خبرگزاری مهر؛ گروه استانها: نوروز در مازندران همواره نماد طراوت، زندگی و پیوند عمیق انسان با طبیعت بوده است؛ آیینی که از دل تاریخ برخاسته و در گذر نسلها، همچنان زنده و پویا باقی مانده است.
با این حال، نوروز امسال در این خطه شمالی کشور، چهرهای متفاوت به خود گرفته؛ چهرهای که در آن، شکوفههای بهاری با یاد شهدا و فضای حماسی جامعه درهم آمیخته است.
در روزهای پایانی سال، جنبوجوش نوروزی در شهرهای مازندران به اوج میرسد. بازارهای محلی مملو از مردمی است که برای خرید سال نو آمدهاند، صدای دستفروشان در کوچهها پیچیده و بوی سبزیهای تازه، ماهی و شیرینیهای محلی در فضا جاری است. اما در کنار این شور و نشاط، نشانههایی از اندوهی آمیخته با افتخار نیز دیده میشود.
خیابانها در برخی ساعات روز، میزبان مراسم تشییع و بدرقه پیکر شهدا هستند؛ صحنههایی که حالوهوای شهر را دگرگون کرده و مفهومی تازه به روزهای پیش از نوروز بخشیده است. این همزمانی، باعث شده نوروز امسال برای بسیاری از مردم، تنها یک جشن نباشد، بلکه روایتی از ایثار و همبستگی نیز باشد.
یکی از شهروندان ساری که روز اول عید به گزارش شهدای ساری آمده است، میگوید: امسال هر روز با بدرقه یک شهید همراه است.
میردار در گفت وگو با خبرنگار مهر گفت: ما به استقبال بهار میرویم اما این بهار با یاد کسانی آغاز میشود که برای آرامش ما از جان گذشتند.
این فضای متفاوت، بهطور طبیعی در آیینهای سنتی نیز بازتاب یافته است. نوروزخوانی، بهعنوان یکی از کهنترین رسوم مازندران، امسال جلوهای تازه پیدا کرده است.
نوروزخوانها که در گذشته اشعارشان بیشتر حول محور طبیعت و برکت بود، حالا مضامینی از ایثار، مقاومت و یاد شهدا را نیز در سرودههای خود گنجاندهاند.
علی اسحاقی یکی از نوروزخوانان در شرق استان میگوید: مردم خودشان انتظار دارند در کنار نوید بهار، از شهدا هم گفته شود، ما هم شعرها را تغییر دادهایم تا حال و هوای این روزها در آن دیده شود.
او در گفت وگو با خبرنگار مهر ادامه میدهد: امسال وقتی میخوانیم، حس میکنیم فقط پیامآور بهار نیستیم، بلکه باید از فداکاریهایی بگوییم که این آرامش را برای مردم به ارمغان آورده است.
وی افزود: این جوانان وطن و مدافعان بودند که پیش از نوروزخوانان، پیامآور بهار شدند؛ اما نه با آواز، بلکه با ایثار. آنان زودتر از بهار به شهرها و روستاها بازگشتند و با فداکاری خود، نوید امنیت و پایداری را به جامعه دادند.
نوروزخوانها خبر از آمدن بهار میدهند، اما امسال این شهدا بودند که زودتر آمدند و معنای واقعی بهار را به ما نشان دادند.
در خانهها نیز نوروز حالوهوای خاص خود را دارد. خانهتکانی با همان دقت و وسواس همیشگی انجام میشود و خانوادهها تلاش میکنند سال نو را با پاکیزگی و نظم آغاز کنند. زنان خانواده همچنان نقش اصلی را در آمادهسازی خانه و سفرههای نوروزی بر عهده دارند.
سفرههای هفتسین در مازندران، علاوه بر عناصر شناختهشده، گاه با نمادهای بومی نیز تزیین میشود. اما امسال، در بسیاری از خانهها، مفهومی تازه به این سفرهها افزوده شده است.
مرضیه حسنی یک بانوی خانهدار در بابل میگوید: امسال سین امام شهید برای ما اهمیت ویژهای دارد، ما در کنار هفتسین، یاد شهدا را هم در سفرهمان نگه داشتهایم چون معتقدیم آرامش امروزمان را مدیون آنها هستیم.
در برخی خانهها، تصاویر شهدا یا نشانههایی از آنها در کنار سفرهها قرار گرفته و فضای نوروزی را با حالوهوای معنوی و حماسی همراه کرده است.
بازارهای محلی نیز همچنان یکی از مهمترین جلوههای نوروز در مازندران هستند. از بازارهای سنتی ساری تا مراکز خرید در شهرهای بزرگتر، همه جا نشانی از استقبال مردم از سال نو دیده میشود. فروشندگان از رونق نسبی بازار میگویند، اما تأکید دارند که حالوهوای امسال با سالهای گذشته متفاوت است.
در کنار این مشاهدات میدانی، بررسیهای کارشناسی نیز نشان میدهد که آیینهای نوروزی امسال در مازندران دستخوش نوعی بازتعریف فرهنگی شده است.
یک کارشناس مردمشناسی در گفتوگو با خبرنگار مهر میگوید: آنچه امسال مشاهده میشود، ترکیبی از سنتهای کهن با مفاهیم معاصر است، آیینهای نوروزی همیشه ظرفیت انطباق با شرایط زمانه را داشتهاند و اکنون نیز همین روند ادامه دارد.
سمیه حبیبی در گفت وگو با خبرنگار مهر افزود: اضافه شدن مفاهیمی مانند ایثار و شهادت به آیینهایی مثل نوروزخوانی یا حتی سفره هفتسین، نشاندهنده پویایی فرهنگ مردم است، این تغییرات نهتنها به سنتها آسیب نمیزند، بلکه آنها را زندهتر و معنادارتر میکند.
این پژوهشگر تأکید میکند: نوروز در ذات خود جشن زندگی است، اما در فرهنگ ایرانی، زندگی بدون توجه به ارزشهایی مانند فداکاری و همبستگی معنا ندارد، به همین دلیل این مفاهیم بهصورت طبیعی وارد آیینها شدهاند.
در برخی مناطق استان، برگزاری آیینهای نوروزی با مراسمهای یادبود شهدا همراه شده است. این ترکیب، فضایی ایجاد کرده که در آن، شادی و حماسه در کنار هم قرار گرفتهاند.
در مناطق روستایی نیز، همدلی میان مردم بیش از گذشته به چشم میخورد. دیدوبازدیدهای نوروزی همچنان برقرار است، اما در کنار آن، حضور در مراسمهای جمعی و یادبودها نیز افزایش یافته است.
یک کشاورز در غرب مازندران میگوید: نوروز برای ما همیشه زمان شروع دوباره کار و زندگی بوده، اما امسال بیشتر از قبل قدر این آرامش را میدانیم، این حس در بین مردم مشترک است.
با وجود همه این تغییرات، آیینهای نوروزی در مازندران همچنان اصالت خود را حفظ کردهاند. نوروزخوانی، خانهتکانی، سفرههای محلی و دیدوبازدیدها، همه و همه همچنان برگزار میشوند، اما حالا لایهای عمیقتر از معنا را در خود جای دادهاند.
نوروز امسال در مازندران، روایتی است از تلفیق سنت و زمانه؛ از پیوند شکوفه و حماسه. بهاری که در آن، صدای پای نو شدن با نوای ایثار همراه شده و مردمی که در عین پایبندی به آیینهای کهن، نسبت به شرایط زمان خود نیز بیتفاوت نیستند.
در نهایت، آنچه این نوروز را متمایز میکند، حضور آگاهانه مردم در صحنه است؛ مردمی که نشان دادهاند میتوانند میراث فرهنگی خود را با مفاهیم روز پیوند بزنند و از دل آیینهای دیرینه، روایتی تازه و ماندگار برای امروز بسازند.
نظر شما