به گزارش خبرنگار مهر، آیین رونمایی از رمانهای «سپر سرخ» و «آواتار» با حضور نویسنده اثر، فاطمه ولینژاد، محسن شاهرضایی، سردار مهدی امیریان، رییس سازمان تاریخ و ادبیات دفاع مقدس و مقاومت و سردار عباس بایرامی، رییس سازمان اسناد و مدارک دفاع مقدس و مقاومت در سالن قصر شیرین باغ موزه دفاع مقدس برگزار شد.
مریم شادی، رئیس سازمان نشر و آثار ارزشهای مشارکت زنان در دفاع مقدس و مقاومت، در مراسم رونمایی از کتابهای «سپر سرخ» و «آواتار» با اشاره به ظرفیتهای ادبیات مقاومت گفت: خوشبختانه در حوزه ادبیات، نویسندگان توانمندی حضور دارند که میتوانند در ثبت و روایت رخدادهای معاصر نقش مؤثری ایفا کنند. از جمله خانم ولینژاد که از نویسندگان فعال این حوزه هستند و توانستهاند با بهرهگیری از ذوق ادبی و نگاه هنری، آثار قابل توجهی خلق کنند.
وی همچنین از حضور جمعی از فرماندهان و مسئولان حوزه دفاع مقدس در این مراسم قدردانی کرد و افزود: برگزاری چنین نشستها و رونماییهایی میتواند زمینه تعامل بیشتر میان فعالان حوزه ادبیات، پژوهش و روایت را فراهم کند و به تقویت جریان تولید آثار در حوزه مقاومت کمک کند.
شادی با اشاره به مسئولیتهای سازمان ادبیات و تاریخ دفاع مقدس و مقاومت اظهار کرد: حضور مدیران جدید در این مجموعه، با توجه به روحیه جهادی و نگاه فرهنگی آنها، میتواند زمینهساز تحرکات تازه در حوزه تولید و حمایت از آثار مرتبط با دفاع مقدس و مقاومت باشد.
رئیس سازمان نشر و آثار ارزشهای مشارکت زنان در دفاع مقدس و مقاومت در ادامه از آمادگی این مجموعه برای حمایت از تولید آثار مرتبط با «جنگ رمضان» خبر داد و گفت: در سال جاری، تمرکز ویژهای بر تولید و انتشار آثار مرتبط با این موضوع خواهیم داشت و از نویسندگان، شاعران و فعالان حوزه ادبیات دعوت میکنیم آثار خود را در حوزه داستان، شعر و روایت به سازمان ارائه کنند. وی تأکید کرد: سازمان آمادگی دارد با همکاری مجموعههای مرتبط، زمینه چاپ و انتشار این آثار را فراهم کند و در مسیر حمایت از تولیدات ادبی مرتبط با مقاومت و جنگ رمضان، همراه نویسندگان و پژوهشگران باشد.
تأکید بر گسترش ادبیات جنگ و مقاومت
سردار عباس بایرامی، رئیس سازمان اسناد و مدارک دفاع مقدس و مقاومت، در مراسم رونمایی از کتابهای «سپر سرخ» و «آواتار» با اشاره به فرارسیدن سوم خرداد و سالروز آزادسازی خرمشهر، این روز را یکی از مهمترین مقاطع تاریخ معاصر ایران توصیف کرد و گفت: خرمشهر بیش از ۵۷۰ روز در اشغال ارتش عراق بود و مردم این شهر روزهای دشوار و تلخی را پشت سر گذاشتند.
وی با اشاره به سفر خود به خرمشهر در سال ۱۳۶۴ افزود: در آن سفر با برخی از رزمندگان و مردم خرمشهر دیدار داشتم و هنوز هم بعد از گذشت سالها، حس افسوس و اندوه آنان نسبت به روزهای اشغال شهر قابل درک بود. بسیاری از مردم خرمشهر معتقد بودند تحمل اشغال شهر برایشان سختتر از هر اتفاق دیگری بوده است.
بایرامی ادامه داد: آزادسازی خرمشهر تنها یک پیروزی نظامی نبود، بلکه به نمادی از مقاومت و بازپسگیری عزت ملی تبدیل شد. به گفته او، مطالعه تجربه سقوط و آزادسازی خرمشهر میتواند برای نسل جوان امروز نیز دارای درسها و عبرتهای مهمی باشد.
رئیس سازمان اسناد و مدارک دفاع مقدس و مقاومت با اشاره به شرایط منطقه و تحولات سالهای اخیر اظهار کرد: جمهوری اسلامی ایران در دهههای گذشته با انواع فشارهای اقتصادی، امنیتی و سیاسی مواجه بوده و به گفته او، دشمنان پس از ناکامی در این حوزهها، تلاش کردند به شکل مستقیم وارد میدان شوند.
وی افزود: امروز نیز بخشی از ادبیات سیاسی غرب بر محور «تسلیم ایران» شکل گرفته، اما تجربه سالهای گذشته نشان داده که جامعه ایران در بزنگاهها واکنش متفاوتی از خود بروز داده است.
بایرامی در ادامه سخنان خود به اهمیت ثبت و روایت جنگها و رخدادهای معاصر اشاره کرد و گفت: موضوع جنگهای جدید و تحولات منطقه، نیازمند تولید آثار ادبی و مستند است و نویسندگان و پژوهشگران باید بیش از گذشته به این حوزه ورود کنند.
او با تبریک به نویسنده کتابهای رونماییشده اظهار کرد: پرداختن به سوژههای مرتبط با جنگهای جدید و روایت آنها در قالب داستان، رمان و روایت مستند، اقدامی مهم و ضروری است. بایرامی همچنین با اشاره به فعالیت ناشران حوزه دفاع مقدس گفت: امروز ظرفیت قابل توجهی در مجموعههای فرهنگی و انتشاراتی مرتبط با ادبیات پایداری شکل گرفته و این مجموعهها میتوانند در آینده نقش پررنگتری در انتشار آثار شاخص ایفا کنند.
وی نوشتن و پژوهش در حوزه جنگ را کاری دشوار توصیف کرد و افزود: تولید یک اثر روایی یا داستانی مستلزم تحقیق، جمعآوری اسناد، تنظیم روایت و بازآفرینی فضای تاریخی است و به همین دلیل، نگارش این آثار زمانبر و پیچیده محسوب میشود. رئیس سازمان اسناد و مدارک دفاع مقدس و مقاومت در پایان با اشاره به اهمیت استمرار روایتهای جنگ، بر ضرورت حمایت از نویسندگان و پژوهشگران این حوزه تأکید کرد.
داستانهایی برای آیندگانی که جنگ را ندیدهاند
فاطمه ولینژاد، نویسنده کتابهای «سپر سرخ» و «آواتار» در آیین رونمایی این آثار، با اشاره به انگیزه خود برای نوشتن درباره تحولات منطقه و مقاومت گفت: گاهی در مسیر نوشتن با سختیها و فشارهای مختلفی مواجه میشویم، اما در نهایت احساس میکنم نوشتن برای من یک مسئولیت است؛ انگار اگر بارها هم از نو آغاز شود، باز باید نوشت و روایت کرد.
وی افزود: همیشه این جمله از شهید قاسم سلیمانی در ذهنم مانده که میگفت چگونه ممکن است نویسندهای این صحنهها را ببیند و درباره آنها ننویسد. ما هم برای خودمان این وظیفه را تعریف کردهایم که اتفاقاتی را که در این جغرافیای پیچیده و حساس رخ میدهد، ثبت کنیم تا برای آیندگان باقی بماند.
ولینژاد درباره رمان «سپر سرخ» توضیح داد: تلاش کردم روایت، صرفاً گزارشی بیرونی از رخدادها نباشد، بلکه در قالب یک داستان عاشقانه و مخاطبپسند، حوادث سالهای اخیر منطقه را روایت کند؛ داستانی که حتی مخاطبی که علاقهای به آثار سیاسی ندارد نیز بتواند با آن ارتباط برقرار کند.
وی ادامه داد: روایت این رمان از زبان یک دختر عراقی شکل میگیرد و بازه زمانی سالهای ۲۰۱۴ تا ۲۰۲۴ را در بر میگیرد. در این مسیر، اتفاقاتی مانند اشغال عراق توسط داعش، کمک نیروهای عراقی به ایران در جریان سیل، شهادت سردار سلیمانی در فرودگاه بغداد، حادثه تروریستی گلزار شهدای کرمان، حمله اسرائیل به ساختمان کنسولگری ایران در سوریه و عملیات وعده صادق، در بستر داستان روایت میشود.
این نویسنده درباره ایده محوری «سپر سرخ» گفت: محور اصلی داستان، رابطه متقابل مردم ایران و عراق است. شخصیتهای داستان نیز نماد همین پیوند هستند؛ «آمال» نمادی از ملت عراق و رنجهایی است که تجربه میکند و «مهدی» نماینده حمایتها و کمکهای ایران است. این دو شخصیت در طول داستان، نمایانگر ارتباط دو ملتاند.
وی با اشاره به روند پژوهش برای نگارش این رمان افزود: پیش از نوشتن، پژوهش گستردهای انجام دادم و از آرشیو اخبار، گزارشها و مستندات واقعی استفاده کردم تا حوادث داستان، پشتوانه مستند و واقعی داشته باشند.
هویتهای پنهان در فضای مجازی
ولینژاد در ادامه درباره رمان «آواتار» نیز توضیح داد: عنوان این کتاب به هویتهایی اشاره دارد که افراد در فضای مجازی بهجای چهره واقعی خود ارائه میکنند. داستان نیز بر همین مبنا شکل گرفته و به مسئله نفوذ و هویتهای پنهان در فضای مجازی میپردازد.
وی گفت: راوی داستان دختری به نام «سحر» است که در فضای مجازی فعالیت میکند حجاب استایل است و همسر او نیز فردی شناختهشده در فضای توییتر است. روند داستان نشان میدهد بسیاری از چهرههایی که کاربران در فضای مجازی میبینند، الزاماً همان هویت واقعی افراد نیستند.
این نویسنده اضافه کرد: روایت «آواتار» در فاصله سالهای ۱۴۰۱ از جنبش زن، زندگی، آزادی تا ۱۴۰۳ جریان دارد و در نهایت به جنگ ۱۲ روزه میرسد؛ جایی که شخصیت اصلی داستان، در زمان جنبش مهسا امینی مخالف نظام میشود ولی با وجود همه فاصلهها و اختلافات در جنگ ۱۲روزه، دوباره به کشور و هویت خود دلبسته میشود.
ولینژاد با اشاره به علاقه خود به نوشتن از کودکی گفت: اولین نوشتهام به پنج سالگی من تعلق دارد که سواد نوشتن نداشتم و به خواهر و برادرام میگفتم و آنان مینوشتند. نخستین بار در هشتسالگی با یک ناشر تماس گرفتم و از همان زمان مسیر نوشتن برای من آغاز شد. این مسیر سختیهای زیادی داشته، اما در عین حال آنقدر شیرین بوده که اگر دوباره به گذشته برگردم، باز هم همین راه را انتخاب میکنم.
وی همچنین درباره روند شکلگیری برخی صحنههای داستان اظهار کرد: بعضی اتفاقات هنگام نوشتن، بدون برنامه قبلی وارد داستان میشدند. برای مثال، درباره شهادت یکی از شخصیتها از ابتدا تصمیم مشخصی نداشتم، اما در روند روایت، داستان به آن سمت رفت و حتی خودم هنگام نوشتن تحت تأثیر قرار گرفتم.
این نویسنده در پایان تأکید کرد: همیشه احساس کردهام بسیاری از لحظات و ایدههای داستانی، حاصل لطف و عنایت خداوند است و نویسنده تنها وظیفه دارد آنچه را میبیند و احساس میکند، روایت کند.
تأکید بر ضرورت ثبت روایت همزمان با رخدادها
سردار مهدی امیریان، رئیس سازمان تاریخ و ادبیات دفاع مقدس و مقاومت، در آیین رونمایی این اثر با تأکید بر اینکه روایتگری باید همزمان با وقوع رویدادها شکل بگیرد، گفت: تجربه دفاع مقدس نشان داده هرچه از حادثه فاصله میگیریم، زمینه فراموشی و تحریف بیشتر میشود و در مقابل، ضرورت ثبت دقیق و ادبی رخدادها افزایش پیدا میکند.
او افزود: برای تاریخ باید نوشت. تجربهها باید ثبت شوند و اجازه ندهیم با گذشت زمان، فراموشی بر وقایع غلبه کند. دست تحریف همیشه فعال است و اگر روایت بهموقع تولید نشود، جای آن را روایتهای ناقص یا نادرست میگیرد.
امیریان با اشاره به تجربه ۸ سال دفاع مقدس ادامه داد: یکی از درسهای مهم آن دوره این است که روایت و میدان نباید از هم جدا شوند. امروز نیز در شرایطی قرار داریم که همزمان با وقوع رخدادها باید درگیر ثبت و تحلیل آنها باشیم، زیرا حجم اتفاقات بالاست و در میان این حجم، بخشی از واقعیتها ممکن است گم شود.
او تصریح کرد: اگر روایت از میدان جا بماند، اتفاقات بدی رخ میدهد. ما باید مراقب باشیم که روایت از واقعیت عقب نماند و میان این دو فاصله نیفتد.
رئیس سازمان تاریخ و ادبیات دفاع مقدس و مقاومت با اشاره به نقش مردم در رخدادهای اجتماعی گفت: یکی از مهمترین موضوعات برای پژوهش و روایتپردازی، سرمایه اجتماعی و حضور مردم در صحنه است. حضور اقشار مختلف در میدان، بخشی از واقعیت اجتماعی و تاریخی کشور است که باید بهدرستی ثبت و تحلیل شود.
وی ادامه داد: روایت فقط مربوط به جبهه یا میدان جنگ نیست؛ خانهها، خیابانها، دلها و زندگی روزمره مردم هم بخشی از این روایت هستند. اگر این بخشها دیده نشود، تصویر ناقصی از واقعیت ارائه خواهد شد.
امیریان تأکید کرد: لازم است در حوزه پژوهش، بانک اطلاعاتی دقیقی از وقایع و نقشآفرینی استانها و اقشار مختلف تهیه شود تا نویسندگان بتوانند بر اساس دادههای مستند تولید اثر کنند.
ضرورت تربیت نویسنده و جریانسازی روایت
او در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به نقش نسل جوان گفت: آینده روایتگری در کشور به تربیت نویسندگان جوان و متعهد وابسته است. نویسندگانی که در میدان حضور دارند و نسبت به تحولات اجتماعی بیتفاوت نیستند.
امیریان با توجه به وجود نویسنده در دل میدان افزود: نویسنده باید در میدان باشد، تصمیم بگیرد و اقدام کند. جامعه امروز به نویسندگانی نیاز دارد که صرفاً منتظر دستور نباشند، بلکه خودشان جریان روایت را شکل دهند.
او همچنین با اشاره به اهمیت کار نویسندگان در ثبت تاریخ گفت: آنچه امروز نوشته میشود، برای آینده باقی میماند و همین آثار هستند که تصویر نسلهای بعدی از این دوره تاریخی را شکل خواهند داد.
رئیس سازمان تاریخ و ادبیات دفاع مقدس و مقاومت در پایان سخنان خود بر ضرورت ثبت دقیق و همزمان روایتها، جلوگیری از فاصله میان میدان و روایت و نقشآفرینی فعال نویسندگان در شکلدهی به حافظه تاریخی تأکید کرد و از تلاش فعالان این حوزه قدردانی نمود.
ضرورت پژوهش و تقویت زیرساختهای ادبیات پایداری
محسن شاهرضایی، نویسنده و پژوهشگر بنیاد ملی نخبگان، در مراسم رونمایی این آثار با بیان اینکه «تولید هر کتاب، تولد یک اندیشه و یک فکر است» گفت: هر اثر مکتوب در واقع حاصل شکلگیری یک جریان فکری است و باید آن را فراتر از یک محصول ساده فرهنگی دید.
او با قدردانی از برگزارکنندگان و نویسندگان حاضر در جلسه افزود: همسر یک نویسنده نیز در شکلگیری آثار نقش مهمی دارند و موفقیت یک نویسنده را باید در بستر خانواده و حمایتهای پیرامونی او تحلیل کرد. هیچ اثر ادبی بدون پشتوانه انسانی و خانوادگی به ثمر نمینشیند.
شاهرضایی با اشاره به وضعیت رمان در ایران اظهار کرد: لازم است درباره میزان موفقیت رمان در ادبیات معاصر، پژوهشهای دقیقتری انجام شود، زیرا این حوزه هنوز به عمق کافی نرسیده و نیازمند بررسی جدیتر است.
این پژوهشگر بنیاد ملی نخبگان با اشاره به نقش ادبیات در انتقال مفاهیم گفت: رمان صرفاً یک ابزار سرگرمی یا روایت حادثه نیست، بلکه ظرفیتی برای انتقال مفاهیم عمیق فکری و فرهنگی دارد.
او با اشاره به توصیههای گذشته درباره نگارش رمانهای بزرگ در ادبیات فارسی افزود: در ادبیات کلاسیک ایران، آثار منظوم و داستانی بزرگی وجود دارد که ظرفیت بالایی برای بازخوانی و الهامگیری دارند و باید مورد توجه نویسندگان امروز قرار گیرند. در حالی که ادبیات داستانی معاصر با چالشهایی روبهرو است، میراث ادبی گذشته ایران از جمله منظومههای عاشقانه و آثار کلاسیک، همچنان از نظر شخصیتپردازی و روایتپردازی قابل مطالعه و بهرهبرداری است.
شاهرضایی در بخش دیگری از سخنان خود تأکید کرد: ادبیات پایداری و حوزه رمان در کشور نیازمند پژوهشهای دانشگاهی عمیقتر است. مراکز علمی و پژوهشی باید با جدیت بیشتری به سراغ استخراج ظرفیتهای داستانی و تاریخی بروند تا امکان خلق آثار ماندگار فراهم شود.
وی همچنین با تأکید بر اهمیت خلاقیت در ادبیات گفت: بهرهگیری از منابع تاریخی و فرهنگی میتواند زمینهساز تولید آثار خلاقانهتر و اثرگذارتر در حوزه داستان و رمان شود.
محسن شاهرضایی در پایان سخنان خود بر اهمیت پیوند میان پژوهش، ادبیات کلاسیک و رمان معاصر تأکید کرد و خواستار توجه جدیتر به ظرفیتهای فرهنگی و تاریخی ایران در تولید آثار داستانی شد.
نظر شما