به گزارش خبرنگار مهر، نشست اعلام نتایج نهایی بیست و سومین دوره کتاب سال دفاع مقدس با حضور جمعی از اساتید و پژوهشگران این حوزه روز چهارشنبه ۲۳اردیبهشتماه ۱۴۰۵ در سالن قصر شیرین باغ موزه دفاع مقدس برگزار شد.
سردار مهدی امیریان در نشست اعلام نهایی بیستوسومین دوره جایزه کتاب سال دفاع مقدس با اشاره به اهمیت ثبت و روایت وقایع جنگ گفت: تجربه دفاع مقدس نشان داده است که اگر روایت از میدان عقب بماند، زمینه برای تحریف و فراموشی فراهم میشود و امروز با گسترش ابزارهای رسانهای، این مسئله بیش از گذشته اهمیت پیدا کرده است.
وی در ابتدای سخنان خود با خوشامدگویی به اصحاب رسانه، نویسندگان، پژوهشگران و فعالان حوزه نشر اظهار کرد: این جلسه متعلق به اهالی رسانه و فعالان حوزه کتاب است و ما وظیفه داریم از جریان تولید و ثبت آثار در حوزه دفاع مقدس حمایت کنیم.
امیریان با اشاره به ضرورت نزدیک بودن روایت به واقعیت میدان افزود: هرچه روایتها به حقیقت میدان نزدیکتر باشند، امکان انتقال دقیق تجربهها بیشتر خواهد شد. در مقابل، اگر فاصلهای میان روایت و واقعیت ایجاد شود، دست تحریف و فراموشی فعال میشود و این مسئله میتواند در آینده بر حافظه تاریخی جامعه تأثیر بگذارد.
وی درباره روند برگزاری جایزه کتاب سال دفاع مقدس گفت: این جایزه تاکنون در ۲۲ دوره برگزار شده و بیستوسومین دوره آن نیز از اردیبهشتماه ۱۴۰۴ و همزمان با آغاز نمایشگاه بینالمللی کتاب تهران فعالیت خود را آغاز کرد. در این دوره، آثار چاپ اول سال ۱۴۰۳ به دبیرخانه ارسال شد و فرآیند داوری در گروههای مختلف شکل گرفت.
سردار امیریان ادامه داد: در برگزاری این دوره، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، خانه کتاب، سازمان اسناد و کتابخانه ملی و همچنین مجموعههای نظامی از جمله سپاه و ارتش مشارکت داشتند و بیش از ۱۰۰ داور در بخشهای مختلف با دبیرخانه همکاری کردند.
وی با اشاره به بخشهای مختلف داوری افزود: آثار ارسالی در حوزههایی مانند پژوهشهای نظامی و سیاسی، زندگینامه، داستان، شعر، پژوهشهای فرهنگی، کودک و نوجوان و ادبیات مقاومت مورد بررسی قرار گرفتند.
امیریان با بیان اینکه بیستوسومین دوره جایزه کتاب سال دفاع مقدس نسبت به دوره قبل با رشد همراه بوده است، گفت: در برخی بخشها که در دورههای گذشته فاقد اثر بودیم، امسال آثار قابل توجهی دریافت شد مانند کتاب صوتی و به مرحله داوری رسید. این مسئله نشان میدهد که تولید کتاب در حوزه دفاع مقدس همچنان جریان فعالی در کشور دارد.
وی تأکید کرد: جایزه کتاب سال دفاع مقدس صرفاً یک رویداد فرهنگی نیست، بلکه میتواند وضعیت تولید کتاب در این حوزه را نیز رصد کند و نشان دهد در چه بخشهایی با کمبود مواجه هستیم و در کدام حوزهها نیاز به فعالیت و تولید بیشتری وجود دارد.
سردار امیریان در پایان خاطرنشان کرد: بررسی آثار این دوره نشان میدهد که جریان تولید کتاب در حوزه دفاع مقدس همچنان ادامه دارد و ارزیابی این آثار میتواند تصویری از وضعیت فعلی ادبیات دفاع مقدس در کشور ارائه کند.
دفاع مقدس تنها متعلق به گذشته نیست
علی شجاعیصائین، محقق و پژوهشگر حوزه دفاع مقدس، در نشست اعلام نهایی بیستوسومین دوره جایزه کتاب سال دفاع مقدس با تأکید بر ضرورت توجه به کارکرد امروز ادبیات دفاع مقدس گفت: تحولات و جنگهای اخیر نشان داد که جامعه همچنان به مفاهیم و تجربههای دفاع مقدس نیاز دارد و این حوزه نباید صرفاً به یک موضوع تاریخی محدود شود.
وی با اشاره به اهمیت تداوم برگزاری رویدادهای مرتبط با دفاع مقدس اظهار کرد: دفاع مقدس تنها متعلق به گذشته نیست، بلکه بخشی از زندگی امروز ماست و اگر بخواهیم حیات اجتماعی خود را در مسیر مطلوب پیش ببریم، باید همچنان با مفاهیم و تجربههای آن زندگی کنیم.
شجاعیصائین که در بخش داوری پژوهشهای سیاسی و تاریخی این دوره حضور داشته است، درباره آثار رسیده به دبیرخانه گفت: خوشبختانه همانند دورههای گذشته، آثار قابل توجهی از نظر پژوهشی، روشی و تحقیقی به دبیرخانه ارسال شد و در مجموع کیفیت آثار این دوره در مقایسه با دورههای قبل از جایگاه مناسبی برخوردار بود؛ هرچند از نظر تعداد آثار تفاوت محسوسی مشاهده نمیشد.
وی با اشاره به یکی از آثار برگزیده این دوره افزود: اثر منتخب بخش پژوهشهای سیاسی و تاریخی با عنوان «در آستانه سقوط» در حدود هزار و ۴۰۰ صفحه تدوین شده و مبتنی بر اسناد متعدد است. این اثر نشان میدهد که پژوهشگران و ناشران در حوزه اسناد دفاع مقدس فعالیت گستردهای داشتهاند و امکان دسترسی به منابع و اسناد برای پژوهشگران فراهم شده است.
این پژوهشگر حوزه دفاع مقدس در ادامه به خلأهای موجود در حوزه مطالعات دفاع مقدس اشاره کرد و گفت: در سالهای گذشته بیشتر پژوهشهای ما بر روایت رویدادها و عملیاتها متمرکز بوده است؛ یعنی توانستهایم وقایع و رخدادها را ثبت و تشریح کنیم، اما کمتر به «مسئلهمحوری» در پژوهشها توجه شده است.
وی افزود: پژوهشهای رویدادمحور اهمیت خود را دارند، اما لازم است به مسائل راهبردی و کلان نیز پرداخته شود. بهعنوان نمونه، یکی از مباحثی که در علوم سیاسی مطرح میشود، موضوع «انزوای راهبردی ایران» در طول تاریخ است؛ اینکه ایران در بسیاری از حوادث تاریخی، متحد راهبردی نداشته و عمدتاً متکی به توان داخلی خود بوده است.
شجاعیصائین ادامه داد: این مسئله را میتوان در جنگ هشتساله نیز بررسی کرد؛ اینکه ایران در آن مقطع چگونه با اتکا به ظرفیتهای داخلی از تمامیت ارضی، انقلاب و نظام دفاع کرد. این موضوعات میتوانند بهعنوان مسائل راهبردی مورد مطالعه قرار بگیرند و برای امروز نیز آموزههایی داشته باشند.
وی با طرح این پرسش که «آیا امروز نیز همچنان با مسئله تنهایی راهبردی مواجه هستیم؟» گفت: کشوری مانند ایران که در مقاطع مختلف با قدرتهای بزرگ و چالشهای امنیتی مواجه بوده، نیازمند پژوهشهایی است که فراتر از روایت رخدادها، به تحلیل مسائل بنیادین و راهبردی بپردازد.
این پژوهشگر در پایان خاطرنشان کرد: در کنار استمرار پژوهشهای رویدادمحور، لازم است حوزه مطالعات دفاع مقدس به سمت تولید آثار مسئلهمحور نیز حرکت کند تا بتواند علاوه بر ثبت تاریخ، برای مسائل امروز جامعه نیز کارکرد آموزشی و تحلیلی داشته باشد.
تلاش میکنیم تا کتاب به جایگاه اصلی خود بازگردد
حجتالاسلام علی لقمانپور، رئیس جدید سازمان ادبیات و تاریخ دفاع مقدس و مقاومت، در نشست اعلام نهایی بیستوسومین دوره جایزه کتاب سال دفاع مقدس با تأکید بر ضرورت تقویت جریان کتاب دفاع مقدس گفت: کتاب و ادبیات دفاع مقدس در سالهای گذشته نقش مهمی در جریانسازی فرهنگی کشور داشته و لازم است این مسیر با حمایت و برنامهریزی جدی ادامه پیدا کند.
وی در ابتدای سخنان خود با گرامیداشت یاد شهدای جنگ تحمیلی، فرماندهان شهید و شهدای مقاومت اظهار کرد: بسیاری از جریانهای فرهنگی و فکری حوزه دفاع مقدس، مدیون کتابها و فعالیتهایی است که طی سالهای گذشته در این حوزه شکل گرفته و توسط نویسندگان، پژوهشگران و فعالان فرهنگی دنبال شده است.
لقمانپور با اشاره به مسئولیتهای سازمان ادبیات و تاریخ دفاع مقدس و مقاومت افزود: این سازمان وظیفه سیاستگذاری، هدایت، حمایت، پشتیبانی و نظارت در حوزه ادبیات و تاریخ دفاع مقدس را برعهده دارد و یکی از مهمترین بخشهای آن نیز موضوع کتاب و انتخاب کتاب سال دفاع مقدس است که سالهاست در حال برگزاری است.
وی ادامه داد: در دوره جدید تلاش شد «نظام مسائل دفاع مقدس» طراحی و تدوین شود. در همین راستا، ۵۲ موضوع در قالب هشت سرفصل اصلی در حوزه ادبیات و تاریخ دفاع مقدس شناسایی شد تا مشخص شود نقاط ضعف و قوت تولیدات این حوزه در کدام بخشها قرار دارد و چه موضوعاتی نیازمند توجه بیشتری هستند.
رئیس سازمان ادبیات و تاریخ دفاع مقدس و مقاومت با اشاره به ضرورت تقویت حمایتهای حاکمیتی از حوزه کتاب گفت: یکی از مباحثی که در این مدت پیگیری شد، بازگرداندن کتاب به جایگاه اصلی خود در نظام فرهنگی کشور بود. در این زمینه جلسات متعددی با وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و دیگر دستگاهها برگزار شد تا زمینه حمایت بیشتر از نویسندگان و ناشران فراهم شود.
وی افزود: هدف این است که کتابهای حوزه دفاع مقدس، بهویژه در چاپهای اول و دوم، مورد حمایت جدیتری قرار بگیرند و نهادهای دولتی و خصوصی نیز در این مسیر مشارکت داشته باشند تا بخشی از مشکلات موجود در حوزه نشر کاهش پیدا کند.
لقمانپور ادامه داد: در این مسیر تلاش شده نگاه «حکمرانی مردمی» نیز مورد توجه قرار گیرد؛ به این معنا که همانگونه که دفاع مقدس با حضور مردم شکل گرفت، جریان کتاب و روایت دفاع مقدس نیز باید با حضور و مشارکت مردم تقویت شود.
وی با قدردانی از همکاران سازمان ادبیات و تاریخ دفاع مقدس و مقاومت اظهار کرد: در روزهای جنگ و شرایط دشوار اخیر، همکاران این مجموعه با تلاش شبانهروزی فعالیت خود را ادامه دادند تا روند تولید و ثبت آثار متوقف نشود.
رئیس جدید سازمان ادبیات و تاریخ دفاع مقدس و مقاومت در پایان خاطرنشان کرد: اگر امروز بر ضرورت عقب نماندن روایت از میدان تأکید میشود، لازمه آن فراهم شدن زیرساختها و حمایت از نویسندگان، پژوهشگران و فعالان این حوزه است تا بتوانند روایتهای دقیق و ماندگاری از دفاع مقدس و مقاومت ثبت کنند.
توجه جدی به مفهوم مقاومت در این دوره از جایزه کتاب سال دفاع مقدس
محمدجواد کامور بخشایش، دبیر علمی بیستوسومین جایزه کتاب سال دفاع مقدس، در آیین اعلام نتایج این رویداد با اشاره به نقش ادبیات پایداری در روایت تحولات اجتماعی و تاریخی گفت: اتفاقات و مقاومت مردم در ماههای اخیر نشان داد که ادبیات پایداری همچنان ظرفیت گستردهای برای ثبت تجربههای اجتماعی و تاریخی کشور دارد و در سالهای آینده آثار متعددی از این رویدادها شکل خواهد گرفت.
وی در ابتدای سخنان خود با گرامیداشت یاد شهدای جنگ تحمیلی، شهدای مقاومت و فرماندهان شهید اظهار کرد: ادبیات دفاع مقدس و ادبیات پایداری در سالهای گذشته توانسته در حوزه فرهنگی و اجتماعی جریانسازی کند و امروز نیز همچنان یکی از مؤثرترین ابزارها برای انتقال تجربهها و مفاهیم تاریخی به شمار میرود.
کامور بخشایش با اشاره به شرایط برگزاری بیستوسومین دوره جایزه کتاب سال دفاع مقدس افزود: این دوره از جشنواره در شرایطی برگزار شد که کشور ماههای دشواری را پشت سر گذاشت و فضای فرهنگی و اجتماعی نیز تحت تأثیر همین شرایط قرار داشت. با این حال، روند داوری آثار و فعالیتهای دبیرخانه متوقف نشد و فرآیند اجرایی جشنواره ادامه پیدا کرد.
وی ادامه داد: قرار بود اختتامیه این دوره در اسفندماه ۱۴۰۴ و با حضور مسئولان فرهنگی کشور برگزار شود و گزارش جشنواره نیز به رهبر انقلاب ارائه شود، اما همزمانی با برخی رخدادهای تلخ آن مقطع باعث شد اعلام نتایج جشنواره به زمان دیگری موکول شود.
دبیر علمی بیستوسومین جایزه کتاب سال دفاع مقدس با قدردانی از اعضای دبیرخانه، هیئت علمی و داوران گفت: با وجود همه دشواریها، فرآیند ارزیابی آثار تا پایان انجام شد و جوایز برگزیدگان نیز به آنان اهدا شد. امروز نیز آیین رسمی اعلام نتایج با حضور اصحاب فرهنگ و رسانه برگزار میشود.
وی با اشاره به انتشار نشریه ویژه این دوره اظهار کرد: تمامی فرآیندها، گزارشها و فعالیتهای این دوره از جشنواره در قالب یک نشریه تدوین شده و در اختیار مخاطبان قرار خواهد گرفت تا تصویری کامل از روند برگزاری این دوره ارائه شود.
کامور بخشایش درباره آمار آثار رسیده به دبیرخانه گفت: در این دوره، هزاران اثر در ۱۸ گروه مختلف مورد بررسی قرار گرفت و تلاش شد فرآیند داوری با دقت بیشتر، روشهای علمی بهروزتر و استفاده از تجربه داوران باسابقه حوزه ادبیات دفاع مقدس انجام شود.
وی افزود: یکی از تفاوتهای این دوره، توجه جدیتر به مفهوم «مقاومت» بود؛ به همین دلیل واژه «مقاومت» نیز به عنوان جشنواره افزوده شد. به نظر میرسد تحولات اخیر و جنگ تحمیلی ۱۲ روزه، ادبیات تازهای را در حوزه مقاومت شکل داده که در دورههای آینده بیش از گذشته مورد توجه قرار خواهد گرفت.
دبیر علمی بیستوسومین جایزه کتاب سال دفاع مقدس ادامه داد: ادبیات مقاومت امروز بیش از گذشته به سمت روایتهای مردمی حرکت کرده و لازم است شاخههای تازهای در این حوزه تعریف شود تا بتواند تجربههای جدید جامعه را بازتاب دهد.
وی همچنین از تشکیل دبیرخانه دائمی جایزه کتاب سال دفاع مقدس و مقاومت خبر داد و گفت: ایجاد دبیرخانه دائمی این جشنواره برای نخستینبار اتفاق افتاده و میتواند به تداوم فعالیتهای پژوهشی، برگزاری نشستهای تخصصی، جلسات ارزیابی و تقویت جریان ادبیات دفاع مقدس و مقاومت کمک کند.
کامور بخشایش با اشاره به توجه جشنواره به نویسندگان جوان اظهار کرد: در این دوره تلاش شد از نویسندگان و نوقلمان جوان نیز حمایت شود و برخی استعدادهای تازه در حوزه ادبیات دفاع مقدس شناسایی و معرفی شوند.
وی در پایان از نویسندگان، پژوهشگران، مترجمان، ناشران، اعضای هیئت علمی، داوران و دستاندرکاران برگزاری جشنواره قدردانی کرد و گفت: برگزاری این دوره حاصل همکاری گسترده مجموعهای از فعالان فرهنگی و ادبی کشور بود که برای استمرار جریان ادبیات دفاع مقدس و مقاومت تلاش کردند.
نظر شما