یادداشت مهمان- علی علائی، منتقد و روزنامه‌نگار؛ طی چند ماه گذشته تهران شاهد اجرای همزمان نمایش‌هایی بود که از مضامین و زندگی شخصیت‌های تاریخی و یا اسطوره‌ای ایران باستان بهره می‌گرفتند. این نمایش‌ها با هر دلیل و نیتی که روی صحنه رفته باشند در ذات خود واجد امر و کنشی پسندیده هستند. نمایش‌های «آرش»، «سیاوش» و «پسران فریدون» برداشت‌هایی آزاد از قصه‌ها و روایات اسطوره‌های مشهور محسوب می‌شوند.
در این میان نمایش «کورش» به نویسندگی و کارگردانی نادر برهانی‌مرند برداشتی آزاد و یا خوانش نویسنده از شخصیتی تاریخی و خاص بود. اما به علت دور و دیرین بودن دوران تولد کورش و تأسیس امپراطوری پارس، در طی ادوار مختلف تاریخ اجتماعی ایران، این روایت‌ها دچار تطور شده و این مسئله ابعاد مختلفی به روایات و داستان‌های مذکور داده و ویژگی‌هایی را به آن افزوده یا از آن کاسته است. از این رو انتخاب شخص یا مقطع تاریخی می‌تواند تنها دلیل و بستری برای طرح موضوعات دیگری باشد.
نمایش «کورش» سه وجه دارد. هم زندگینامه‌ای است، هم اساطیری است و هم برداشتی آزاد. این اجرا خوانش نادر برهانی‌مرند از این شخصیت، اطرافیانش و در بستر اتفاقاتی است که گویا در آن دوره رخ داده‌اند. او از ورای همین گستردگی موضوع و کاراکترها به مفاهیم قدرت و تقدیر و خشم و عاطفه و پاکدستی و نیکویی می‌پردازد.
«کورش» یک «نمایشنامه ارسطویی» است و با این رویکرد تحلیل می‌شود. پس مخاطب باید تجربه‌های عاطفی و القایی را از سر بگذراند و در طی تماشای آن، باید تجربه‌های کاتارسیستی «تزکیه» و به تعبیری منزه شدن از ترس و ترحم را با طی فرآیند «استغراق» و حتی «همذات پنداری» از سر بگذراند. دراماتیزه کردن نمایش بر اساس کهن الگوها صورت گرفته و موقعیت‌های عاطفی پرقدرتی هم توسط بازیگران نمایش خلق می‌شود. حمیدرضا آذرنگ در ایفای کاراکتر «هارپاگ» منحنی موفقی خلق می‌کند و باران نیکراه نیز نقش یک شاهزاده را بازی نمی‌کند بلکه ایفاگر نقش یک «مادر» هجران دیده است.
«کورش» تنها برای ایرانیان شخصیتی آشنا نیست. بسیاری از ملل و اقوام دیگر هم او را می‌شناسند و با زندگی و اعتقادات و منش و روش او آشنا هستند و لاجرم تصویر و تصوری ذهنی از او در اذهان ساخته می‌شود. این شمایل و الگو و نقل قول‌ها سبب می‌شود تا برای یک بازیگر فرو رفتن در قالب این شخصیت دارای پیش‌فرض، دشوار شود. روزبه حصاری در ایفای نقش «کورش» کوشید تا هم از لحاظ فیزیکی و حرکت‌های نمایشی و فیگوراتیو یک سرباز و سردار و هم از لحاظ نجابت، منش، القای خرد، دانش و مهر، «کورش» باورپذیری را بازی کند.
نظر شما