شاهو رستمی کارگردان نمایش «قصاب» که این شبها در مجموعه تئاتر شهر روی صحنه رفته است در گفتگو با خبرنگار مهر درباره موضوع این نمایش توضیح داد: نمایش ما داستانی پلیسی و جنایی دارد و درباره انتقام است؛ روایتی از روبهرو شدن عاملان و قربانیان جنایت جنگی در جایی که انتقام و اعتراف به یکدیگر گره میخورند. حدود ۲ سال زمان برد تا توانستم متنی برای اجرا انتخاب کنم. در این ۲ سال متنهای زیادی چه متنهای ایرانی و چه خارجی خواندم اما آنچه که من را تکان بدهد و حرفی برای گفتن داشته باشد، نیافتم.
در جامعهای هستیم که مردم از اخلاق تهی میشوند
وی ادامه داد: من در فضای جامعهای ملتهب حضور دارم و باید نمایشی کار کنم که رقمزننده یک اتفاق باشد. نمایشنامه «قصاب» نوشته نیکلاس بی یون نویسنده کانادایی را به صورت اتفاقی در کتابفروشی یکی از دوستانم پیدا کردم. پشت جلد این نمایشنامه را خواندم و داستانش برایم خیلی خوشایند بود، داستانی که روایتگر وضعیتی است که در آن قربانیان یک جنایت میخواهند انتقام بگیرند. آن متن از آنجا که به زبان معیار نبود ترجمه بسیار سختی داشت و شاید هم به همین دلیل کمتر دیده شده بود. در مجموع داستان و روایت این اثر برایم بسیار تکاندهنده بود. حدود ۲ سال به دنبال متن بودم و کار کردن روی متن و اجرا هم حدود یک سال زمان برد؛ تنها هفت ماه روی متن کار میکردیم و به همراه حامد مهراندیش دراماتورژ اثر مانند فیلسوفان مشایی ساعتها روی متن فکر میکردیم و قدم میزدیم.
رستمی با اشاره به پیوند این متن با جامعه امروز عنوان کرد: در جامعه امروز ما خشم زیادی وجود دارد. ما مردم خیلی خوب و بسیار مهربانی داریم اما انگار این مردم به دلیل شرایط بد، روز به روز از اخلاق خالی میشوند. همین الان که با شما گفتگو میکنم به دنبال خانه هستم و به رغم فرصت یک ماههای که دارم، صاحب خانهام برای گرفتن زهر چشم برق خانه را قطع کرده است. این صاحب خانه وقتی به دنیا آمده اینگونه نبوده است بلکه جامعه با او چنین کرده است. مردمان از عاطفه و اخلاق تهی شدهاند و سرشار از خشم هستند و انسانها خشم را به یکدیگر منتقل میکنند. این متن اتفاقات عجیبی دارد، «قصاب» پیشگوییای بر حکومتهای تمامیتخواه است و میگوید اگر در یک جنگ و بحران دست به کاری غیراخلاقی بزنید، آن عمل به خودتان باز میگردد. در این متن گفته میشود که انتقام یک فریاد است؛ فریادی که دنیا باید آن را بشنود.
بازیگر باید در لحظه بازی کند
این کارگردان و بازیگر تئاتر با اشاره به ویژگیهای اجرایی این نمایش بیان کرد: ویژگیهای اجرایی نمایش ما سهل و ممتنع است. این نمایشنامه در ظاهر ۴ پرسوناژ دارد اما روی صحنه بردن آن بسیار دشوار است چراکه متن آن ایستا است و تنها چند نفر در حال صحبت کردن با یکدیگر هستند. سعی کردیم در دراماتورژی از متن فراتر برویم و کاری کنیم که تماشاگر در مواجهه با متن شگفتزده بشود. کاراکتر پلیس را که مرد بود تبدیل به یک زن کردیم و چیزهایی مثل فوتبال آمریکایی یا آنچه را که برای تماشاگر ایرانی بیگانه بود، حذف کردیم. شاید داستان این نمایش در کانادا روایت شود، ولی در هرجایی از دنیا میتواند رخ دهد. نمایش را مقداری موجز کردیم و تلاش کردیم بدون اینکه ضربهای به اثر بخورد از زمانش کم کنیم. باور داشتم که باید به متن پایبند بود ولی این پایبندی نباید به حوصله تماشاگر لطمه بزند. تماشاگران پس از دیدن نمایش به من میگفتند نتوانستیم گذر زمان را احساس کنیم؛ اتفاقی که اگر نمایش طولانیتر میشد، ممکن بود رخ ندهد.
رستمی درباره طراحی صحنه این نمایش اظهار کرد: ما به یک ایستگاه پلیس با جزئیات بسیار نیاز داشتیم اما یک طراحی صحنه مینیمال به ذهنم رسید که البته به دلیل مشکلات ۲ اجرایی بودن سالن تنها سی درصد ایدهام عملی شد؛ نتوانستیم زمین را رنگ کنیم و سقف را بپوشانیم و مجبور شدیم تا از خیلی چیزها بگذریم. در واقع شرایط به سمتی میرود که دیگر نمیتوانید صحنه مدنظر خودتان را تخیل کنید. در بازیگری تلاش کردیم تا به سمت بازی رئالیستی برویم؛ بازیای که واقعی باشد و تماشاگر آن را لمس کند. ما سه نسل بازیگر در گروهمان داریم و آنها با هم هماهنگ و رفیق شدهاند. چیزی که میخواستم، کمترین بازی و بیشترین درک متن و در لحظه بودن بوده است. با تحلیل متن مخالف بودم و از بازیگران میخواستم تا متن را درک کنند. این کار پر از لحظات تعلیق است و باید در لحظه اجرا شود و بازیگر بتواند نقش خود را در لحظه ایفا کند، نه اینکه تحلیل کرده باشد و برای حرکاتش در جاهای مختلف از پیش تصمیم گرفته باشد. من چیزی از واکنش تماشاگر نمیدانم و حتی به بازیگرانم گفتم که ممکن است یک تماشاگر بخواهد روی صحنه بیاید و با شما درگیر شود.
کارگردان نمایش «قصاب» در پایان گفت: از کوروش سلیمانی رئیس مجموعه تئاترشهر به دلیل اعتمادش متشکرم. وضعیت به گونهای است که هیچ سالنی پس از سالها کار و حضور من در تئاتر به من اعتماد نکرد و حالا و بعد از ۱۷ شب اجرا و سولداوت شدن بلیتها سالندارها به من اعتماد میکنند. اما کاش این اعتماد پیش از این اتفاق رخ میداد. بهتر است بیش از اینکه به این فکر باشیم که هفت تئاتر در یک سالن اجرا شود، تلاش کنیم که اگر یک تئاتر هم اجرا میشود، نمایش با کیفیتی باشد.
نمایش «قصاب» از ۲۸ آذر تا ۲۸ دی در تالار سایه مجموعه تئاترشهر روی صحنه میرود.
عوامل اصلی این نمایش عبارتند از نویسنده: نیکلاس بی یون، مترجم: مسعود قلایی، دراماتورژ: حامد مهراندیش، تهیهکننده: سجاد افشاریان، کارگردان: شاهو رستمی و بازیگران: محمد اشکانفر، پویا باقری، ساناز آقایی و بیتا طایی.
در خلاصه داستان این نمایش آمده است: «نمیدونم چرا همهشون، دلشون میخواد بیان کانادا …»
عکسها از مبینا اصفهانی است.
نظر شما