خبرگزاری مهر، گروه استانها: بازگشایی مدارس در شهرستانهای استان تهران امسال با مجموعهای از وعدهها درباره آمادگی مدارس، تأمین نیروی انسانی، توسعه فضاهای آموزشی و کاهش تراکم کلاسها همراه شد؛ اما بررسی ها نشان میدهد که بخش قابل توجهی از مشکلات ساختاری آموزش در این مناطق همچنان به قوت خود باقی است.
مدیرکل آموزشوپرورش شهرستانهای استان تهران پیش از آغاز سال تحصیلی اعلام کرده بود که برای شروع مهر، همه کلاسها معلم دارند و برنامهریزیهای لازم برای بازگشایی انجام شده است، یوسف بهارلو همچنین از کاهش تراکم دانشآموزی از ۳۲ به ۲۸ نفر خبر داده بود.
این اظهارات در حالی مطرح شد، که چند روز پیش از آن، استاندار تهران گفته بود، استان در تأمین نیروی انسانی با چالشهایی مواجه بوده و تنها با پیگیریهای انجامشده وضعیت به شرایط «قابل قبول» رسیده است.
وضعیت حاد تراکم دانش آموزی در شهرستان های تهران
این تفاوت میان «وجود چالش در تأمین نیرو» و اعلام اینکه «همه کلاسها معلم دارند»، دستکم این پرسش را مطرح میکند که آیا تأمین معلم به معنای تأمین کامل نیروی تخصصی مورد نیاز هر مدرسه و هر رشته بوده یا بخشی از کمبودها از طریق اضافهکار، جابهجایی نیرو و استفاده از ظرفیتهای موجود پوشش داده شده است.
یکی از اصلیترین مشکلات آموزشوپرورش شهرستانهای استان تهران، فاصله میان رشد جمعیت دانشآموزی و ظرفیت فضاهای آموزشی است، بر اساس اطلاعات منتشرشده از سوی سازمان مدیریت و برنامهریزی استان تهران، کمبود فضای آموزشی همچنان یکی از مسائل اصلی استان محسوب میشود و طی سالهای ۱۴۰۳ و ۱۴۰۴ بیش از پنج هزار میلیارد تومان برای توسعه زیرساختهای آموزشی اختصاص یافته است.
عباس زارع، مدیرکل نوسازی مدارس استان تهران نیز به خبرنگار مهر گفت: برای پاسخگویی به نیازهای آموزشی استان، ۶۳۸ مدرسه و ۹ هزار و ۵۷۰ کلاس درس مورد نیاز است و البته ۱۰۳ مدرسه با یکهزار و ۲۰۲ کلاس تا مهر تحویل شد.
در شهرستانهای استان تهران، این مشکل در برخی مناطق جدیتر است، بهارستان و قدس از جمله مناطقی هستند که با کمبود فضای آموزشی دست و پنجه نرم می کنند، نماینده مردم بهارستان و رباطکریم در مجلس شورای اسلامی به خبرنگار مهر گفت: این شهرستان ها از محرومترین مناطق استان تهران از نظر سرانه فضای آموزشی هستند.
حسن قشقاوی بر ضرورت تکمیل فوری پروژههای مدرسهسازی تأکید کرد و گفت: هرگونه تأخیر در اجرای پروژهها موجب هدررفت منابع بر اثر تورم میشود، باید ساخت فضاهای آموزشی بهصورت ۲۴ ساعته و شبانهروزی دنبال شود.
در پاکدشت نیز مسئله فقط کمبود مدرسه نیست، این شهرستان شاید یکی از روشنترین نمونهها برای نشان دادن ابعاد مشکلات موجود در بخش آموزش و پرورش باشد؛ شهرستانی مهاجرپذیر که رشد جمعیت، توسعه شهرکها و افزایش تعداد دانشآموزان فشار مضاعفی بر مدارس وارد کرده است.
بررسی ها از تراکم بیش از ۴۰ دانشآموز در برخی کلاسها و نیاز جدی به احداث مدرسه خبر دادهاند، بنابراین حتی اگر میانگین استانی تراکم کلاسها کاهش یافته باشد، میانگینها نمیتوانند بهتنهایی وضعیت مناطق پرتراکم را توضیح دهند. ممکن است یک منطقه به شرایط مطلوب نزدیک شده باشد و منطقهای دیگر همچنان با کلاسهای بالای ۴۰ نفر مواجه باشد.
شهریار نیز با جمعیت بزرگ دانشآموزی، یکی دیگر از نقاط حساس آموزشی استان تهران است، رئیس آموزشوپرورش این شهرستان به خبرنگار مهر گفت: حدود ۱۶۷ هزار دانشآموز در ۴۱۴ مدرسه تحصیل میکنند و میانگین تراکم در دوره ابتدایی حدود ۳۰ نفر، در متوسطه حدود ۳۳ نفر و در هنرستانها حدود ۳۰ نفر است.
او همچنین پذیرفت، که در برخی بخشها کمبود نیروی انسانی وجود دارد و تلاش شده این کمبود از طریق اضافهکار و ظرفیتهای دیگر جبران شود.
در شهریار، با چنین جمعیت دانشآموزی، حتی چند فضای آموزشی جدید نیز بهتنهایی نمیتواند مسئله را حل کند؛ بهخصوص در مناطقی که رشد جمعیت سریعتر از توسعه زیرساختها اتفاق افتاده است.
ملارد؛ مدرسه جدید ساخته میشود، اما نیاز همچنان پابرجاست
در ملارد نیز همزمان با آغاز سال تحصیلی دو مدرسه جدید افتتاح شده و حدود ۷۲ هزار دانشآموز این شهرستان قرار است، توسط حدود چهار هزار و ۲۰۰ معلم در ۳۱۶ شیفت آموزشی تحت پوشش قرار گیرند.
ساخت مدرسه جدید طبیعتاً یک اقدام مثبت زیرساختی است، اما نفس افتتاح پروژههای جدید در کنار تأکید مسئولان بر توسعه فضاهای آموزشی نشان میدهد که مسئله کمبود ظرفیت در این مناطق هنوز یک پرونده بستهشده نیست.
به بیان دیگر، مسئله آموزشوپرورش شهرستانهای تهران صرفاً «آماده بودن مدرسه در اول مهر» نیست؛ پرسش اصلی این است که آیا ظرفیت ایجادشده با سرعت رشد جمعیت دانشآموزی متناسب است یا خیر.
۷۵ مدرسه جدید؛ اما بخشی از وعدهها برای بعد از شروع مهر
مدیرکل آموزشوپرورش شهرستانهای استان تهران گفت: ۷۵ مدرسه جدید شامل ۸۵۲ کلاس درس و بیش از ۱۰۱ هزار مترمربع فضای آموزشی تا پایان آبانماه تحویل آموزشوپرورش خواهد شد. همچنین ۶۹ مدرسهای که در جریان جنگ آسیب دیده بودند، برای آغاز سال تحصیلی آماده شدهاند.
این مطالب نشان می دهد، همه ظرفیت اعلامشده لزوماً در روز نخست مهر در اختیار دانشآموزان قرار نگرفته است، بخشی از این مدارس قرار است تا پایان آبانماه تحویل شوند، این یعنی در برخی مناطق، مدیریت فضای آموزشی در هفتههای ابتدایی سال تحصیلی همچنان به ظرفیتهای موجود، جابهجایی کلاسها، تغییر شیفت یا استفاده فشردهتر از فضاهای فعلی وابسته خواهد بود.
مسئله دیگری که خانوادهها لمس میکنند؛ سرویس مدارس
در کنار کمبود مدرسه و معلم، سرویس مدارس نیز یکی از نقاط پرچالش آغاز سال تحصیلی است.
در هفتههای منتهی به مهر، گزارشهایی از گلایه خانوادهها نسبت به مطالبه مبالغی بالاتر از نرخهای ثبتشده در سامانه «سپند» منتشر شد؛ موضوعی که نشان میدهد ساماندهی حملونقل دانشآموزان هنوز برای خانوادهها به مسئلهای جدی تبدیل شده است، از سوی دیگر، مسئولان ترافیکی نیز پیش از بازگشایی مدارس جلسات متعددی برای ساماندهی سرویسها، نظارت بر سرویسهای غیرمجاز و آمادگی ناوگان برگزار کردند.
البته مدیریت سرویس مدارس مستقیماً تنها بر عهده آموزشوپرورش نیست و شهرداریها، فرمانداریها، پلیس و شرکتهای حملونقل نیز در آن نقش دارند؛ اما مدرسه و خانواده در نهایت از آموزشوپرورش انتظار دارند که هماهنگی لازم برای دسترسی دانشآموز به مدرسه را دنبال کند.
یک تناقض آماری که نیازمند توضیح است
در گزارشهای رسمی روزهای پایانی شهریور و آغاز مهر نیز تفاوتهایی در آمار ارائهشده درباره تعداد دانشآموزان و کلاسهای شهرستانهای استان تهران دیده میشود.
در یک گزارش، از تحصیل بیش از یک میلیون دانشآموز در شهرستانهای استان تهران و فعالیت ۳۱ هزار و ۱۶۶ کلاس درس سخن گفته شده، در حالی که چند روز بعد مدیرکل آموزشوپرورش شهرستانهای استان تهران در آیین بازگشایی مدارس، از یک میلیون و ۵۷۹ هزار دانشآموز، ۳۸ هزار کلاس درس و ۴ هزار و ۱۴۷ مدرسه سخن گفته است، این تناقض به وضوح نشان از سردرگمی مسئولان دارد، تا پیش از شروع سال تحصیلی هنوز به طور دقیق نمی دانستیم، که قرار است، به چند دانش آموز خدمات ارائه دهیم.
مشکل فقط ساخت مدرسه نیست
آنچه از مجموعه دادهها و اظهارات مسئولان میتوان دریافت این است که چالش آموزشوپرورش شهرستانهای استان تهران چندلایه است.
در یک لایه، مسئله کمبود فضای آموزشی قرار دارد؛ در لایه دیگر، تراکم دانشآموزی و تفاوت شدید میان مناطق؛ سپس مسئله تأمین نیروی انسانی تخصصی، تجهیزات، سرویس مدارس و در نهایت کیفیت آموزشی.
ادارهکل آموزشوپرورش مسئول اصلی هماهنگی، توزیع ظرفیت، سازماندهی نیروی انسانی و اعلام شفاف نیازهای واقعی مناطق است، بنابراین انتظار اصلی از این مجموعه، صرفاً اعلام «آمادگی مدارس» نیست؛ بلکه ارائه تصویری دقیق از نقاطی است که هنوز با کمبود مواجهاند.
مهر امسال در شهرستانهای استان تهران آغاز شده است، اما آزمون اصلی آموزشوپرورش از همین حالا شروع میشود: آیا این مجموعه میتواند فاصله میان آمارهای رسمی و تجربه روزمره دانشآموزان و خانوادهها را کاهش دهد یا نه؟
این پرسش بهویژه در مناطق پرجمعیت اهمیت بیشتری دارد؛ مناطقی که مسئله مدرسه و تراکم دانشآموزی در آنها بیش از یک مشکل مقطعی و مهرماه است و به یک مسئله مستمر در برنامهریزی آموزشی تبدیل شده است.
نظر شما