به گزارش خبرگزاری مهر، این نشست با حضور سیدجواد میری، عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، سعید طاووسی، عضو هیئت علمی دانشگاه علامه طباطبایی، حجتالاسلام والمسلمین حمید آقانوری، حوزه و دانشگاه، و به میزبانی اسماعیل جلالی برگزار شد. در این برنامه که با حضور جمعی از پژوهشگران، علاقهمندان حوزه اندیشه و ادبیات و همراهان انجمن سلمان برگزار شد، سخنرانان به بررسی جایگاه ادبیات در شکلگیری تفکر، انتقال میراث فرهنگی و نقش زبان در تولید اندیشه پرداختند.
هدف ما «چگونه خواندن» و رسیدن به فهم عمیقتر متن است
در ابتدای این نشست، اسماعیل جلالی با اشاره به روند شکلگیری انجمن سلمان، این مجموعه را حاصل یک مسیر فکری چندساله دانست و گفت ایده «پیوند اندیشه و ادبیات» از دل فعالیتهای مطالعاتی و جلسات تحلیل متن شکل گرفته است. وی با اشاره به نقش زبان و ادبیات در تولید و انتقال دانش، اظهار کرد که هیچ اندیشهای بدون متن ماندگار نمیشود و فهم عمیق متن نیازمند مهارتهای زبانی و ادبی است.
جلالی همچنین توضیح داد که جلسات هفتگی مرکز سلمان بر پایه تمرین «خوانش دقیق متن» شکل گرفته است؛ چراکه به باور او مسئله فقط تعداد کتابهای خواندهشده نیست، بلکه شیوه مواجهه با متن و رسیدن به لایههای عمیقتر آن اهمیت دارد. او با اشاره به تجربه چندساله این جلسات گفت شرکتکنندگان پس از مدتی، تغییر در نوع نگاه و تحلیل خود نسبت به متون را تجربه کردهاند و این موضوع نشاندهنده ظرفیت چنین رویکردی در پرورش نگاه اندیشهورزانه است.
ادبیات، راهی برای فهم انسان و جهان
در ادامه این نشست، سیدجواد میری با موضوع «چیستی و چرایی پیوند اندیشه و ادبیات» به سخنرانی پرداخت و با اشاره به تجربه شخصی خود در مواجهه با ادبیات، تأکید کرد که ادبیات صرفاً حوزهای ذوقی و جدا از علوم انسانی نیست. وی با اشاره به آثار نویسندگانی مانند داستایوفسکی و تولستوی بیان کرد که بسیاری از پرسشهای بنیادین درباره انسان، اخلاق، جامعه و معنای زندگی در آثار ادبی مطرح شدهاند و متفکران بزرگی نیز از این آثار برای فهم بهتر جهان بهره بردهاند.
این دانشگاه همچنین بر اهمیت «قوه خیال» در فرآیند اندیشهورزی تأکید کرد و گفت خیال به معنای وهم نیست، بلکه توانایی انسان برای تصور امکانهای تازه و خلق افقهای جدید است. از نگاه او، ادبیات میتواند میان حوزههای مختلف دانش انسانی پیوند ایجاد کند.
ادبیات در تمدن اسلامی حامل اندیشه و حکمت بوده است
سعید طاووسی در بخش دیگری از این نشست با موضوع «ریشههای تاریخی پیوند ادبیات و اندیشه در تاریخ و تمدن اسلامی» به بررسی جایگاه ادبیات در میراث تمدنی مسلمانان پرداخت. وی با اشاره به مفهوم واژه «ادب» گفت ادبیات در سنت اسلامی صرفاً به معنای هنر کلامی نبوده، بلکه با تربیت انسان و سامان یافتن ابعاد مختلف زندگی او ارتباط داشته است.
طاووسی با اشاره به تعامل فرهنگی میان ایران، هند، یونان و جهان اسلام، توضیح داد که بسیاری از آثار ادبی مانند «کلیله و دمنه»، «هزار و یک شب» و شاهنامه، تنها آثار سرگرمکننده نیستند، بلکه حامل لایههای عمیق فکری، فرهنگی و تمدنیاند. وی در ادامه تأکید کرد که ادبیات، در قالب شعر، داستان و نثر حکمی، بخش مهمی از میراث اندیشه بشری است و نمیتوان تاریخ تفکر را بدون توجه به آثار ادبی بررسی کرد.
جایگاه واژه و زبان در شکلگیری تفکر انسان
در ادامه این نشست، حجتالاسلام والمسلمین حمید آقانوری نیز درباره اهمیت واژهگزینی در ساحت تفکر انسان سخن گفت و بر نقش زبان در شکلگیری مفاهیم ذهنی و انتقال اندیشه تأکید کرد. وی با اشاره به نسبت میان اندیشه و زبان، بر ضرورت توجه دقیقتر به واژگان در تولید فکر و گفتوگوهای علمی تأکید کرد و نشان داد که انتخاب واژهها چگونه میتواند بر نحوه فهم انسان از مفاهیم اثرگذار باشد.
آغاز مسیر «شبهای اندیشه و ادبیات»
در پایان این نشست اعلام شد سلسله برنامههای «شبهای اندیشه و ادبیات» به صورت فصلی ادامه خواهد یافت و تلاش دارد بستری برای گفتوگو میان حوزههای اندیشه، ادبیات، فلسفه و علوم انسانی فراهم کند. انجمن سلمان هدف از برگزاری این نشستها را ایجاد تجربهای برای مواجهه عمیقتر با متن و بازخوانی نسبت میان ادبیات و تفکر عنوان کرده است.
نظر شما