خبرگزاری مهر، گروه استان ها – محراب علوی: خوزستان، سرزمین آفتاب سوزان و رودخانه‌های خروشان از دیرباز گهواره تمدن‌های کهن و نگین سبز کشاورزی ایران‌زمین به شمار می‌رفته است. در این میان، نخل‌های سر به فلک کشیده شریان حیاتی اقتصاد بومی و سند هویت تاریخی مردمان این دیار بوده‌اند. نخلستان‌هایی که سال‌ها در برابر هجوم بادهای گرم، شوری آب و حتی ترکش‌های دوران دفاع مقدس سر خم نکردند، امروز در تقاطع بحران‌های اقلیمی و گره‌های ناگشوده اقتصادی، چشم‌انتظار تدبیری شایسته و تصمیمی راهگشا هستند تا بار دیگر شکوه نخلستان‌های جنوب احیا شود.
امروز در روزگاری که تنوع‌بخشی به صادرات غیرنفتی و رهایی از وابستگی مفرط به نفت، ضرورتی انکارناپذیر در نقشه راه اقتصادی کشور تلقی می‌شود، بازنگری بنیادین در ساختار حمایتی از تولیدکنندگان خرما و شیلات اهمیتی صدچندان یافته است. چرخه‌ای که از مزرعه آغاز می‌شود، از مسیر ناهموار فرآوری، بسته‌بندی، حمل‌ونقل و تعهدات پیچیده ارزی عبور می‌کند و نیازمند هماهنگی دقیق میان دستگاه‌های متولی است تا دسترنج باغداران پرتلاش خوزستانی، نه در آتش حوادث و تصمیم‌های خلق‌الساعه بسوزد و نه بازارهای بین‌المللی به رقبا واگذار شود.
خلأ زیرساخت‌های ترانزیتی
رئیس انجمن خرمای خوزستان با اشاره به مشکلات فعالان این بخش در حوزه صادرات گفت: مسائل مربوط به ترانزیت و صادرات خرما نیازمند پیگیری و رفع موانع است.
ماجد مطوریان‌پور در گفتگو با خبرنگار مهر اظهار کرد: فعالان حوزه خرما با مشکلاتی در زمینه ترانزیت و صادرات این محصول مواجه هستند که رفع این موانع می‌تواند به تسهیل فرآیند صادرات کمک کند.
وی با اشاره به نبود امکانات مناسب آتش‌نشانی در برخی مناطق مرتبط با فعالیت‌های این بخش افزود: نبود تجهیزات و امکانات آتش‌نشانی موجب شده در مواردی حوادث با خسارت همراه باشد و لازم است برای تأمین زیرساخت‌های ایمنی اقدامات لازم انجام شود.
رئیس انجمن خرمای خوزستان بر ضرورت توجه به زیرساخت‌های مورد نیاز فعالان صنعت خرما تأکید کرد و گفت: در کنار مسائل مربوط به صادرات و ترانزیت، تأمین امکانات و زیرساخت‌های ایمنی نیز باید مورد توجه قرار گیرد.
وی با تأکید بر اهمیت اقتصادی صنعت خرما در خوزستان توضیح داد: خرما علاوه بر نقش مهم در معیشت کشاورزان و فعالان این حوزه از ظرفیت قابل توجهی برای توسعه صادرات و ارزآوری برخوردار است و رونق این صنعت می‌تواند به ایجاد اشتغال، افزایش فعالیت‌های فرآوری و تقویت اقتصاد منطقه کمک کند.
گره‌های مدیریتی در بازار صادرات
در کنار کاستی‌های کالبدی، شیوه‌های تصمیم‌گیری و تنظیم مقررات تجاری تأثیر مستقیمی بر انگیزه نخلداران و بازرگانان دارد. ناهمگونی در اعمال مقررات و تغییرات ناگهانی در بخشنامه‌ها می‌تواند پایداری تجارت خرما را دچار اختلال کند.
در همین زمینه نایب‌رئیس انجمن ملی خرمای ایران گفت: علاوه بر تنش‌های آبی با تنش مدیریتی نیز مواجه هستیم و با برنامه‌ریزی مناسب می‌توان ظرفیت تولید خرما را طی پنج سال آینده دو برابر کرد.
هادی مقدم در گفتگو با خبرنگار مهر اظهار کرد: در بخش خرما با تنش‌های آبی مواجه هستیم اما در کنار آن تنش مدیریتی نیز وجود دارد و باید برای رفع این مشکلات اقدامات جدی انجام شود.
وی با اشاره به سیاست‌های ارزی و تأثیر آن بر صادرات خرما افزود: قرار بود نرخ ارز به سمت پایین آزاد شود اما روند آزادسازی به سمت افزایش نرخ پیش رفت و در پی آن محدودیت‌هایی برای صادرات خرما ایجاد شد که یکی از آنها موضوع سقف کارت‌های بازرگانی بود.
نایب‌رئیس انجمن ملی خرمای ایران ادامه داد: قرار بود سقف کارت‌های بازرگانی کاهش پیدا کند اما در عمل افزایش یافت و این موضوع بر فعالیت صادرکنندگان تأثیر گذاشت.
مقدم با اشاره به ممنوعیت‌های صادراتی گفت: ممنوعیت صادرات محصولاتی مانند خرما بدون آنکه دلیل آن برای فعالان این بخش مشخص باشد، تبعاتی برای تولیدکنندگان و صادرکنندگان به همراه داشته است.
نایب‌رئیس انجمن ملی خرما ایران همچنین درباره پایه‌های صادراتی خرما در گمرک اظهار کرد: از سال گذشته، پایه‌های صادراتی خرما بدون کارشناسی و استعلام از انجمن خرما افزایش پیدا کرد که این موضوع نیز مشکلاتی را برای فعالان این حوزه ایجاد کرده است.
وی با اشاره به موضوع زنجیره ارزش خرما بیان کرد: تدوین زنجیره ارزش خرما را از دولت قبل پیگیری کردیم و جلساتی نیز در این زمینه برگزار شد، اما این روند متوقف شد و لازم است مجدداً در دستور کار قرار گیرد.
نایب‌رئیس انجمن ملی خرمای ایران با بیان اینکه ظرفیت افزایش تولید خرما وجود دارد، عنوان کرد: می‌توان با یک برنامه‌ریزی مناسب، ظرفیت تولید خرما را طی پنج سال آینده به دو برابر افزایش داد اما برای تحقق این هدف باید اقدامات مشخصی انجام شود.
وی، نخستین گام را تغییر نگاه به صنعت خرما دانست و گفت: تجهیز کارگاه‌ها و مدیریت صحیح باغ‌ها از جمله اقداماتی است که باید مورد توجه قرار گیرد.
مقدم بر ضرورت اصلاح نگاه به تسهیلات بانکی تأکید کرد و گفت: موضوع تسهیلات باید در قالب زنجیره خرما دیده شود تا منابع مالی بتواند بخش‌های مختلف تولید، فرآوری و صادرات این محصول را پوشش دهد.
ضرورت اصلاح سیاست‌های تجاری
سیاست‌های مالیاتی، گمرکی و ارزی نقشی کلیدی در حفظ بازارهای منطقه‌ای دارند زیرا در غیاب یک نظام تصمیم‌گیری باثبات، رقبای منطقه‌ای به سرعت جایگاه صادرکنندگان ایرانی را در بازارهای هدف تصاحب خواهند کرد.
عضو کمیسیون اقتصادی مجلس شورای اسلامی با انتقاد از ناپایداری سیاست‌های صادراتی کشور بر ضرورت اصلاح سیاست‌گذاری در این حوزه تأکید کرد.
مصطفی مطورزاده در گفتگو با خبرنگار مهر اظهار کرد: جایگاه کشاورزان و فعالان شیلات مقدس است و از اینکه با وجود مشکلات همچنان مردانه ایستادگی کرده‌اند، تشکر می‌کنم.
وی با بیان اینکه امروز دشمن معیشت مردم را هدف قرار داده است، افزود: رسیدگی به بخش کشاورزی دیگر یک ضرورت معمولی نیست بلکه یک ضرورت میهنی است و کشاورزی باعث حفظ استقلال کشور می‌شود.
نماینده مردم خرمشهر در مجلس شورای اسلامی با انتقاد از ناپایداری سیاست‌های صادراتی کشور گفت: سیاست صادراتی باید اصلاح شود. اگر کمبود محصولی مانند سیب‌زمینی وجود دارد، نباید به همین دلیل جلوی صادرات گرفته شود.
مطورزاده، کسب بازارهای هدف در کشورهای خارجی را دشوار دانست و عنوان کرد: کسب بازارهای هدف در کشورهای خارجی کار دشواری است و با سیاست‌گذاری غلط ممکن است بازاری مانند عراق را از دست بدهیم.
وی، تعهدات ارزی را از دیگر مشکلات بخش صادرات عنوان کرد و گفت: تعهدات ارزی یکی از مسائلی است که صادرکنندگان با آن مواجه هستند و باید برای رفع این مشکل چاره‌اندیشی شود.
نماینده مردم خرمشهر در مجلس شورای اسلامی با اشاره به موضوع تسهیلات بانکی بخش کشاورزی اظهار کرد: در برنامه پنج‌ساله تکلیف کرده‌ایم سرمایه بانک عامل کشاورزی افزایش یابد تا قدرت ارائه تسهیلات این بانک بیشتر شود. بانک‌های تجاری دیگر نیز باید وارد این چرخه شوند.
وی افزود: به همه استمهال می‌دهیم الا کشاورزی؛ در حالی که بخش کشاورزی در شرایط فعلی نیازمند حمایت و توجه بیشتری است.
مطورزاده با اشاره به شرایط اقتصادی کشور گفت: در شرایط سخت حکمرانی، تنها بخشی که می‌تواند کشور را از بحران خارج کند، بخش کشاورزی است اما متأسفانه این بخش جزو اولویت‌های اول قرار ندارد.
وی همچنین به ظرفیت‌های شیلات خرمشهر اشاره کرد و گفت: ۱۰ درصد تولید آبزیان کشور در خرمشهر انجام می‌شود و باید از این ظرفیت به شکل مناسبی استفاده کرد.
نماینده مردم خرمشهر در مجلس شورای اسلامی با اشاره به وضعیت اسکله مینوشهر عنوان کرد: درباره شیلات و وضعیت اسکله مینوشهر دیگر دلم خون شد. این اسکله می‌تواند مینو را از بن‌بست و رکود خارج کند و باید برای فعال شدن آن اقدام شود.
مطورزاده همچنین بر ضرورت تعیین تکلیف مجوز لنج‌های خرمشهری تأکید کرد و گفت: مجوز لنج‌های خرمشهری باید صادر شود.
وی با اشاره به کاهش صادرات غیرنفتی کشور افزود: حجم صادرات غیرنفتی ۲۰ درصد کاهش پیدا کرده است و امروز عمده مسئولیت بر عهده بخش کشاورزی است.
نماینده مردم خرمشهر در مجلس شورای اسلامی ادامه داد: نرخ رشد اقتصاد کشور منفی است و در این میان تنها بخش کشاورزی رشد مثبت داشته است. امروز برنامه ما باید به سمت کمک به کشاورزان باشد.
توسعه سامانه‌های نوین آبیاری
کمبود منابع آبی و ضرورت بهینه‌سازی مصرف آب در مزارع و نخلستان‌ها، حرکت به سمت روش‌های پیشرفته علمی را گریزناپذیر کرده است. خوزستان به دلیل اقلیم ویژه خود، نیازمند شیوه‌هایی است که تلفات آب را به حداقل رسانده و از نابودی ریشه‌های نخل‌ها جلوگیری کند.
سرپرست معاونت آب و خاک وزارت جهاد کشاورزی چندی پیش در سفر به استان خوزستان در واکنش به مشکلات نخلداران استان گفت: توسعه سامانه‌های نوین آبیاری، بهترین راهکار برای مقابله با محدودیت‌های آبی و صیانت از نخل‌های آبادان، خرمشهر و شادگان است.
جعفر گوهرگانی اظهار کرد: خواسته‌های کشاورزان و بهره‌برداران محلی باید در اولویت قرار گیرد .
وی به تلاش‌های انجام‌شده برای جلوگیری از هدررفت آب اشاره کرد و افزود: تجربه کشورهای مشابه نشان داده است که اجرای سامانه‌های آبیاری مدرن، آب را به‌موقع و به‌صورت مطلوب به مالکان و بهره‌برداران می‌رساند و از خرابی تأسیسات نیز جلوگیری می‌کند.
سرپرست معاونت آب و خاک وزارت جهاد کشاورزی با اشاره به اقدامات پیشین سازمان جهاد کشاورزی خوزستان در حوزه سامانه‌های آبیاری زیرسطحی که نتایج مطلوبی نیز داشته است، خواستار تسریع توسعه این سامانه‌ها شد و تصریح کرد: توسعه این سامانه‌ها برای شهرستان‌هایی مانند خرمشهر، شادگان و آبادان اثربخشی ویژه‌ای خواهد داشت.
فرجام کلام آنکه پاسداشت نخلستان‌های زرین خوزستان و حمایت از جامعه سختکوش کشاورزان و صیادان این خطه، رسالتی بنیادین در مسیر صیانت از تمامیت تولید ملی و استقلال اقتصادی ایران اسلامی است. نخلی که سالیان متمادی در دل شوره‌زارها و گرمای طاقت‌فرسای جنوب ایستادگی کرده و سایه‌سار حیات بخشیده، امروز نیازمند نگاهی جامع، تدبیری هماهنگ و تصمیمی شجاعانه است تا گره‌های ناشی از تنش‌های مدیریتی، موانع دست‌وپاگیر صادراتی و کمبود زیرساخت‌های ایمنی برای همیشه گشوده شود.
نظر شما