خبرگزاری مهر، گروه استانها: مهاجرت معکوس از شهر به روستا، پدیدهای است که در سالهای اخیر در کنار موضوع توسعه روستایی مورد توجه قرار گرفته است، بازگشت افرادی که پس از سالها زندگی و اشتغال در شهر، به دلایل مختلفی مانند علاقه به زادگاه، آرامش زندگی روستایی، بهرهگیری از ظرفیتهای کشاورزی و باغداری یا بازنشستگی، سکونت در روستا را انتخاب میکنند، این روند در صورت فراهم بودن زیرساختها و حمایت از فعالیتهای تولیدی میتواند به رونق اقتصادی و حفظ جمعیت روستاها کمک کند.
زندگی در روستا البته در کنار آرامش و ظرفیتهای طبیعی، با چالشهایی همچون کمبود آب، هزینه بالای نهادههای کشاورزی، دشواری تأمین تجهیزات و محدودیت نیروی کار همراه است با این حال برخی روستاییان و مهاجران بازگشته، این دشواریها را بخشی از مسیر تولید میدانند و تلاش میکنند با تکیه بر تجربه و علاقه، زمینهای کشاورزی و باغهای خود را حفظ و آباد کنند.
روستاها میتوانند به کانونهای تولید و اشتغال تبدیل شوند
بخشدار مرکزی شهرستان محلات، در گفتگو با خبرنگار مهر اظهار کرد: روستاها تنها محل سکونت جمعیت روستایی نیستند، بلکه بخش مهمی از ظرفیت تولید، اشتغال و اقتصاد محلی در آنها قرار دارد و یکی از رویکردهای مهم در سال جاری، شناسایی دقیقتر این ظرفیتها و فراهم کردن زمینه برای بالفعل شدن توانمندیهای روستایی است.
حامد محمدی با اشاره به وضعیت روستاهای شهرستان محلات گفت: ایت شهرستان دارای ۲۰ روستا است که دارای شورا و دهیاری هستند و در کنار این روستاها، ۱۵ روستای کمجمعیت نیز وجود دارد که به دلیل جمعیت اندک، فاقد شورا و دهیاری هستند و در برخی موارد تقریباً خالی از سکنهاند.
محمدی افزود: در میان روستاهای شهرستان محلات، روستاهایی همچون خورهه، آتشکوه و آبگرم به دلیل برخورداری از آثار و ظرفیتهای طبیعی و تاریخی، از اهمیت ویژهای در حوزه گردشگری برخوردار هستند و این ظرفیت میتواند در صورت برنامهریزی و معرفی مناسب، به یکی از محورهای توسعه اقتصادی روستاها تبدیل شود.
وی تصریح کرد: نگاه ما این است که روستاها صرفاً به عنوان محل سکونت دیده نشوند، بلکه هر روستا متناسب با ظرفیتهای بومی، تاریخی، طبیعی و اقتصادی خود بتواند به یک کانون تولید، اشتغال و فعالیت اقتصادی تبدیل شود و از این طریق زمینه ماندگاری جمعیت و رونق زندگی در روستاها فراهم شود.
بخشدار مرکزی شهرستان محلات تصریح کرد: در حوزه تولید باید تولیدکنندگان فعال در بخشهای کشاورزی، دامداری، صنایع تبدیلی، صنایعدستی، فرآوری محصولات، مشاغل خانگی و سایر فعالیتهای اقتصادی شناسایی شوند و علاوه بر معرفی فعالیت آنها، ظرفیت توسعه کسبوکار، نیازهای تولیدکنندگان و موانع پیش روی آنان نیز مورد توجه قرار گیرد.
محمدی افزود: یکی از موضوعات مهم در حمایت از تولید روستایی، توجه به زنجیره ارزش محصولات است چرا که ممکن است یک تولیدکننده محصول باکیفیتی داشته باشد اما به دلیل نبود فرآوری مناسب، بستهبندی، برندینگ و بازار فروش، نتواند ارزش واقعی محصول خود را به دست آورد، بنابراین باید حمایتها از مرحله تولید فراتر رفته و تا فرآوری، بستهبندی، بازاریابی و فروش ادامه پیدا کند.
وی با اشاره به اقدامات انجامشده در سال جاری برای تقویت اقتصاد روستایی محلات گفت: یکی از اقدامات مهم، راهاندازی و برپایی «روستابازار» در مرکزی با هدف حمایت از تولیدکنندگان روستایی، عرضه مستقیم محصولات و کاهش فاصله میان تولیدکننده و بازار بوده است و این ظرفیت میتواند زمینه معرفی بهتر محصولات و توانمندیهای روستاهای شهرستان محلات را فراهم کند.
بخشدار مرکزی محلات ادامه داد: روستابازار نباید صرفاً محلی برای عرضه کالا باشد، بلکه میتواند به ویترینی برای معرفی تولیدات روستایی تبدیل شود و محصولات کشاورزی، فرآوردههای غذایی، صنایعدستی، محصولات خانگی و سایر تولیدات روستاها در آن عرضه شود، البته در کنار ایجاد بازار، توجه به کیفیت، بستهبندی، قیمتگذاری، تنوع محصولات، تبلیغات و معرفی ظرفیتهای روستاها نیز ضروری است.
محمدی با اشاره به ظرفیتهای گردشگری روستاهای بخش مرکزی محلات اظهار کرد: در کنار ظرفیتهای تولیدی، روستاهای شهرستان از توانمندیهای طبیعی، تاریخی، فرهنگی و بومی قابل توجهی برخوردارند که میتواند زمینهساز رونق گردشگری و تقویت اقتصاد روستایی باشد، از این رو تلاش داریم ظرفیتهایی را که کمتر شناخته شدهاند نیز شناسایی و معرفی کنیم.
وی گفت: نگاه ما این است که میان گردشگری، تولید روستایی و بازار محصولات یک پیوند اقتصادی شکل بگیرد، به این معنا که گردشگر علاوه بر استفاده از جاذبههای روستا، با محصولات بومی، صنایعدستی و تولیدات روستایی نیز آشنا شود و این موضوع به ایجاد بازار برای تولیدکنندگان محلی کمک کند، در واقع گردشگری میتواند در کنار ایجاد درآمد از محل خدمات، به بازار عرضه محصولات روستایی نیز تبدیل شود.
بخشدار مرکزی محلات با تأکید بر اهمیت حمایت از کشاورزان و تولیدکنندگان روستایی بیان کرد: رونق تولید در روستاهای این استان علاوه بر ایجاد درآمد برای خانوارهای روستایی، میتواند به حفظ جمعیت، افزایش ماندگاری جوانان و جلوگیری از خالی شدن روستاها کمک کند و حتی زمینه مهاجرت معکوس را فراهم آورد، چراکه زمانی میتوان انتظار بازگشت جمعیت به روستاها را داشت که افراد بتوانند در محل زندگی خود فرصت شغلی و آینده اقتصادی قابل قبولی داشته باشند.
محمدی افزود: در این مسیر، نقش دهیاریها و شوراهای اسلامی روستاها، دستگاههای اجرایی، نهادهای حمایتی مانند بنیاد علوی و بنیاد برکت و همچنین خود تولیدکنندگان و روستاییان بسیار مهم است و بخشداری نیز تلاش میکند با ایفای نقش تسهیلگری، میان ظرفیتهای روستاها، دستگاههای متولی، منابع حمایتی و بازار ارتباط مؤثرتری ایجاد کند.
برندسازی ظرفیتهای روستا، زمینهساز رونق اقتصادی و مهاجرت معکوس است
نایبرئیس انجمن بومگردی استان مرکزی در گفتگو با خبرنگار مهر،با تأکید بر اهمیت شناسایی و برندسازی ظرفیتهای روستاها گفت: مهاجرت معکوس زمانی اتفاق میافتد که روستاها دوباره به محیطی پویا، جذاب و دارای فرصتهای اقتصادی و شغلی تبدیل شوند.
محمدحسین حاجعلی اظهار کرد: هر روستا دارای ظرفیتهای منحصربهفرد طبیعی، تاریخی، فرهنگی و اقتصادی است که اگر بهدرستی شناسایی، احیا و معرفی شوند، میتوانند به موتور محرک اقتصاد روستا تبدیل شوند.
حاجعلی افزود: برندسازی به معنای معرفی ویژگی متمایز هر روستا به یک تجربه و محصول گردشگری تبدیل شود بهگونهای که گردشگر با شنیدن نام یک مقصد، تجربهای مشخص و متفاوت را به یاد بیاورد.
نایبرئیس انجمن بومگردی استان مرکزی با اشاره به ظرفیتهای روستای کهک دلیجان گفت: غار کهک، بناهای تاریخی، طبیعت، فرهنگ، آیینها و سبک زندگی روستاهای این استان مجموعهای از ظرفیتهایی هستند که میتوانند در قالب یک برند مقصد گردشگری معرفی شوند.
وی ادامه داد: رونق گردشگری روستایی تنها به افزایش ورود گردشگر محدود نمیشود، بلکه میتواند موجب رونق اقامتگاههای بومگردی، فروش محصولات محلی، صنایعدستی، غذاهای بومی، حملونقل و سایر فعالیتهای اقتصادی شود و در نهایت اشتغال و درآمد پایدار برای ساکنان ایجاد کند.
حاجعلی تصریح کرد: جوان روستایی زمانی برای ماندن در روستا انگیزه پیدا میکند که آینده شغلی و اقتصادی خود را در آن ببیند و از سوی دیگر، فراهم شدن فرصتهای اقتصادی میتواند زمینه بازگشت افرادی را که سالها برای کار و زندگی به شهرها مهاجرت کردهاند، فراهم کند.
وی گفت: احیای زندگی روستایی تنها به توسعه زیرساختها محدود نیست، حفظ هویت، فرهنگ و میراث روستا و تبدیل این ظرفیتها به فرصتهای اقتصادی، بخش مهمی از توسعه پایدار روستاها است.
نایبرئیس انجمن بومگردی استان مرکزی خاطرنشان کرد: روستا باید از یک محل صرفاً سکونت به مقصدی برای زندگی، اشتغال، گردشگری و سرمایهگذاری تبدیل شود و این مسیر میتواند یکی از پایههای مهم تحقق مهاجرت معکوس باشد.
بازگشت از پایتخت به روستا؛ روایت زندگی و باغداری در کهک
کشاورز و باغدار روستای کهک در گفتگو با خبرنگار مهر گفت: پس از سالها زندگی و کار در تهران، با رسیدن به دوران بازنشستگی به روستا بازگشتم و زندگی در کنار باغ ۳هزار مترمربعی خود که اکنون به محلی جذاب برای گردشگران تبدیل شده است را انتخاب کردم.
محمد علی جمشیدی اظهار کرد: از سال ۱۳۵۷ بازسازی باغ را آغاز کردم و با درختکاری و دیوارکشی، به تدریج آن را توسعه دادم، اکنون درختان گردو، بادام، زردآلو و برخی محصولات دیگر در این باغ وجود دارد.
وی افزود: باغداری نیازمند حضور و رسیدگی مستمر است و همین موضوع باعث شد حضورم در روستا بیشتر شود و به تدریج سکونتم در اینجا شکل بگیرد.
این باغدار با بیان اینکه زندگی در روستا برای او انتخابی از روی علاقه است، گفت: علاقه به باغ و کشاورزی از گذشته در خانواده ما وجود داشته و وقتی انسان نتیجه کاری را که با دست خودش انجام داده میبیند، به آن وابسته میشود.
وی افزود: در کنار مشکل آب، هزینههای تولید نیز افزایش پیدا کرده است، سم، کود و دستمزد کارگر هزینه بالایی دارد و برای باغدارانی که درآمد محدودی دارند، تهیه تجهیزات مناسب آسان نیست که این مسئله باعث میشود گاهی باغدار مجبور باشد بسیاری از کارها را شخصاً انجام دهد تا هزینهها کاهش پیدا کند.
این فعال حوزه کشاورزی و باغداری با اشاره به دشواری کارهای فنی باغ گفت: در حال حاضر به دلیل سن و شرایط جسمی، کارهایی مانند سمپاشی برای من سخت شده است، سمپاش پشتی هم فشار زیادی به فرد وارد میکند و تجهیزات موجود همیشه توان و کیفیت لازم را ندارد در نتیجه گاهی سمپاشی به شکل کامل و ایدهآل انجام نمیشود و این موضوع میتواند روی کیفیت محصول اثر بگذارد.
جمشیدی خاطرنشان کرد: اگر امکانات و تجهیزات مناسب در اختیار باغدار باشد، طبیعتاً کیفیت تولید و میزان بهرهوری نیز افزایش پیدا میکند، باغداری اگر با امکانات مناسب و برنامهریزی انجام شود، علاوه بر تأمین بخشی از نیاز خانواده، میتواند برای فرد درآمد نیز ایجاد کند، اما هزینههای تولید در سالهای اخیر فشار زیادی به باغداران وارد کرده است.
وی در ادامه درباره چالشهای حفظ باغها گفت: حضور مالک در روستا اهمیت زیادی دارد، اگر صاحب باغ حضور نداشته باشد، رسیدگی به درختان، آبیاری و مراقبت از محصول دشوار میشود و ممکن است باغ به مرور از رونق بیفتد به همین دلیل معتقدم برای حفظ باغها و جلوگیری از رها شدن زمینهای کشاورزی باید زمینه حضور و ماندگاری افراد در روستا فراهم شود.
این فعال حوزه باغداری درباره تفاوت زندگی در تهران و روستا نیز اظهار کرد: زندگی در روستا از نظر آبوهوا و آرامش با تهران تفاوت زیادی دارد، اینجا طبیعت و فضای آرامی وجود دارد و انسان ارتباط مستقیمتری با زمین و نتیجه کار خود پیدا میکند، وقتی درختی را میکاری، پیوند میزنی و بعد میبینی به بار نشسته است، این اتفاق برای انسان لذت خاصی دارد و همین موضوع انگیزه ادامه کار را ایجاد میکند.
جمشیدی با اشاره به ظرفیت روستا برای زندگی خانوادهها گفت: اگر خانوادهها بتوانند در کنار یکدیگر در روستا زندگی کنند و مشکلات شغلی و امکاناتی آنها برطرف شود، زندگی روستایی میتواند بسیار دلنشین باشد، البته برای افرادی که شاغل هستند، شرایط متفاوت است، اما اگر زمینه اشتغال و امکانات مناسب وجود داشته باشد، روستا میتواند محیط مناسبی برای زندگی باشد.
وی با تأکید بر اینکه حفظ روستاها تنها با ساختوساز و ایجاد زیرساخت محقق نمیشود، گفت: باید برای تولیدکننده و باغدار نیز شرایطی فراهم شود که بتواند فعالیت خود را ادامه دهد، حمایت از تأمین آب، تجهیزات، نهادههای کشاورزی و دسترسی به بازار میتواند به ماندگاری افراد در روستا کمک کند و اگر جوانان بتوانند از ظرفیت زمین و کشاورزی استفاده کنند و در کنار آن درآمد مناسبی داشته باشند، بسیاری از آنها دلیلی برای ترک روستا و رفتن به شهر نخواهند داشت.
نظر شما