خبرگزاری مهر، گروه استانها- عاطفه وفاییان: امشب، شب میلاد هشتمین ستاره امامت، امام رضا(ع)، شهر مشهد را به آیینهای از شور، اشتیاق و حضور عاشقانه زائران تبدیل کرده است. خیابانهای منتهی به حرم مطهر رضوی از ساعاتی پیش شاهد موجی از جمعیت مشتاقی است که از شهرها و روستاهای دور و نزدیک آمدهاند تا لحظه ولادت خورشید خراسان را در جوار بارگاه نورانیاش جشن بگیرند. از خانوادههایی که کودکان خود را بر دوش گرفتهاند تا کاروانهای پیاده و جوانانی که پرچمهای یا رضا در دست دارند، همه در یک نقطه مشترکاند: رسیدن به ضامن آهو در شبی که مشهد آرام و قرار ندارد.
این حضور گسترده نه تنها در صحنها و رواقهای حرم، بلکه در خیابانهای اطراف نیز جریان دارد. خیابان امام رضا(ع)، به عنوان اصلیترین محور مذهبی شهر، امشب لباسی متفاوت به تن کرده و به صحنهای عظیم از نور، پرچم، سرود و حضور میلیونی مبدل شده است. در بخشهایی از این خیابان، غرفههای فرهنگی، هنری، پذیرایی و برنامههای خیابانی تا نیمهشب میزبان جمعیت خواهند بود و اجتماع بزرگ «لشکریان امام رضا» حال و هوایی متفاوت به محور ورودی حرم بخشیده است.
در کنار این فضای شهری، حرم مطهر امام رضا(ع) نیز با ویژهبرنامههای گسترده، معنوی و هنری خود، دلهای بیقرار زائران را در آستانه شب ولادت روشنتر کرده است. از تلاوت قاریان ممتاز، تا قرائت دستهجمعی صلوات خاصه، مدیحهسرایی مداحان نامآشنا، شعرخوانی و حتی حضور چهرههای فرهنگی و ورزشی، همه دست در دست هم دادهاند تا جشن امشب یکی از باشکوهترین شبهای دهه کرامت باشد.
ویژهبرنامههای شب میلاد امام رضا(ع) در حرم مطهر
ویژهبرنامههای جشن میلاد امام رضا(ع) با محوریت رواق امام خمینی(ره) از ساعت ۱۷ روز سهشنبه هشتم اردیبهشت، در آستانه شب میلاد امام رئوف آغاز شده است. این برنامهها با تلاوت آیاتی از قرآن کریم با نوای حمید حقطلب، قاری ممتاز حرم رضوی، و اجرای سرود ملی و صلوات خاصه امام رضا(ع) توسط گروههای «ندای غدیر» و «آل طاها» رنگ و بویی ویژه گرفت.
در ادامه مراسم، حسن عیدی مداح اهلبیت(ع) به مدیحهسرایی می پردازد و حجتالاسلام رحیم شرفی، به بیان معارف زیارتی ویژه این روز خواهد پرداخت. شعرخوانی محمد رسولی، شاعر آیینی و حماسیسرا، بخش دیگری از برنامههای این مراسم است که فضای رواق را با حال و هوای ادبی و معنوی در می آمیزد.
بخش دوم ویژهبرنامهها پس از اقامه نماز جماعت مغرب و عشا، با قرائت زیارت امینالله و ابراز ارادت زائران به محضر امام هشتم ادامه می یابد. مدیحهسرایی و مولودیخوانی با نوای ابراهیم قانع و اجرای سرود «بابا رضا» توسط گروه سرود کودکان، لحظاتی روحبخش برای حاضران رقم خواهد زد.
رأس ساعت ۲۰ نیز زمان «قرار عاشقی» تعیین شده است؛ لحظهای که زائران حرم مطهر همصدا با علیرضا نژادحسین، صلوات خاصه امام رضا(ع) را قرائت خواهند کرد و فضای حرم با زمزمههای عاشقانه «السلام علیک یا علی بن موسیالرضا» طنینانداز میشود.
در ادامه نیز سخنرانی حجتالاسلام رفیعی، اجرای گروه سرود «آوای ارادت»، حماسهخوانی حاج محمود کریمی، گفتوگو با پژمان درستکار سرمربی تیم ملی کشتی، و نغمهسرایی سیدرضا نریمانی و مرتضی اسلامینژاد، برنامههای پایانی جشن شب میلاد امام رضا(ع) خواهند بود.
اما آنچه امشب را از دیگر مناسبتها متمایز کرده است، پیوند معنویت با تحلیل و تبیینِ «سیره رضوی» است؛ موضوعی که در سه گفتگوی انجامشده با کارشناسان دینی و مداحان برجسته، بخش مهمی از آن تبیین شده است. این گفتگوها در کنار گزارشهای میدانی، نشان میدهد که جلوه میلاد امام رضا(ع) تنها در جشن و شادمانی خلاصه نمیشود؛ بلکه فرصتی است برای بازخوانی رفتار، اخلاق، ولایتمداری و جایگاه امامت در سبک زندگی امروز.
الگوگیری از سیره اخلاقی و اجتماعی امام رضا علیهالسلام
کاظم اکبرزاده مسئول کانون مداحان خراسان رضوی در گفتگو با خبرنگار مهر با اشاره به ابعاد مختلف سیره اخلاقی و اجتماعی امام رضا علیهالسلام، رفتارهای پنهانی در نیکوکاری، فروتنی، توجه ویژه به نیازمندان و شیوه برخورد کریمانه آن حضرت با مردم را از مهمترین درسهای زندگی امام هشتم دانست.
مسئول کانون مداحان خراسان رضوی با تشریح گوشههایی از سیره عملی و منش اخلاقی امام رضا علیهالسلام، بر ضرورت الگوگیری شیعیان و دوستداران اهلبیت از این رفتارهای نورانی تأکید کرد.
وی گفت: شیعیان و محبان حضرت، اگر بخواهند سیره رضوی را بیاموزند، باید به نکات ظریف اما بسیار عمیق و کامل در رفتار آن حضرت توجه کنند.
اکبرزاده با اشاره به اهتمام امام رضا علیهالسلام به انجام کارهای خیر و صدقه پنهانی افزود: حضرت همواره تلاش میکردند کمک به نیازمندان را دور از نگاه دیگران انجام دهند. این شیوه یک درس مهم برای تمام شیعیان و محبین اهلبیت است که نیکوکاری را بدون ریا و تنها برای رضای خدا انجام دهند.
مسئول کانون مداحان خراسان رضوی در ادامه افزود: ابراهیم بن عباس درباره امام رضا علیهالسلام میگوید؛ هرگز ندیدم حضرت با سخن خود به کسی جفا کنند یا او را مورد آزار زبانی قرار دهند. همچنین هیچگاه سخن کسی را قطع نمیکردند و تا پایان جمله او صبر میکردند.» او افزود: این رفتار، نهایت ادب و احترام به شخصیت انسانها را نشان میدهد.
وی با اشاره به توجه ویژه امام رضا علیهالسلام به نیازمندان ادامه داد: حضرت هرگز حاجتمندی را که توان برآوردن نیازش را داشتند، از در خانه خود بازنمیگرداندند. این خصلت در زندگی امروز ما نیز میتواند محور بسیاری از رفتارهای اجتماعی قرار گیرد.
اکبرزاده همچنین از سادهزیستی امام رضا علیهالسلام سخن گفت و افزود: حضرت حتی در حضور دیگران تکیه نمیدادند و خندهشان همواره به شکل تبسم بود، نه با صدای بلند. هنگام غذا خوردن نیز بردگان، خادمان، نگهبانان و دربانها را بر سر سفره خود مینشاندند. این رفتار در واپسین لحظات عمر شریفشان نیز دیده شد؛ چنانکه هنگام بازگشت از کاخ مأمون و در آستانه شهادت، دستور دادند سفرهای گسترده شود و همه خادمان و غلامان با ایشان همسفره شوند.
مسئول کانون مداحان خراسان رضوی همچنین به نامه امام رضا علیهالسلام خطاب به فرزندشان امام جواد علیهالسلام اشاره کرد و گفت: حضرت در نامهای به میوه دلشان، جوادالائمه علیهالسلام، تأکید کردند که شنیدهاند غلامان، ایشان را از دری خاص وارد و خارج میکنند تا مردم به ایشان دسترسی نداشته باشند. امام رضا علیهالسلام توصیه کردند که از دری وارد شوند که مردم بتوانند ایشان را ببینند، نیازهایشان را مطرح کنند و حضرت بتوانند به آنها رسیدگی کنند.
وی افزود: تمام این ویژگیها نشان میدهد که امام رضا علیهالسلام هر لحظه در زندگیشان توجه به مردم، دستگیری از نیازمندان و رعایت کرامت انسانها را سرلوحه رفتار خود قرار میدادند. امروز نیز جامعه ما بیش از هر زمان دیگری به عمل به این آموزههای ناب نیاز دارد.
ضرورت «معرفتافزایی» و شناخت امام رضا(ع) در سبک زندگی بانوان
فاطمه رستگارمقدم، استاد حوزه علمیه با بیان اینکه «زندگی اماممحور» بدون دانشافزایی و معرفتافزایی ممکن نیست در گفتگو با خبرنگار مهر اظهار کرد: بانوان برای ایجاد سبک زندگی ایمانی باید سیره امام رضا(ع) را در ابعاد معرفتی، تربیتی، اجتماعی و اخلاقی بهعنوان الگو قرار دهند.
استاد حوزه علمیه درباره ضرورت «زندگی اماممحور» گفت: یکی از مهمترین نیازهای مومنان در سبک زندگی دینی، معرفتافزایی و شناخت امام در زندگی روزمره است.
وی با اشاره به حدیثی از امام رضا(ع) درباره ضرورت شناخت امام زمان(عج) گفت: هیچکس در هیچ مرتبه و جایگاهی عذر و بهانهای برای نشناختن امام خود ندارد؛ زیرا معرفت امام، معیار سنجش حق و باطل و شرط قبولی توحید است.
رستگار مقدم با بیان اینکه بانوان برای تنظیم سبک زندگی دینی باید ابتدا در بعد معرفتی تقویت شوند، افزود: زن مومنهای که میخواهد در همه عرصههای زندگی از دریچه امامت بنگرد، باید نسبت به امام خود بهویژه امام زمان(عج) شناخت عمیق و واقعی پیدا کند. اگر معرفت نسبت به امام شکل نگیرد، معرفت نسبت به خداوند نیز کامل نخواهد بود.
استاد حوزه علمیه سپس به بعد تربیتی در سبک زندگی رضوی اشاره کرد و گفت: خانه یک زن مومنه باید به مدرسه ولایت تبدیل شود. تربیت فرزندان، باید بر پایه سیره اهل بیت(ع) و آموزههای رضوی شکل بگیرد. امروز کتابها و منابع فراوانی درباره امام رضا(ع) وجود دارد اما متأسفانه اولویت بسیاری از ما معرفتافزایی نیست.
وی افزود: در بعد اجتماعی نیز حضور بانوان باید تابع رضایت امام باشد، نه تابع نظرات و نگاههای متغیر جامعه. اگر بانوی مسلمان در جامعه بر مبنای سیره امام رضا(ع) حرکت کند، بسیاری از آسیبهای اجتماعی و فرهنگی کاهش مییابد.
رستگار مقدم با اشاره به اهمیت مطالعه سیره سیاسی امام رضا(ع) تأکید کرد: سیره رضوی فقط بعد اخلاقی یا معنوی نیست؛ بلکه امام رضا(ع) در برابر انحرافات سیاسی زمان خود نیز موضعگیری انتقادی و روشنگرانه داشتند. ایشان بارها تأکید میکردند که امامت انتخاب انسانی و سلیقهای نیست، بلکه انتصابی الهی است؛ همان ولایتی که پیامبر(ص) پس از غدیر معرفی کردند.
وی نبود آرامش درونی برخی بانوان را ناشی از فاصله گرفتن از ارتباط قلبی با امام دانست و گفت: گاهی برخی افراد برای آرامش به سمت آموزههایی مانند یوگا میروند که ریشه صحیحی ندارد؛ در حالی که اصل آرامش در پیوند قلبی با امام و ذکر الهی است. خداوند فرموده است: ‹الا بذکرالله تطمئن القلوب›.
رستگار مقدم با بیان اینکه بعد اخلاقی نیز از ارکان مهم سبک زندگی ایمانی است، افزود: رفتار و گفتار انسان باید در مدار رضایت الهی و با نگاه ثقلینی، یعنی پیوند قرآن و عترت، سامان داده شود.
استاد حوزه علمیه به حدیث معروف امام رضا(ع) درباره امامت اشاره کرد و گفت: امام در این حدیث با بیانی بسیار زیبا و روان، جایگاه امامت را با تشبیهاتی همچون خورشید تابان، چراغ هدایت در تاریکی، کشتی نجات در طوفان، و آب گوارا در عطش توصیف میکنند. امام را پدر مهربان امت معرفی میکنند و تأکید دارند که پناه حقیقی انسان، امام است؛ حتی اگر در پس ابرِ غیبت باشد.
وی تأکید کرد: هر بانویی که میخواهد زندگیاش به نور امامت روشن شود، باید حداقل یک بار این حدیث را مطالعه کند تا بفهمد امام چه جایگاهی دارد و چه ویژگیهایی برای او بیان شده است. زیستن در پرتو قرآن و اهل بیت(ع) سبک زندگی ایمانی ایجاد میکند که در همه ابعاد فردی، اجتماعی و عاطفی اثرگذار است.
رستگار مقدم افزود: دوم دوران آزادی نسبی سیاسی که این مقطع را باید همزمان با بخشی از حکومت محمد امین دانست و آن را دورهای دانست که فضا برای فعالیتهای فکری و اعتقادی امام رضا(ع) بازتر شد. و سپس دوران دلجویی سیاسی مأمون که این دوره از سال ۱۹۸ تا ۲۰۱ هجری قمری بود.
استاد حوزه علمیه بیان کرد: در این دوره، مأمون در ظاهر در پی دلجویی و نزدیکی به امام رضا(ع) بود، اما این دلجویی ظاهری، مقدمه فشار سیاسی بعدی و طرح مسئله ولایتعهدی بود.
وی درباره دوران فشار و اقتدار سیاسی / ولایتعهدی و چهارمین دوره گفت: از سال ۲۰۱ هجری و آغاز ولایتعهدی تا شهادت حضرت، با دوره فشار و اقتدار سیاسی مأمون روبهرو هستیم؛ دورهای که امام رضا(ع) زیر سنگینترین فشارهای سیاسی قرار گرفتند.
خط قرمز و اصل غیرقابل معامله امام رضا(ع) در عرصه سیاست، امامت بود
حجتالاسلام محمد اسکندری این کارشناس دینی، در گفتگو با خبرنگار مهر اصل ثابت رفتار سیاسی امام رضا(ع) را در این دورهها مسئله امامت دانست و اظهار کرد: با توجه به انکار امامت ایشان از سوی عدهای و تلاش جریان واقفیه برای انکار امامت امام رضا(ع)، خط قرمز و اصل غیرقابل معامله امام(ع) در عرصه سیاست، امامت بود. آنچه امام در مناظرات، بیانات و مواضع سیاسی خود مطرح میکردند، عمدتاً حول محور امامت میچرخید.
کارشناس دینی افزود: حتی اصول متغیر و موضوعات اخلاقی و تربیتی که امام رضا(ع) مطرح میکردند، بهگونهای به محور امامت گره میخورد و در خدمت تبیین جایگاه امامت در جامعه اسلامی بود.
وی با اشاره به فعالیتهای امام رضا(ع) در مدینه قبل از حرکت به سوی خراسان، گفت: وجود مقدس امام رضا(ع) در دوران پیش از ولایتعهدی، در فضای نسبتاً محدود اما مهمی که در اختیار داشتند، چند فعالیت کلیدی انجام دادند. یکی از مهمترین آنها، اصلاح جامعه اسلامی از نابسامانیها و فسادها، در حد امکان و توان در مدینه بود.
اسکندری ادامه داد: امام رضا(ع) در پی آن بودند که برای شیعه، پایگاهی غیر از کوفه ایجاد کنند؛ یعنی مدینه را به مرکز و پایگاه سیاسی و فرهنگی شیعیان تبدیل کنند. در این شهر، مفاهیم درست دینی و اندیشههای اصیل، عاری از هرگونه کجی و نادرستی، برای مردم بیان میشد.
استاد حوزه علمیه یکی از علل فراخوانده شدن امام رضا(ع) به مرو از سوی مأمون را همین مسئله دانست و گفت: یکی از علتهایی که مأمون، امام رضا(ع) را به مرو و مقر حکومت خود منتقل کرد، ترس از شکلگیری یک مرکز قدرتمند امامت در مدینه بود؛ مرکزی که میتوانست بنیان فکری و سیاسی شیعه را در برابر خلافت عباسی تقویت کند.
وی با اشاره به ابعاد علمی و تربیتی حرکت امام رضا(ع) افزود: فعالیتهای امام رضا(ع) در مدینه، تنها سیاسی نبود؛ آن حضرت در کنار تلاش برای شکلدهی پایگاه سیاسی شیعه، به اصلاحات فکری و دینی در میان شیعیان پرداختند و اصطلاحات فکری و دینی را تصحیح کردند. همچنین مباحث اخلاقی و تربیتی را در میان شیعیان گسترش دادند تا جامعهای متکی بر معرفت، تقوا و وفاداری به امامت شکل بگیرد.
اسکندری بازخوانی این مقاطع از تاریخ اهلبیت(ع)، بهویژه در ایام دهه کرامت، میتواند فهم عمیقتری از لقب «غریبالغربا» و جایگاه امامت در مکتب شیعه به ما ارائه دهد.
شعاع نورانی این شب تنها به مشهد محدود نمیشود؛ بلکه در دل همه زائرانی که امشب زیر پرچم «یا رضا» جمع شدهاند، تا مدتها باقی خواهد ماند. جشن میلاد امام رضا(ع)، جشن امید است؛ امید به بهترشدن دلها، بهترشدن جامعه و روشنشدن مسیر زندگی با چراغ هدایت امام رئوف.
نظر شما