خبرگزاری مهر- گروه استانها- محدثه نجف زاده: شبی بود از شبهای واپسین عامالفیل و مکه در خوابی تیره و منجمد فرو رفته بود، شهری محصور میان کوههای سیاه، بتهای خاموش خانه کعبه و دلهایی سختتر از سنگهای حرا.
جاهلیت نه فقط یک رسم، بلکه غباری چسبنده بود که بر ریه تاریخ نشسته و نفس انسانیت را بند آورده بود.
اما در دل آن سیاهی مطلق، خانهای گِلی در شعب بنیهاشم آرامآرام از نوری غیرعادی لبریز میشد.
آمنه، بانویی از تبار پاکی، در تنهایی و در غیاب همسر جوانمرگش عبدالله، سنگینی شیرین امانتی الهی را تاب میآورد، گویی تاریخ در انتظار آن سحرگاه، نفس خود را در سینه حبس کرده بود.
ناگهان نوری لطیف و خیرهکننده، حجاب افق را شکافت و زمین گویی پس از قرنها نفسی عمیق کشید.
لرزشی آرام اما ریشهبرانداز، ستونهای کاخ کسری در تیسفون را به لرزه درآورد، کنگرههای استبداد فرو ریخت و آتشکده فارس که قرنها نماد خاموشیناپذیر پندارهای باطل بود، بیآنکه نسیمی آن را بلرزاند، در خاموشی فرو رفت.
عبدالمطلب، پیرمرد موقر و بزرگ قریش، خود را به خانه آمنه رساند، او که سالها چشمانتظار نشانی از روشنایی بود، کودک یتیم عبدالله را در آغوش کشید و اشک بر محاسن سپیدش جاری شد و سپس نوزاد را به طوافگاه کعبه برد و در میان حیرت اشراف قریش، نامی بر او نهاد که تا آن روز در حجاز کمتر شنیده شده بود «محمد»، یعنی ستودهشده.
هنگامی که از او پرسیدند چرا نامی از نامهای نیاکانش را بر این کودک ننهاده است، پاسخ داد، خواستم در آسمان، خداوند او را بستاید و در زمین، مردمان به نیکی از او یاد کنند.
پیامبر مهربانی آمد تا معجزه جاودانه قرآن را به بشریت عرضه کند، کتابی که راه نجات انسان و نقشه مسیر سعادت اوست.
با بعثت او، جان تازهای در کالبد انسانیت دمیده شد و معراج، غزوات، غدیر و همه فرازهای بزرگ تاریخ اسلام، در امتداد رسالتی شکل گرفت که غایت آن هدایت انسان و رساندن او به کمال بود.
آن روز، روز تحقق وعدهای بزرگ بود، وعدهای که پیامبران و اولیای الهی در انتظار آن بودند و در این مسیر، شیطان و پیروانش نتوانستند مانع تحقق اراده الهی شوند و آن شد که مشیت خداوند قادر و متعال بر آن تعلق گرفته بود.
17 ربیعالاول، روزی است که زمین و زمان، بهترین بنده خداوند را در آغوش گرفتند و آغازگر مسیری شد که نوید پیروزی مستضعفان و حقطلبان را در گستره تاریخ داد؛ مسیری که تحقق نهایی آن به دست فرزندان محمد مصطفی(ص) رقم خواهد خورد.
پیامبر اکرم(ص)، مظهر تام و تمام رحمت الهی
یکی از مراجع تقلید شیعیان، حقیقت میلاد نبی مکرم اسلام(ص) را ظهور تجلی عقل و تجلی اسم اعظم الهی، یعنی رحمت مطلق، عنوان کرده است.
آیتالله عبدالله جوادی آملی در سخنانی، ولادت پیامبر اعظم(ص) را صرفاً یک واقعه تاریخی یا تولد انسانی بزرگ نمیدانند، بلکه آن را ظهور حقیقت عقل کل و تجلی اعظم صادر نخستین در عالم شهود تحلیل میکنند.
وی در اینباره تأکید کرد: پیامبر اکرم(ص) مظهر تام و تمام رحمت رحمانیه و رحیمیه ذات اقدس الهی است و هنگامی که خداوند میفرماید «وَما أَرسَلناکَ إِلّا رَحمَةً لِلعالَمینَ»، این حصر نشان میدهد که همه عالم امکان، از جماد و نبات گرفته تا فرشتگان و انسانها، از مجرای فیض وجودی پیامبر سیراب میشوند.
بر این اساس، میلاد پیامبر(ص) تنها میلاد یک انسان نیست، بلکه میلاد انسانیت، میلاد طهارت و به تعبیر دقیقتر، میلاد عقلانیت توحیدی در جهان است.
آیتالله جوادی آملی در تحلیلی پیرامون حوادث مقارن با ولادت خاتم رسولان(ص) بیان کرد: رخدادهای شب میلاد رسول اکرم(ص)، صرفاً مجموعهای از معجزات فیزیکی نبود، بلکه هر یک حامل پیامهایی معنادار و ملکوتی بود.
فرو ریختن کنگرههای کاخ کسری، پیام شکستن هیمنه ظلم و استبداد را در خود داشت و خاموش شدن آتشکده فارس، نشانهای از پایان دوران شرک و تقدیس طبیعت بود و با ولادت پیامبر، بساط کهانت، خرافهگرایی و سلطه شیاطین بر اندیشه انسان رو به افول گذاشت و عصر «عقل و وحی» آغاز شد.
تولد پیامبر(ص)، آغاز نزول شریعت خاتم و جامعترین برنامه برای کمال بشریت تا قیامت بود
وی در تبیین جایگاه خاتمیت و پیوند آن با حقیقت وجودی پیامبر اکرم(ص) اظهار کرد: رسول گرامی اسلام(ص) در قوس نزول، نخستین صادر و برترین فیض الهی است و در قوس صعود نیز قله دستنیافتنی تقرب الیالله به شمار میآید و بر همین اساس، قرآن به عنوان کلام جاودانه الهی، از قلبی نازل شد که ظرفیت دریافت بینهایت فیض الهی را داشت و تولد پیامبر(ص)، آغاز نزول شریعت خاتم و جامعترین برنامه برای کمال بشریت تا قیامت بود، شریعتی که در آن، توحید، اخلاق، عزت، عدالت و برادری انسانی جایگاهی بنیادین دارد.
آیتالله جوادی آملی همچنین میلاد پیامبر اکرم(ص) را محور وحدت امت اسلامی دانسته و تصریح کرد: حقیقت وجودی پیامبر(ص)، مایه الفت و پیوند دلهاست و جامعهای که بخواهد از اضطراب، جنگ، تفرقه و جاهلیت مدرن رهایی یابد، ناگزیر باید به سیره عقلانی و اخلاقی رسول خدا(ص) بازگردد.
پیامبری که قرآن کریم او را با تعبیر «عَزیزٌ عَلَیهِ ما عَنِتُّم حَریصٌ عَلَیکُم» توصیف میکند؛ پیامبری که رنج انسان بر او گران میآید و با تمام وجود، خواهان هدایت، رهایی و نجات بشریت است.
میلاد محمد مصطفی(ص)، تنها یادآور تولد یک شخصیت بزرگ در تاریخ نیست، این روز سحرگاه تنفس دوباره آفرینش و آغاز فصلی نو در تاریخ انسان است، فصلی که با نور وحی آغاز شد و همچنان مسیر انسان را از تاریکی جهل به افق روشن حقیقت رهنمون میشود.
پیامبر(ص) با عفو، آگاهیبخشی و مدارا جامعه جاهلی را متحول کرد
حجت الاسلام والمسلمین ناصر رفیعی در گفتگو با خبرنگار مهر، به مناسبت سالروز میلاد باسعادت پیامبر اکرم(ص)، با تبریک این مناسبت فرخنده اظهار کرد: میلاد پیامبر رحمت و مهربانی، فرصتی برای بازخوانی فضائل و سیره آن حضرت و بهرهگیری از آموزههای ایشان در زندگی فردی و اجتماعی است.
وی با اشاره به آیه شریفه «خُذِ العَفوَ وَ أْمُر بِالعُرفِ وَ أَعرِض عَنِ الجاهِلین»، افزود: این آیه گرچه خطاب به رسول گرامی اسلام(ص) است، اما دربردارنده نکات مهمی برای همه انسانهاست و از یک سو رمز موفقیت پیامبر در تأثیرگذاری بر جامعه را تبیین میکند و از سوی دیگر، صفاتی را معرفی میکند که پیروان آن حضرت باید برای اقتدا به سیره نبوی در زندگی خود به کار گیرند.
استاد حوزه علمیه قم ادامه داد: خداوند در این آیه سه دستور اساسی به پیامبر اکرم(ص) ارائه میدهد که میتوان آن را الگویی برای مواجهه با انسانها و مدیریت روابط اجتماعی دانست و رسول خدا(ص) نیز با همین شیوه توانست جامعهای گرفتار سقوط اخلاقی، بتپرستی و نادیده گرفتن ارزشهای انسانی را متحول کند.
رفیعی با بیان اینکه آغاز دعوت پیامبر اکرم(ص) با دشواریهای فراوانی همراه بود، گفت: در نخستین روزهای بعثت، شمار مؤمنان به پیامبر(ص) بسیار اندک بود و آن حضرت علاوه بر فشارهای جسمی، با آزارهای روحی و روانی فراوانی نیز مواجه میشد.
وی افزود: تمسخر، استهزا، نسبت دادن سحر، جنون و کهانت و انواع تهمتها بخشی از فشارهایی بود که مشرکان بر رسول خدا(ص) وارد میکردند و در کنار آن، آزارهای جسمی و شکنجه یاران پیامبر نیز ادامه داشت.
پیامبر(ص) دلها را با اخلاق فتح کرد
استاد حوزه و دانشگاه با اشاره به شرایط دشوار جامعه عصر بعثت، اظهار کرد: جامعهای که پیامبر(ص) در آن ظهور کرد، با بحران عمیق اخلاقی و انسانی روبهرو بود و ارزشهای الهی و انسانی در آن به حاشیه رانده شده بود.
رفیعی افزود: تغییر چنین جامعهای صرفاً با قدرت، ثروت و امکانات مادی ممکن نبود، چراکه پول میتواند نیازهای ظاهری انسان را تأمین کند اما توانایی خریدن دلها و ایجاد دگرگونی عمیق در باورها را ندارد.
وی با بیان اینکه پیامبر اکرم(ص) جامعه را با اخلاق و رفتار الهی خود جذب کرد، گفت: خداوند نیز در قرآن کریم رسول گرامی اسلام را صاحب خلق عظیم معرفی کرده است و همین سرمایه اخلاقی، زمینه نفوذ پیامبر(ص) در قلبها و تحول جامعه را فراهم ساخت.
استاد حوزه علمیه قم ادامه داد: پیامبر(ص) توانست مردمی را که روزگاری در برابر یکدیگر قرار داشتند، به برادری و ایثار برساند تا جایی که مسلمانان مدینه خانه و اموال خود را با مهاجران تقسیم کردند.
وی افزود: دگرگونی جامعه اسلامی به اندازهای عمیق بود که محبت به رسول خدا(ص) و دفاع از آرمانهای او به مهمترین دغدغه یارانش تبدیل شد و این تحول بزرگ، نتیجه سالها تلاش، صبر، اخلاق و اجرای دقیق دستورات الهی بود.
تقسیمبندی شیوه مواجهه با افراد مختلف، در کلام قرآن و سیره نبوی
رفیعی با تقسیمبندی شیوه مواجهه با افراد مختلف، اظهار کرد: همه کسانی که در برابر حق قرار میگیرند در یک گروه جای نمیگیرند و باید میان فرد ناآگاه، خطاکار، نادان و معاند تفاوت قائل شد.
وی افزود: برخی افراد حقیقت را نمیشناسند و تحت تأثیر تبلیغات و فضای پیرامونی قرار گرفتهاند، گروهی نیز با وجود شناخت حق دچار خطا شده و پس از مدتی از عملکرد خود پشیمان میشوند و دستهای دیگر از ظرفیت و توان لازم برای درک عمیق مسائل برخوردار نیستند.
استاد حوزه و دانشگاه ادامه داد: البته معاندان از این تقسیمبندی جدا هستند، زیرا فرد معاند نه از روی ناآگاهی و نه بر اثر اشتباه موقت، بلکه با آگاهی و دشمنی در برابر حقیقت میایستد و برخورد با او شرایط دیگری دارد.
رفیعی با اشاره به نخستین دستور قرآنی در آیه مورد بحث، گفت: «خذ العفو» به معنای عفو و گذشت از کسی است که مرتکب خطا شده، اما اکنون از رفتار خود پشیمان است و مسیر بازگشت را انتخاب کرده است.
وی افزود: در سیره پیامبر اکرم(ص) نمونههای فراوانی از بخشش افرادی دیده میشود که سابقهای نامناسب در برخورد با اسلام و مسلمانان داشتند، اما هنگامی که با پشیمانی و صداقت به سوی حقیقت بازگشتند، رسول خدا(ص) راه بازگشت را بر آنان نبست.
استاد حوزه علمیه قم بیان کرد: پیامبر(ص) حتی در فتح مکه نیز بسیاری از کسانی را که سالها در برابر او ایستاده و با اسلام مبارزه کرده بودند، مورد عفو قرار داد و این شیوه، جلوهای از رحمت و اخلاق نبوی بود.
وی با اشاره به ماجرای شیبه بن عثمان گفت: او با انگیزه انتقام و کینه تصمیم به آسیب رساندن به پیامبر(ص) گرفته بود، اما هنگامی که با رفتار و دعای رسول خدا(ص) مواجه شد، مسیر زندگیاش تغییر کرد و اسلام را پذیرفت.
رفیعی افزود: این نمونهها نشان میدهد که نباید درباره همه افراد تنها بر اساس گذشته آنان داوری کرد، زیرا انسانی که از خطای خود بازگشته و حقیقتاً پشیمان شده است، قابلیت اصلاح و بازگشت دارد.
کینهورزی با سیره نبوی سازگار نیست
وی با تأکید بر ضرورت گسترش فرهنگ گذشت در جامعه گفت: انسانها باید در روابط خانوادگی و اجتماعی ظرفیت بخشش را افزایش دهند و خطاهای یکدیگر را به کینههای ماندگار تبدیل نکنند.
استاد حوزه و دانشگاه افزود: اگر فردی با صداقت از اشتباه گذشته خود اظهار پشیمانی و عذرخواهی میکند، ادامه دادن دشمنی و بستن راه بازگشت با منطق اسلامی و سیره پیامبر اکرم(ص) سازگاری ندارد.
رفیعی با بیان اینکه پیامبر(ص) پیامبر محبت و مهربانی بود، اظهار کرد: آن حضرت حتی در شرایطی که قدرت در اختیارش قرار گرفت نیز انتقامجویی را مبنای رفتار خود قرار نداد و تلاش کرد دلها را به سوی حقیقت جذب کند.
وی افزود: البته گذشت به معنای نادیده گرفتن همه انواع دشمنی نیست و باید میان خطاکار پشیمان و فردی که آگاهانه در مسیر دشمنی با حقیقت قرار گرفته است، تفاوت قائل شد.
آگاهیبخشی یکی از رسالتهای مهم پیامبر اکرم(ص) بود
رفیعی دومین دستور این آیه را «و امر بالعرف» دانست و گفت: گروه دیگری از مردم، ناآگاهانی هستند که به دلیل دریافت اطلاعات نادرست، شناخت دقیقی از دین و معارف الهی ندارند.
وی افزود: برخی افراد در محیطهایی رشد کردهاند که به طور مستمر تصویری نادرست از دین و ارزشهای دینی دریافت کردهاند و طبیعی است که قضاوت آنان نیز تحت تأثیر همان اطلاعات شکل بگیرد.
استاد حوزه علمیه قم با بیان اینکه آگاهیبخشی یکی از رسالتهای مهم پیامبر اکرم(ص) بود، گفت: رسول خدا(ص) برای هدایت انسانها احساس مسئولیت عمیقی داشت و برای رساندن پیام الهی به مردم، تلاش فراوانی میکرد.
وی ادامه داد: در موارد متعددی افرادی با پرسش و ابهام نزد پیامبر(ص) میآمدند و آن حضرت با بیان اصول و مبانی روشن، آنان را با حقیقت اسلام آشنا میکرد و همین گفتوگوها زمینه ایمان بسیاری از افراد را فراهم میساخت.
رفیعی اظهار کرد: توحید، نبوت و دعوت به پاکی و دوری از دروغ و فحشا از جمله مبانی روشنی بود که پیامبر اکرم(ص) در معرفی اسلام بر آن تأکید داشت.
وی افزود: پیامبر اکرم(ص) برای هدایت مردم زمان و ساعت مشخصی نمیشناخت و احساس مسئولیت او نسبت به جامعه به اندازهای بود که قرآن کریم نیز آن حضرت را از سخت گرفتن بیش از اندازه بر خود به دلیل غم هدایتنشدن برخی افراد بازداشت.
با نادانان درگیر نشوید
رفیعی، سومین دستور الهی را «و أعرض عن الجاهلین» عنوان کرد و گفت: همه کسانی که سخن یا رفتار نادرست دارند، لزوماً ناآگاه یا خطاکار پشیمان نیستند و گاهی فرد از ظرفیت لازم برای فهم و پذیرش یک موضوع برخوردار نیست.
وی افزود: در چنین شرایطی، وارد شدن به هر بحث و مجادلهای ضرورت ندارد و قرآن کریم توصیه میکند که انسان از درگیری با جاهلان پرهیز کند.
استاد حوزه و دانشگاه بیان کرد: اعراض از جاهل به معنای تأیید رفتار نادرست او نیست، بلکه به معنای پرهیز از گرفتار شدن در مجادلهای بیثمر با کسی است که ظرفیت شنیدن و درک سخن منطقی را ندارد.
رفیعی با اشاره به سیره بزرگان دین گفت: آنان در برابر برخی اهانتها و رفتارهای نابخردانه، مسیر خود را ادامه میدادند و اجازه نمیدادند رفتار افراد کمظرفیت آنان را وارد نزاع و درگیری کند.
وی افزود: قرآن کریم در توصیف بندگان شایسته خدا نیز بیان میکند که هنگامی که جاهلان آنان را مخاطب قرار میدهند، با رفتاری آرام و به دور از تشدید تنش از کنار آنان عبور میکنند.
استاد حوزه علمیه قم ادامه داد: انسان عاقل باید بداند که پاسخ دادن به همه سخنان و واکنش نشان دادن به هر رفتار نادرستی ضروری نیست و گاهی سکوت، عبور و بیاعتنایی، عاقلانهترین شیوه مواجهه است.
رفیعی گفت: زکات عقل، تحمل کسانی است که از ظرفیت و درک کمتری برخوردارند و انسان برخوردار از دانش و عقل باید ظرفیت بیشتری برای صبر و مدارا داشته باشد.
وی در پایان با تأکید بر ضرورت بهرهگیری از سیره پیامبر اکرم(ص) اظهار کرد: جامعه امروز بیش از هر زمان دیگری نیازمند بازخوانی سیره نبوی است و باید از رسول خدا(ص) درس عفو، گذشت، محبت، مهربانی، آگاهیبخشی و شیوه صحیح مواجهه با انسانها را آموخت.
نظر شما