چند سال پیش در ایام تعطیلات عید، با چند تن از دوستان نشسته بودیم. تقویم در دستم بود و داشتم پیش خودم برنامه ریزی می کردم که مثلا در فلان ماه کجا هستم و چه کاری باید انجام دهم. یکی از دوستان بسیار مذهبی از من پرسید، چه کار می کنی؟ گفتم: دارم، برنامه ریزی می کنم. در پاسخ گفت: آیا می دانی فردا زنده هستی، که داری برنامه ریزی (تا آخرسال) می کنی؟
گروهی از مردم هم وقتی می بینند که دوستان و همکاران و آشنایانشان دارند تلاش و کوشش می کنند، آنها را مورد استهزاء قرار می دهند و آنها را افرادی مال دوست و پول پرست معرفی می کنند و حتی به آنها می گویند، مگر موقع مرگ چه چیزی می توانید با خود ببرید شما به چند متر زمین برای قبر احتیاج دارید؟!
این طرز فکرغالب مردم جامعه ماست. آیا این افراد نمی دانند که امام اول شیعیان(ع) می فرمایند: «علم، چهار کلمه است که دو کلمه آن در رابطه با دنیا و آخرتش است که وظیفه انسان را در قبال طرز فکر نسبت به دنیا و آخرت مشخص می سازد. برای دنیایت طوری تلاش کن، انگار که برای همیشه در آن باقی می مانی و ...» پس چه شد؟! که مسلمانان حدیث امام اول خود را فراموش کردند؟!
| بی کاری و تن آسایی صفاتی هستند که در ادبیات دینی، با نفرت و نکوهش از آنها یاد شده است. در اسلام کار به عنوان یک دستور دینی واجب است. در روایتی از پیامبر گرامی اسلام(ص) آمده است: «تلاش در جهت کسب روزی حلال، بر هر زن و مرد مسلمان واجب است.» |
دکتر علی شریعتی در کتاب «پدر! مادر! ما متهمیم.» در این باره می نویسد: «خواهر! برادر! فلسفه معاد، در اسلام راستین فلسفه نفی معاش نیست...؛ بهشت آخرت در اسلام حقیقی، امید واهی ای برای اندیشیدن به زندگی پس ازمرگ، به سعادت و لذت و برخورداری و رفاه انسان در دنیای دیگر، به این معنی نیست که به این دنیا نیندیشیم و به زندگی پس از مرگ اهمیت ندهیم و به قیمت ویرانی دنیا و محرومیت و ذلت از زندگی، آبادانی آخرت و برخورداری و رستگاری قیامت را کسب کنیم.»
وی می افزاید: «... اسلام، معاش و معاد را، مادیت و معنویت را، دنیا و آخرت را از هم جدا و با هم متضاد نمی داند، بلکه اساسا دنیا را تنها جایگاه کار و تولید و تکامل و سازندگی و کسب ارزشهای مادی و معنوی و سعادت اخروی معرفی می کند، دنیا وسیله کسب ارزش های خدائی و به دست آوردن شایستگی های بهشتی است، اساسا دنیا اصل است و زندگی پیش از مرگ اصل است و آخرت فرع بر دنیاست. بدین معنی که زندگی اخروی، سعادت و رستگاری الهی و سرنوشت نهائی آدمی در معاد، نتیجه و معلول سرگذشت آدمی در زندگی این جهانی او است. اصل «الدنیا مزرعة الاخرة» رابطه دنیا و آخرت را در جهان بینی اسلامی نشان می دهد...»
مگر خداوند در آیه شریفه 267 سوره مبارکه بقره نمی فرمایند: «شیطان، شما را به فقر و تنگدستی دعوت می کند و به فحشا و پلیدکاری فرمان می دهد؟»، مگر امام علی(ع) نمی فرمایند: «فقر، مرگ بزرگ است.»، مگر پیامبر اسلام(ص)نفرمودند که «سرانجام فقر، کفر است.»، مگر امام علی(ع) نمی فرمایند: «فرزندم، از فقر بر تو می ترسم، از آن به خدا پناه ببر، زیرا فقر مایه کاهش دین، سبب اضطراب و وحشت و وسیله رسوخ عداوت در اجتماع است.»، مگر خداوند در قرآن کریم نمی فرمایند: «به درستی که انسان نیست، چیزی جز سعی و تلاش»، مگر خداوند در قرآن مجید نمی فرمایند: «هر کس در اینجا، در زندگی این جهانی نابینا و ناخودآگاه است در آخرت نیز نابینا و ناآگاه تر و گمراه تراست.»
مگر پیامبراسلام(ص) نفرمودند: «هر کس زندگی مادی ندارد، زندگی اخروی نیز ندارد.»، مگر امام صادق(ع) نفرمودند: «هر کس در راه امرار معاش خانواده تلاش می کند، همانند جهادکننده در راه خداست.»، مگر پیامبر اسلام(ص) دست کارگر را بوسه نزدند، مگر پیامبر(ص) نفرمودند: «هر وقت فقر به جامعه ای قدم گذاشت، ایمان از آن جامعه رخت بر می بندد.» پس ما را چه شده است؟!، آن چیزی که اسلام با آن مبارزه می کرده نه سرمایه داری و پیشرفت اقتصادی است، بلکه تفاوت و فاصله طبقاتی است. شما در خانه ات سیر باشی و همسایه ات گرسنه باشد، اگر همه مردم وضع مالیشان خوب باشد، چه اشکالی دارد؟!

کار، وسیله تقرب به خداوند
از سوی دیگر بی کاری و تن آسایی صفاتی هستند که در ادبیات دینی، با نفرت و نکوهش از آنها یاد شده است. در اسلام کار به عنوان یک دستور دینی واجب است. در روایتی از پیامبر گرامی اسلام(ص) آمده است: «تلاش در جهت کسب روزی حلال، بر هر زن و مرد مسلمان واجب است.»
|
میزان کار مفید هفتگی در ایران هم اکنون 6 تا 7 ساعت است، همچنین متوسط کار روزانه مفید در بخش دولتی ایران یک ساعته و چهار دقیقه و در بخش خصوصی دو ساعت و شش دقیقه است. |
در حدیثی دیگر، پیامبر اکرم(ص) کار را برترین عبادت دانسته است. ایشان کار را بهترین راه رسیدن به سعادت معرفی می کند و می فرماید: «نود درصد راه تقرب، به کار منتهی می شود.» از نظر اسلام همه مسلمانان باید به کار و حرفه ای بپردازند. انسانی که کار نمی کند و تنها به عبادت و پرستش خداوند بسنده می کند، دعایش از سوی خداوند پذیرفته نیست. از امام صادق(ع) روایت است که آن حضرت از علی ابن العزیز پرسید: عمرابن مسلم چه کار می کند؟ گفت: فدایت شوم! کسب و کار را رها کرده به عبادت روی آورده است. فرمود: وای، مگر نمی داند دعای بدون کار و کوشش پذیرفته نمی شود.
اگر در جامعه ای بر اساس آموزه های دینی عمل شود و کار ارزش یابد و به عنوان مایه رستگاری و وسیله تقرب به پروردگار به آن نگریسته شود، فرهنگ کار تقویت خواهد شد و البته برآیند چنین اندیشه ای؛ ابتکار، خلاقیت و رشد و توشعه به معنای عام خواهد بود.
نگاه قدسی و عبادی به کار، انگیزه کار کردن را در انسان تقویت می کند و مرتبه معنوی و اجتماعی او را بالا می برد. در همین ارتباط، در قرآن مجید می خوانیم: «درجات و مقامات عالی، ویژه مؤمنانی است که تلاش های عملی مثبت و سازنده دارند»(طه/75) در سخنی زیبا از امام صادق(ع) هم آمده است: سه چیز از اسباب سعادت است. یکی از آنها این است که انسان برای بهبود زندگی و کسب و معیشت خود، صبحگاهان از خانه بیرون رود و شبانگاهان برگردد.


نظر شما