پخش مستندهای کوتاه جنگ در خارج؛ چگونه نگاه جهانی به ایران عوض شد؟

محسن اسلام زاده مستندساز درباره تولید مستندها، مجموعه ها و قطعات کوتاهی که این روزها با همکاری مستندسازان برای جنگ در حال ساخت است به خبرنگار مهر بیان کرد: ساخت مستندهای مفصل و عمقی در زمان جنگ تا حدودی دشوار است و به نظرم، ما بیشتر به فعالیت رسانه‌ای نیاز داریم که در این ایام هم به این سمت رفتیم.  

روایت اتفاقات روز در جنگ رمضان با فضای متفاوت

وی اضافه کرد: از ابتدای جنگ حدود ده تا دوازده نفر از مستندسازان دور هم جمع شدیم که افراد مطرحی هم در این جمع حضور دارند مثلا وحید فرجی که کارهای کوتاهی با عنوان «قلب ایران» را با نگاه تفسیری و روایت‌محور می‌سازد، بعضی از مستندسازان نیز مجموعه‌ای با عنوان «ما هستیم» تولید می‌کنند. هر کدام از این مجموعه ها به نوعی روایت‌گر اتفاقات روز است، منتها تلاشمان این است که فضای متفاوت‌تری داشته باشد. 

این مستندساز با اشاره به رویکرد بین المللی مستندها در جنگ تحمیلی سوم تصریح کرد: این آثار هم از تلویزیون پخش شده و هم به زبان های عربی و انگلیسی ترجمه شده اند. 

وی با اشاره به ایده های مختلف این تیم اظهار کرد: تیم های مستندساز با هر ایده‌ای  می‌آمدند، دستشان را باز می‌گذاشتیم و اتفاقا در این جنگ بسیاری از این آثار بازدیدهای بالایی داشتند مثلاً بعضی از دوستان در همان روزهای اول جنگ روی اقلیت‌های دینی کار کردند؛ فیلمی از کنیسه یهودیان گرفتند که در دنیا نیز پخش شد و بیشترین بازدید آن به زبان عربی بود.

اسلام زاده توضیح داد: حدود ۲۰۰ اثر در همین ایام جنگ و در این چهل‌ و چند روز تولید شد که از سه دقیقه تا ۲۵ دقیقه زمان داشت. یک سری کارهای آرشیوی نیز درباره خود تنگه هرمز ساخته شده است. همچنین آثاری درباره جایگاه ایران در مواجهه با قدرت‌های متجاوز به خاک کشور عزیزمان و نقش حکومت‌ها در مواجهه با تجاوزات در سال های اخیر تولید شده است.

این مستندساز با اشاره به تولید برخی محصولات برای کشورهایی مثل چین و کره جنوبی اظهار کرد: در جنگ اخیر ما یک سری محصولات داشتیم که به صورت مستقیم برای چین و کره جنوبی تولید کردیم. دوستانی ارتباط داشتند و آثار از طریق این کشورها پخش شد که بسیار هم مورد توجه قرار گرفت. همچنان محصولاتی را تولید می‌کنیم و به کشورهای دیگر می‌دهیم تا در شبکه‌ها و برنامه‌هایشان پخش کنند. چراکه در جنگ رمضان همه به دنبال این بودند که ببینند در ایران چه خبر است.

در کره جنوبی جزو معدود دفعاتی بود که روایتی متفاوت از روایت آمریکایی‌ها پخش شد

وی اضافه کرد: در کره جنوبی واقعاً جزو معدود دفعاتی بوده که روایتی متفاوت از روایت آمریکایی‌ها در رسانه‌هایشان پخش می‌شود چون می‌گفتند از این جنگ همان روایت آمریکایی‌ها را دارند که می‌گویند نیروهای نظامی ایران را می‌زنند اما نمی دانستند ایران چه می کند یا بمباران چگونه بوده است. سپس ما فیلم‌هایی به آنجا فرستادیم که پخش شد و اتفاقا دیدیم چقدر می‌تواند مؤثر باشد. در این کشورها بسیاری سؤالشان این بود که در ایران قحطی شده؟ یا قفسه‌های فروشگاه‌ها خالی شده است؟ یا می خواستند بدانند مردم در پمپ بنزین‌ها چگونه صف می کشند؟ ما مستندی از صاحب یک سوپرمارکت داشتیم که می‌گفت خیلی از کسانی که روز اول هجوم آورده بودند و مثلاً تن ماهی خریده بودند، روزهای سوم و چهارم جنگ آنها را پس داده اند. این روایت ها برای مخاطب خارجی جذاب بود و فیلم هایش در رسانه هایشان پخش می‌شد.

وی با اشاره به دیگر موضوعات مورد پرسش برای کشورها بیان کرد: مسئله دیگری که برای مردم دنیا بسیار مهم بود، آسیب رساندن رژیم اشغالگر قدس به اماکن تاریخی مان است. ویدئویی در چین حدود 2 میلیون بازدید خورد که روایتی از آسیب به کاخ گلستان بود. 

اسلام زاده با اشاره به اینکه کشورها در جنگ ۱۲ روزه هم درخواست محتوا داشتند، بیان کرد: آن زمان هم مطرح بود اما امکانش فراهم نبود که ساخته شود یا به این شکل ارتباط برقرار نشده بود که در اختیارشان قرار بگیرد. در این جنگ ما با دستی پر وارد عرصه رسانه شدیم و به طور مثال انیمیشن‌های لگویی که تولید شد با همین نگاه رسانه ای دید دنیا را به این جنگ عوض کرده است. 

وی اضافه کرد: محصولاتی که مؤسسات مختلف مثل اوج، مرکز هنری رسانه ای نهضت، شهید آوینی، سفیر فیلم و جاهای مختلف و قرارگاه‌هایی مثل سیمرغ و قرارگاه‌های رسانه‌ای که در شهرهای مختلف تشکیل شده است، تولید کرده‌اند، به قدری منسجم و زیاد بوده که از ظرفیت آنتن تلویزیون فراتر رفته است.

اسلام زاده با اشاره به حمایت سازمان اوج از ساخت این مستندها و آثار کوتاه بیان کرد: اوج بستر خوبی را برای ما آماده کرده‌ است. ضمن اینکه شورای سردبیری دارد و شورای سردبیری خط محتوایی می‌دهد، ولی در عین حال اجازه می‌دهد که عوامل خلاقیت هم داشته باشند.

سیستم بین المللی پخش مستندها مزیتی برای دیده شدن پروژه‌هاست

 این کارگردان در بخش دیگر صحبت هایش درباره سیستم توزیع بین المللی اوج نیز عنوان کرد: از مزیت‌های اوج‌ بخش بین‌المللی آن است که باعث می شود پروژه های داخلی در عرصه بین الملل با ظرفیت بهتری دیده شود. وقتی سازنده اثری بداند کاری که تولید می کند به سرعت ترجمه شده و در عرصه بین‌الملل دیده می‌شود، این خود مزیت قابل‌توجهی محسوب می‌شود. از این رو، ما هم تصمیم می‌گیریم از امکان موجود استفاده کنیم.

وی در پایان بیان کرد: آثاری را می‌سازیم که هدف از ساختشان، دیده‌شدن است. به ویژه در شرایطی چون جنگ، وجود یک نظام بین‌المللی که به شکل سیستماتیک آثار را در اروپا، جهان عرب، فضای انگلیسی‌زبان و دیگر کشورها توزیع می‌کند، بسیار حائز اهمیت است. اینکه از مخاطب آذری زبان تا مخاطبانی در پاکستان و اردوزبانان بتوانند این آثار را مشاهده می‌کنند برای فیلمساز بسیار ارزشمند است. به ویژه که همین رویکردهای بین المللی نهادها باعث شد در جنگ اخیر، ایران بتواند در حوزه رسانه نگاه جهانی را بیشتر به خود جلب کند.