خبرگزاری مهر- گروه استانها: مسجد در فرهنگ اسلامی همواره تنها محلی برای اقامه نماز و انجام مناسک عبادی نبوده و در طول تاریخ، یکی از مهمترین پایگاههای تربیت، اجتماع و ارتباط میان مردم به شمار میرفته است.
با این حال، در شرایط امروز و با تغییر سبک زندگی، گسترش فضای مجازی و شکلگیری نیازهای جدید در نسل نوجوان و جوان، یکی از مهمترین پرسشها این است که مسجد چگونه میتواند ارتباط خود را با این نسل حفظ و تقویت کند.
برخی فعالان فرهنگی معتقدند برای پاسخ به این مسئله، باید از نگاه سنتی به جذب نوجوان عبور کرد؛ چراکه نوجوان امروز علاوه بر نیازهای معنوی، نیازهای عاطفی، فکری، هیجانی و اجتماعی دارد و مسجد زمانی میتواند پایگاه تربیتی او باشد که برای این نیازها پاسخ و میدان فعالیت داشته باشد.
مسجد باید معنویت را با نشاط نوجوانان پیوند بزند
حجتالاسلام سیدمهدی حسینی، روحانی و فعال فرهنگی، با تأکید بر ضرورت تقویت ارتباط نسل نوجوان و جوان با مسجد اظهار کرد: روح و قلب نوجوان و جوان به دلیل پاکی و آمادگی پذیرش، مانند زمین حاصلخیزی است که اگر به درستی بذر معنویت در آن کاشته و از آن مراقبت شود، زمینه رشد و تعالی فراهم خواهد شد.
وی افزود: همانطور که رهبر شهید نیز بر نیاز قلب و دل جوانان به معنویت تأکید داشتند، این کشش در نسل نوجوان و جوان وجود دارد و میتواند یکی از مهمترین عوامل جذب آنان به مسجد باشد، اما باید معنویت را متناسب با سن و روحیات این نسل ارائه کرد.
این فعال فرهنگی تصریح کرد: نوجوان امروز انتظار دارد فضای مسجد، فضای معنوی آمیخته با نشاط باشد؛ بنابراین برنامههای مسجد نباید صرفاً به اقامه نماز و برنامههای رسمی محدود شود.
حسینی ادامه داد: غذای معنوی مسجد باید متناسب با روحیات و هوش هیجانی نوجوان باشد و فضایی ایجاد شود که نوجوان پس از اقامه نماز، نشاط و شادابی را نیز تجربه کند.
وی با اشاره به اهمیت نشاط در آموزههای اسلامی بیان کرد: پیامبر گرامی اسلام(ص) نیز نماز را عاملی برای آرامش و نشاط روح معرفی کردهاند و مسجد باید بتواند همین پیوند میان معنویت و نشاط را برای نسل جدید ایجاد کند.
حسینی گفت: امام جماعت، هیئت امنا و همه دستاندرکاران مسجد باید برای ایجاد چنین فضایی برنامهریزی کنند تا نوجوان در کنار قرآن، نماز و سایر برنامههای معنوی، محیطی بانشاط و جذاب را تجربه کند.
حضور نیروهای جوان در مدیریت برنامههای مسجد ضروری است
این روحانی و فعال فرهنگی با تأکید بر ضرورت استفاده از نیروهای جوان در فعالیتهای مسجد اظهار کرد: وقتی میخواهیم نسل جدیدی را جذب کنیم، باید دستاندرکاران اجرایی نیز تا حدی به لحاظ سنی و روحی به این نسل نزدیک باشند.
وی افزود: حضور پیشکسوتان و بزرگترها همچنان ضروری است، اما بهتر است این افراد در کنار نیروهای جوان قرار بگیرند، به آنها مشاوره بدهند و به عنوان پشتوانه و ستون تجربی فعالیتهای مسجد عمل کنند.
حسینی تصریح کرد: امام جماعت، هیئت امنا و نیروهای اجرایی مسجد در این زمینه نقش مهمی دارند و هرچه نیروهای فعال در حوزه برنامهریزی برای نوجوانان جوانتر، بانشاطتر و آشناتر با روحیات این نسل باشند، امکان ارتباط مؤثرتر با آنان افزایش پیدا میکند.
وی خاطرنشان کرد: جذب نوجوانان و جوانان بدون برنامهریزی امکانپذیر نیست و اگر قرار است مسجد دوباره به پایگاه اصلی تربیت و ارتباط نسل جدید تبدیل شود، باید برای این حضور، برنامه مشخص و متناسب با نیازهای آنان طراحی شود.
حجتالاسلام حسینی در پایان تأکید کرد: مسجد برای جذب نسل جدید باید هم معنویت داشته باشد و هم نشاط؛ هم از تجربه پیشکسوتان استفاده کند و هم میدان را برای حضور و نقشآفرینی جوانان باز بگذارد.
انتقال مفاهیم مسجد به نسل جدید از شرایط روز عقب مانده است
حجتالاسلام مهدی مهدیجو، امام محله مهرگان قزوین، با بیان اینکه نسل وارث در انتقال مفاهیم اصیل مسجد به نوجوانان از شرایط روز عقب مانده است، گفت: مسجد باید از کارکرد صرفاً سنتی فاصله گرفته و به فضایی برای حضور، فعالیت و تحولآفرینی نوجوانان تبدیل شود.
وی با گرامیداشت هفته جهانی مساجد و تأکید بر جایگاه اصیل مسجد اظهار کرد: مسجد نقطه اتصال زمین به آسمان است و در تحولات بزرگ انسانی و اجتماعی میتواند نقش محوری داشته باشد.
وی افزود: هر تحول و انقلابی سه نسل اصلی دارد؛ نسل موجد، نسل وارث و نسل میراثدار. در حرکت حضرت اباعبدالله الحسین(ع) نیز اگر پیام عاشورا به نسلهای بعد منتقل شد، به دلیل نقش نسل واسط و وارث، یعنی کاروان آزادگان کربلا، حضرت زینب(س)، امام سجاد(ع) و حضرت سکینه(س) بود.
امام محله مهرگان قزوین ادامه داد: در گذار چهار و پنج دهه پس از انقلاب، به نظر میرسد نسل وارث در انتقال مفاهیم اصیل، بلند انسانی، آزادمنشانه و توحیدی مسجد به نسل نوجوان، تا حدودی از شرایط روز عقب مانده است.
مهدیجو سه راهکار را برای جبران این فاصله ضروری دانست و گفت: نخست باید دغدغهها، زبان حال، انگیزهها و خواستههای نوجوان امروز را بهدرستی بشناسیم.
وی افزود: در گام دوم باید ماهیت و حقیقت اصیل انقلاب و مسجد، یعنی اسلام ناب، کرامت و حریت انسان و ارتباط انسان با عالم توحید و معنویت را با زبان، ذائقه و فهم نوجوان امروز به او منتقل کنیم.
این فعال فرهنگی تصریح کرد: راهکار سوم این است که فضای مسجد را به فضایی تحولخواه و میدان فعالیت نوجوانان تبدیل کنیم؛ همانگونه که انقلاب، اسلام و دفاع مقدس با حضور و نقشآفرینی جوانان پیش رفت، در ادامه مسیر انقلاب نیز باید میدان را به نوجوانان و جوانان سپرد.
مسجد نباید کارکردی تکساحتی داشته باشد
امام محله مهرگان با تأکید بر ضرورت بازنگری در کارکرد مسجد بیان کرد: نباید کارکرد مسجد را صرفاً تکساحتی و سنتی بدانیم؛ مسجد باید بتواند نیازهای مختلف نوجوان را در حوزههای عاطفی، فکری، روانی و حتی پرسشها و شبهات او پاسخ دهد.
وی ادامه داد: اگر نوجوان احساس کند مسجد صرفاً محل برگزاری نماز و مراسم است و برای سایر نیازها و دغدغههای او برنامهای ندارد، طبیعی است که بخشی از ارتباط خود را با مسجد از دست بدهد.
مهدیجو با اشاره به ضرورت جایگزینسازی در فرآیند تربیت نوجوان گفت: همانطور که حجتالاسلام قرائتی تأکید کردهاند، اگر بتوانیم یک رفتار یا جاذبه نامناسب را از دست نوجوان بگیریم، باید جایگزین مناسبی برای آن داشته باشیم.
وی افزود: اگر نوجوان را از گوشی، فضای مجازی، بازیهای نامناسب، ارتباطات آسیبزا، سیگار و قلیان و دیگر رفتارهای منفی دور میکنیم، باید بتوانیم در مقابل، فضایی جذاب و سالم برای پاسخ به هیجانها و نیازهای او ایجاد کنیم.
نوجوان مسجد را باید «تجربه» کند
مهدیجو خاطرنشان کرد: نوجوان انتظار دارد مسجد بتواند نیازهای هیجانی، عاطفی، احساسی و اجتماعی او را پاسخ دهد و برای حضور و نقشآفرینی او میدان فراهم کند.
وی تأکید کرد: اگر مسجد بخواهد نسل نوجوان را جذب کند، نباید فقط از نوجوان بخواهد «حضور داشته باشد»، بلکه باید به او فرصت فعالیت، تصمیمگیری، تجربه کردن و اثرگذاری بدهد.
امام محله مهرگان در پایان گفت: مسجد زمانی میتواند دوباره به پایگاه اصلی تربیت نسل جدید تبدیل شود که نوجوان در آن احساس کند دیده میشود، حرفش شنیده میشود و برای ساختن آینده محله و جامعه خود نقش و میدان دارد.
جذب نوجوان با رفاقت و اعتماد امکانپذیر است
حجتالاسلام مسعود غفوری، امام جمعه تاکستان، نیز با تأکید بر ضرورت برقراری ارتباط عمیق و صمیمی با نسل نوجوان و جوان گفت: ایجاد رفاقت، همدلی و اعتماد دوسویه میتواند زمینه حضور پررنگتر این نسل در مسجد را فراهم کند.
وی با اشاره به راهکارهای جذب نسل نوجوان و جوان به مسجد اظهار کرد: همانطور که در فرمایشات رهبر شهید نیز بر آن تأکید شده است، یکی از بهترین روشها برای ارتباط با نسل جدید، تصرف دل جوان و نوجوان است.
وی افزود: برای تحقق این هدف باید با نوجوان رفاقت کرد، او را درک کرد و به همدلی با او رسید؛ اگر این ارتباط صمیمی شکل بگیرد و اعتماد دوسویه میان نوجوان و متولیان مسجد ایجاد شود، زمینه حضور و ارتباط پایدار او با مسجد نیز فراهم خواهد شد.
امام جمعه تاکستان تصریح کرد: نوجوان باید احساس کند مسجد و متولیان آن، او را میفهمند، حرفش را میشنوند و میتواند مسائل و پرسشهایی را که در ذهن دارد در مسجد مطرح کند و برای آنها پاسخ بگیرد.
غفوری ادامه داد: وقتی نوجوان به این باور برسد که مسجد محل امنی برای طرح پرسشها و دغدغههای اوست و میتواند پاسخ نیازهای فکری و معنوی خود را از این پایگاه دریافت کند، طبیعی است که اعتماد بیشتری پیدا کرده و حضور پررنگتری در مسجد خواهد داشت.
وی خاطرنشان کرد: مسجد برای جذب نسل جدید بیش از هر چیز به ارتباط انسانی، رفاقت، همدلی و اعتماد نیاز دارد و بدون شکلگیری این رابطه، نمیتوان انتظار حضور پایدار نوجوانان و جوانان را داشت.
مسئله فقط حضور نوجوان در مسجد نیست
برآیند دیدگاه این فعالان فرهنگی نشان میدهد مسئله ارتباط مسجد با نسل نوجوان و جوان، صرفاً به افزایش تعداد حاضران در صفوف نماز یا برنامههای مناسبتی محدود نمیشود؛ بلکه مسئله اصلی، ایجاد ارتباطی عمیق، مستمر و اثرگذار میان نوجوان و مسجد است.
از یک سو، به گفته حجتالاسلام حسینی، مسجد باید معنویت را با نشاط و هیجان متناسب با روحیات نوجوان همراه کند و در مدیریت و اجرای برنامهها نیز از نیروهای جوان بهره بگیرد؛ از سوی دیگر، حجتالاسلام مهدیجو بر ضرورت شناخت زبان و نیازهای روز نوجوان و سپردن میدان فعالیت و تجربه به او تأکید دارد و حجتالاسلام غفوری نیز رفاقت، همدلی و اعتماد را پایه ارتباط پایدار نوجوان با مسجد میداند.
در واقع، نوجوان امروز تنها مخاطب برنامههای مسجد نیست؛ میتواند یکی از کنشگران اصلی آن باشد. اگر مسجد بتواند در کنار ارائه مفاهیم معنوی، به نیازهای عاطفی، فکری، هیجانی و اجتماعی نوجوان پاسخ دهد و به او فرصت تصمیمگیری، فعالیت و اثرگذاری بدهد، ارتباط با این نسل از یک حضور مقطعی به یک رابطه پایدار تبدیل خواهد شد.
مسجد برای بازگشت به جایگاه تربیتی خود در میان نسل جدید، بیش از آنکه به برنامههای بیشتر نیاز داشته باشد، به شناخت دقیقتر نوجوان، تغییر شیوه ارتباط، اعتماد به جوانان و ایجاد فضای بانشاط و امن برای تجربه و نقشآفرینی آنان نیاز دارد؛ مسیری که میتواند مسجد را بار دیگر به یکی از مهمترین پایگاههای تربیت و هویتبخشی نسل آینده تبدیل کند.
نظر شما