به گزارش خبرنگار مهر، آیا کتابهای علمی را هنوز باید مثل همان دانشنامهها و دانستنیهای دهههای گذشته تولید و منتشر کرد؟ آیا کودکان که مانند نوجوانان و بزرگسالان نمیتوانند بهراحتی مطالب علمی را درک کنند باید منتظر بمانند تا بزرگ شوند یا راه دیگری برای کسب علم و دانش دارند؟ به نظر میرسد که راه دیگری دارند: داستانها.
داستانهای محیط زیستی به کمک کودکان آمدهاند. این کتابها، دست کودکان را میگیرند و با ماجراهای خود، آنها را بهسمت دشت و صحرا میبرند، راهی جنگل و کوه میکنند و عمق دریاها و اقیانوسها را هم نشانشان میدهند. برای کودک و والدین آگاه و دغدغهمندی که دوست دارد فرزندش از دنیای اطرافش مطلع باشد، چه چیزی بهتر از داستانهای محیط زیستی؟
در این مطلب میخواهیم یکی از این داستانها را به والدین و کودکانشان معرفی کنیم: «نگهبان اقیانوس».
کتاب «نگهبان اقیانوس» اثری از کلارا اَنگانوتزی است که فرشته عبدلی آن را برای کودکان فارسیزبان ترجمه و انتشارات مهرسا در بازار نشر کشور عرضه کرده است.
دنیای آیلا
یک جزیره کوچک وسط دریا، جایی است که آیلا و خانوادهاش زندگی میکنند. این جزیره همه دنیای آیلا بود. این جزیره فقط یک جای کوچک وسط دریا نبود، بلکه یک جای کوچک بسیار مهم وسط دریا بود. یک صخره مرجانی، مثل نوار فیروزهایرنگ بزرگی، دورتادور این جزیره گرمسیری را گرفته بود. صخرهای که آیلا میدانست خیلی اهمیت دارد. نمیدانید صخره مرجانی چیست؟ عیبی ندارد، کتاب برایتان میگوید.
مادر آیلا زیستشناس دریایی بود و آنها وظیفه و مأموریتی داشتند تا از صخره مرجانی مراقبت کنند؛ اما این صخره که برای زندگی ماهیها بسیار مهم و حیاتی است، دارد از بین میرود. ماهیها از اطراف صخره دور و دورتر میشوند چون دیگر نمیتوانند در کنار آن زندگی کنند. صخره دیگر نمیتواند جان آنها و زندگیشان را حفظ کند. آیلا بسیار ناراحت و نگران میشود. از مادرش کمک میخواهد. آنها باید کاری برای این صخره مرجانی انجام دهند. اما چهکاری میشود انجام داد تا یک صخره مرجانی از خطر نابودی نجات پیدا کند؟
مادر که متخصص این کار است، نقشهای دارد. آنها باید مرجانها را بازسازی کنند و مرجانهای جدید و زنده را که همان قلمههای جوانِ مرجان است، بپرورند و به صخره ببرند. این کار، روند طولانی و حساسی دارد که باید بهدرستی انجام شود. آیا مادر و آیلا از پس آن برمیآیند؟ چطور باید این کار را انجام دهند؟ همه مراحل یک کار بزرگ و مهم محیط زیستی در این کتاب با تصاویری زیبا و رنگارنگ برای کودکان تعریف شده است.
نجات طبیعت
اهمیت حفظ اقیانوسها و دریاها از خطرات کوچک و بزرگی که آنها را تهدید میکند، برای همهمان روشن است و به نظر نمیرسد کسی پیدا شود که بگوید «من با دریای کثیف حال میکنم» یا بگوید «اقیانوسی که پر از بیماری است و هیچ ماهیای در آن نیست، خیلی زیباست و برای تفریح یک مکان عالیست». بله. همه انسانها زیبایی و تمیزی را دوست دارند اما اینکه چرا خودشان محیط اطرافشان را زیبا و تمیز و سالم نگه نمیدارند، سؤالی است که باید از خودشان پرسید. کودکان در این آلودگیها نقش بسیار کمی دارند یا حتی میتوان گفت هیچ نقشی ندارند؛ اما ممکن است بهتدریج با بزرگتر شدن، این احساس و ضرورت حفظ و تمیز نگهداشتن محیط زیست برایشان کماهمیت شود. اینجاست که باید با مطالعه مداوم آثار محیط زیستی، این احساس و دغدغه را در آنها زنده نگه داشت و تقویت کرد. کتاب «نگهبان اقیانوس» در این زمینه میتواند نقش مؤثری داشته باشد.
چرا این کتاب؟
این کتاب که داستانی ماجراجویانه دارد با تصویرگریای هماهنگ و جالب، نقش یک دانشنامه علمی را هم ایفا میکند. علاوهبر متن داستان، در پایان کتاب توضیحاتی علمی برای مخاطب درج شده است. مثلا در یکی از بخشها با کلوئی پوزاس، زیستشناس دریایی آشنا میشویم که روی پروژههای بازسازیِ صخرههای مرجانی در اطراف جزایر مختلف سیشل (جایی که داستان این کتاب رخ میدهد) کار میکند و مرجانها را در زیستگاه مصنوعی پرورش میدهد. او برای مخاطب از این زیستگاهها و اهمیتشان میگوید.
همچنین، در بخشی دیگر با عنوان «برای اطلاعات بیشتر...»، درباره این میخوانیم که «مرجان چیست؟»، «صخره مرجانی چیست؟»، «چرا صخرهها مهم هستند؟»، «سفیدشدگی مرجان چیست؟» و «چگونه از مرجان محافظت کنیم؟».
علاوهبر این موارد، کتاب «نگهبان اقیانوس» نثر و نگارش روان و خوشخوانی دارد و کودک با کمک والدین میتواند از مطالعه این کتاب لذت برده و به دانش خود اضافه کند. این کتاب افزون بر اطلاعاتی که در خود گنجانده، میتواند کنجکاوی کودک و حتی والدین را برای کسب اطلاعات بیشتر درباره دریاها و اقیانوسها و آنچه که در آنهاست، بیشتر کند.
لازم به ذکر است که این کتاب بهصورت غیرمستقیم، همکاری و کار گروهی را نیز به کودک میآموزد. کودکان پس از مطالعه این داستان یاد میگیرند که در مواجهه با چالشها بهتر است صبور باشند، از هوش و خلاقیت خود استفاده کنند و از بزرگترها بهویژه آنهایی که سواد و دانش کافی در آن مسئله دارند، کمک بخواهند.
برشی از متن کتاب:
آیلا هرچه بیشتر شنا میکرد، بیشتر متوجه میشد که یک چیزی فرق کرده است...
مرجانهای رنگارنگ و پرجنبوجوش حالا رنگپریده شده بودند.
در این بین، ماهیها داشتند دستهجمعی شنا میکردند و در قسمت عمیق آب ناپدید میشدند.
آیلا پرسید: «آنهمه ماهی کجا میروند؟»
مامان گفت: «چون هوا دارد هر روز گرمتر میشود، صخرهی مرجانی در حال نبودی است. بدون صخره، ماهیها نمیتوانند زنده بمانند. برای همین آنها اینجا را ترک میکنند و بهدنبال خانهی جدیدی میگردند.»
آیلا دلش نمیخواست ماهیها بروند.
انتشارات مهرسا، کتاب «نگهبان اقیانوس» به قلم کلارا اَنگانوتزی با ترجمه فرشته عبدلی را در 32 صفحه مصور رنگی و بهای 150 هزار تومان برای کودکان چهار تا 9 سال منتشر کرده است.
نظر شما