به گزارش خبرنگار مهر، غروب روز جمعه، ۱۳ شهریورماه، در فضای پرشور و در عین حال معرفتی مرکز فرهنگی «ماجرا»، مراسم رونمایی از کتاب جدید «از چاقوی خونچکان تا لیزر نورافشان» برگزار شد. این اثر که حاصل همکاری مشترک حمید عبداللهیان و سهراب آسا است، با هدف ایجاد پلی میان تاریخ علم، تجهیزات پزشکی و ادبیات کودک و نوجوان از سوی انتشارات «خیالانگیز» به مرحله انتشار رسیده است. برخلاف مراسمهای رسمی و خشک رونمایی، این رویداد با رویکردی تعاملی و با حضور طیفی از متخصصان پزشکی، فعالان حوزه نوآوری و علاقهمندان به ادبیات، برگزار گردید تا تجربهای متفاوت از مواجهه با کتاب را رقم بزند.
بازخوانی میراث خرد؛ از ابوریحان بیرونی تا هویت علمی ایران
مراسم با یاد و تکریم دانشمندان بزرگ جهان، بهویژه ابوریحان بیرونی، آغاز شد. در این بخش، با نگاهی به جایگاه تاریخی بیرونی، بر اهمیت «کنجکاوی» به عنوان نخستین پیششرط دانشمند شدن تأکید گردید، و با اشاره به پیشگامیهای بیرونی در ریاضیات و نجوم، خاطرنشان شد که چگونه این دانشمند بزرگ، حتی در شرایط دشوار زیستی، مسیر علم را هموار ساخت. این بخش از برنامه با یادآوری نقش هویت علمی در تاریخ ایران، به دنبال آن بود که مخاطب را از پیوند میان دانش باستان و پیشرفتهای مدرن آگاه سازد.
از طب سنتی تا مهندسی پزشکی؛ روایت تکامل ابزارها
یکی از محورهای اصلی بحث در این مراسم، سیر تحول تجهیزات پزشکی بود. با حضور دکتر معین و سایر متخصصان حوزه تجهیزات پزشکی، به این پرسش کلیدی پاسخ داده شد که چگونه ابزارهای اولیه که در ابتدا شباهت بسیاری به ابزارهای شکنجه داشتند، به فناوریهای پیشرفته و حتی تخیلی امروزی تبدیل شدهاند. در این میان، روایتهای تجربی پزشکان از دوران خدمت، ابعاد انسانی و چالشهای این حوزه را روشن ساخت. بحث بر سر این موضوع بود که چگونه نیاز به درمان، انسان را واداشته تا از سادهترین ابزارها شروع کرده و امروز به سمت دقتهای میکروسکوپی و لیزرهای نورافشان حرکت کند. این انتقال از «تلاش برای بقا» به «تلاش برای دقت»، هسته مرکزی کتاب جدید است.
نقش طنز در آموزش و انتقال دانش به نسل جدید
یکی از مباحث چالشبرانگیز در نشست، نقش «طنز» در ادبیات کودک و نوجوان بود؛ نویسنده کتاب حمید عبداللهیان در سخنان خود به لبه باریک حرکت در حوزه طنز اشاره کردند؛ جایی که طنز نباید به لودگی یا بیادبی تبدیل شود، بلکه باید ابزاری برای انتقال مفاهیم عمیق باشد. نویسندگان کتاب بر این باورند که برای جذب نسل جدید (که با سرعت بالای فناوری رشد کرده است)، استفاده از ادبیات خشک و علمی دیگر کارساز نیست.
کتاب «از چاقوی خونچکان تا لیزر نورافشان» با بهرهگیری از سبک طنز، تلاش میکند تا مفاهیم پیچیده مهندسی پزشکی، تاریخ علم و نوآوری را در قالب داستانهای جذاب برای نوجوانان بازگو کند. این رویکرد، نه تنها باعث کاهش فاصله میان نسلها میشود، بلکه پتانسیلهای شغلی جدیدی مانند «مهندسی پزشکی» را در ذهن کودکان نهادینه میکند.
سپس محتوای کتاب از طریق روایتهای کوتاه و تصویری با اجرای نوجوانان و کودکان حاضر در سالن برای مخاطبان تشریح شد. کتاب با بازگشت به تاریخ (از ۷۰۰۰ سال پیش و دوران شهر سوخته تا دوران اسلامی و عصر حاضر) حرکت تکاملی تجهیزات پزشکی را از هفت هزار سال پیش، از یافتههای باستانشناسی نظیر چشم مصنوعی در شهر سوخته تا اقدامات دوران امیرکبیر و دوران مدرن، تا ظهور کرونا به تصویر میکشد.
نکته حائز اهمیت در این مسیر، همافزایی بینظیر میان متن و تصویرگریهای سام سلماسی است؛ بهطوری که در بخشهایی از کتاب، مانند روایت «بخیه مورچهای»، تصاویر مکمل متن بوده و حتی جایگزین بخشهای توضیحی نویسنده شدهاند تا مفاهیم به سادهترین و جذابترین شکل ممکن به ذهن مخاطب منتقل شود.
در ادامه، برقراری ارتباط برخط با «سهراب آسا» از ملبورن استرالیا، فضای متفاوتی به مراسم بخشید. آسا ضمن تشریح شرایط دشوار تألیف کتاب در دوران بروز بحرانهای اجتماعی، تأکید کرد که ایده اصلی این اثر، ایجاد روزنهای برای آرامش و نشاط کودکان بود؛ هدفی که تلاش میکرد با مشغول کردن ذهن مخاطب به داستانهای علمی، فضایی برای کاهش اضطراب در روزهای دشوار فراهم آورد.
مراسم در بخش پایانی خود، نگاهی انتقادی به فضای فرهنگی کشور داشت. عبداللهیان پیش از رونمایی با اشاره به تعدد رویدادهای فرهنگی و برگزاری جشنهای رونمایی متعدد، نسبت به رکود آمارهای واقعی مطالعه کتاب در کشور ابراز نگرانی و تاکید کرد که هدف نهایی از برگزاری چنین نشستهایی، نه صرفاً ثبت خاطره در مراسمهای رونمایی، بلکه دعوت عملی مخاطبان به خوانش محتوا و تعامل جدی با آثار علمی است.
این رویداد در پایان با تقدیر از «صندوق پژوهش و فناوری تجهیزات پزشکی» به عنوان حامی اصلی این اثر، پس از رونمایی از کتاب به کار خود خاتمه داد و بر لزوم تداوم چنین حرکتهای میانرشتهای برای ارتقای سطح دانش و سواد علمی جامعه تأکید ورزید.
نظر شما