به گزارش خبرگزاری مهر، روزنامه جامجم نوشت: میانه شهریور، جنگلهای هیرکانی چهرهای متفاوت به خود میگیرند؛ صدای غرش مرالهای نر در میان درختان میپیچد و بزرگترین گونه گوزن ایران وارد حساسترین روزهای سال میشود. فصل جفتگیری مرالها یا همان «گاوبانگی» آغاز شده است؛ دورهای که اگرچه برای علاقهمندان حیاتوحش فرصتی کمنظیر برای شنیدن و مشاهده رفتار طبیعی این حیوانات است اما برای محیطبانان و حافظان طبیعت، یکی از دشوارترین مقاطع سال بهشمارمیرود. مرال یا گوزن قرمز ایرانی از گونههای شاخص جنگلهای هیرکانی است و بخشهایی از زیستگاه آن در استان سمنان قرار دارد. در میان این مناطق، جنگل ابر شاهرود جایگاهی ویژه دارد و بخش مهمی از جمعیت مرال استان در این محدوده زندگی میکند. بههمین دلیل، همزمان با آغاز فصل گاوبانگی، نیروهای حفاظتی نیز آماده میشوند تا در تمام ساعات شبانهروز از این زیستگاه حساس مراقبت کنند.
فصل عشق و افزایش آسیبپذیری
فصل جفتگیری مرالها معمولا از حدود ۱۵ شهریور آغاز میشود. در این دوره، رفتار مرالهای نر بهشکل محسوسی تغییر میکند. آنها با غرشهای بلند، قلمرو و آمادگی خود را به دیگر نرها اعلام میکنند و برای جفتگیری با یکدیگر به رقابت میپردازند. اما همین رفتار طبیعی میتواند حیوان را در برابر تهدیدهای انسانی آسیبپذیرتر کند. مرالهای نر در جریان رقابت و جفتگیری، بخش زیادی از تمرکز خود را صرف تعقیب، مبارزه و یافتن جفت میکنند و ممکن است نسبت به صداها و نشانههای پیرامونی هوشیاری کمتری داشته باشند. علیاکبر قربانلو، رئیس اداره حفاظت محیطزیست شهرستان شاهرود، با اشاره به آغاز فصل جفتگیری مرالها میگوید عملیات گاوبانگی هرسال همزمان با شروع این دوره انجام میشود و امسال نیز عملیات حفاظتی در زیستگاههای مرال شهرستان شاهرود پس از پایان موج بارندگی آغاز خواهد شد.
چندروز تاخیر برای آغاز عملیات حفاظتی
قربانلو با اشاره به شرایط جوی منطقه توضیح میدهد که فصل جفتگیری معمولا از حدود ۱۵شهریور آغاز میشود اما پیشبینی بارندگی باعث شده آغاز عملیات گاوبانگی چندروز به تعویق بیفتد. هدف از این تاخیر، رسیدن شرایط جوی و وضعیت جنگل به شرایط مناسب برای استقرار نیروهاست. پس از پایان بارندگیها، گروههای حفاظتی در نقاط پیشبینیشده مستقر خواهند شد و چادرهای ویژه مراقبت از مرالها برپا میشود. این عملیات صرفا یک برنامه برای مشاهده یا پایش حیاتوحش نیست؛ بلکه بخشی از برنامه حفاظتی برای کاهش خطر شکار و ورود افراد متخلف به مناطق حساس زیستگاه مرال محسوب میشود.
نگهبانی ۲۴ ساعته در دل جنگل
در جریان اجرای طرح گاوبانگی، محیطبانان، کارشناسان اداره حفاظت محیط زیست، همیاران محیط زیست و علاقهمندانی که برای مشارکت در این طرح ثبتنام کردهاند، در کنار یکدیگر فعالیت خواهند کرد. بهگفته قربانلو، تعداد افراد هر گروه با توجه به میزان مشارکت داوطلبان مشخص میشود اما معمولا برای هر شیفت ۲۴ ساعته سه تا چهار نفر در نظر گرفته خواهد شد. هر گروه یک شبانهروز در محل استقرار حضور خواهد داشت و پس از پایان شیفت، گروه بعدی جایگزین میشود. بهاین ترتیب، پوشش حفاظتی منطقه بدون توقف ادامه پیدا میکند؛ از روز تا شب و از یک شیفت تا شیفت بعدی. حضور مستمر نیروها علاوه بر امکان واکنش سریعتر به حوادث احتمالی، نقش بازدارنده مهمی در برابر شکارچیان و متخلفان دارد.
جنگل ابر؛ مهمترین زیستگاه مرال در سمنان
استان سمنان یکی از مناطق مهم حضور مرال در بخشهای جنگلی شمالی خود است. با این حال، همه زیستگاههای اینگونه از اهمیت یکسانی برخوردار نیستند. قربانلو میگوید بخش عمده جمعیت مرال استان سمنان در محدوده جنگل ابر شاهرود قرار دارد و این منطقه مهمترین زیستگاه مرال در استان محسوب میشود. در کنار جنگل ابر، منطقه پرور نیز از دیگر زیستگاههای جنگلی استان است که مرال در آن حضور دارد. همین پراکندگی باعث شده عملیات حفاظتی تنها به یک نقطه محدود نباشد و گروههای مختلف در نقاط حساس زیستگاههای مرال مستقر شوند.
وقتی غرش مرال زنگ خطر شکارچیان هم هست
صدای مرالهای نر در فصل گاوبانگی، یکی از تماشاییترین جلوههای حیاتوحش جنگلهای هیرکانی است اما همین صدا میتواند توجه شکارچیان را نیز جلب کند. مرالها در این دوره بهدنبال صدا و بوی یکدیگر حرکت میکنند و ممکن است دیرتر متوجه حضور عوامل تهدیدکننده شوند. از سوی دیگر، درگیری میان نرها و تمرکز شدید آنها بر جفتگیری، میتواند میزان هوشیاری حیوان را کاهش دهد. بههمین دلیل، حضور محیطبانان در نقاط حساس، بهویژه در ساعات شب، اهمیت دوچندانی پیدا میکند. هدف این است که پیش از آنکه یک تهدید به شکار یا آسیب به حیوان منجر شود، حضور نیروهای حفاظتی مانع وقوع آن شود.
مشارکت مردم در حفاظت از مرالها
یکی از ویژگیهای طرح امسال، استفاده از ظرفیت همیاران محیط زیست و علاقهمندان طبیعت است. محیط زیست شهرستان شاهرود از علاقهمندانی که برای مشارکت در طرح ثبتنام کردهاند استفاده خواهد کرد تا پوشش حفاظتی در مناطق گستردهتر شود. این مشارکت مردمی، بهگفته مسئولان، میتواند بخشی از فشار موجود بر نیروهای رسمی را کاهش دهد و امکان حضور گروههای بیشتر در نقاط مختلف زیستگاه را فراهم کند.
چند هفته حساس برای مرالها
مرال، بهعنوان بزرگترین گونه گوزن کشور، یکی از نمادهای ارزشمند جنگلهای هیرکانی است. حفاظت از اینگونه تنها به معنای مراقبت از یک حیوان نیست؛ بلکه حفاظت از بخشی از تنوع زیستی جنگلهایی است که هزاران سال قدمت دارند.
با آغاز فصل گاوبانگی، جنگل ابر بار دیگر به یکی از مهمترین کانونهای فعالیت حفاظتی در استان سمنان تبدیل میشود. صدای غرش مرالها در دل جنگل ادامه خواهد داشت و در همان حال، محیطبانان و همیاران طبیعت در سکوت شبانه، چشم به مسیرهای جنگلی خواهند دوخت. عملیات گاوبانگی امسال نیز قرار است به صورت شبانهروزی ادامه پیدا کند؛ تلاشی برای اینکه فصل عشق مرالها، به فرصتی برای شکارچیان تبدیل نشود و اینگونه ارزشمند بتواند چرخه طبیعی زندگی خود را در امنترین شرایط ممکن پشتسر بگذارد.
نظر شما