به گزارش خبرگزاری مهر به نقل از روابط عمومی انجمن صنفی طراحان گرافیک ایران، مراسم بیستونهمین سالگرد تأسیس انجمن صنفی طراحان گرافیک ایران، عصر جمعه، ۳ مهر ۱۴۰۵ با حضور بیژن جناب، سجاد باغبان ماهر و وحید آگاه، پیشکسوتان، اعضای انجمن و علاقهمندان به طراحی گرافیک و با میزبانی حامد بیدی در سالن جلیل شهناز خانه هنرمندان ایران برگزار شد. بخش اصلی این مراسم به نشست تخصصی «طراحی در شرایط بحران» اختصاص داشت؛ نشستی که در آن وضعیت حرفه طراحی گرافیک در مواجهه با بحرانهای اقتصادی، اجتماعی، حقوقی و فناورانه مورد بررسی قرار گرفت.
در آغاز مراسم، محمد اردلانی دبیر رویداد و مسئول ارتباطات و رسانه انجمن صنفی طراحان گرافیک ایران، با اشاره به سالها نقد و پیگیری مسائل انجمن، از اعضای هیئتمدیرهها، مشاوران، مسئولان و فعالان کمیتههای ادوار مختلف انجمن قدردانی کرد.
در ادامه، پنل تخصصی «طراحی در شرایط بحران» با حضور بیژن جناب، سجاد باغبان ماهر و وحید آگاه و با میزبانی حامد بیدی برگزار شد.
«طراحی در شرایط بحران»؛ ضرورتی حرفهای
حامد بیدی، میزبان نشست، در مقدمه خود بحرانهای امروز جامعه را چندلایه دانست و راجع به تأثیر همزمان جنگ، اعتراضات اجتماعی، مشکلات اقتصادی، ناترازی انرژی، قطعی اینترنت و گسترش هوش مصنوعی بر حرفه طراحی گرافیک گفت: در روزگاری که جامعه ما با بحرانهای پیوسته و متعددی روبهروست، برگزاری نشستی با عنوان «طراحی در شرایط بحران» تنها یک مناسبت تقویمی نیست؛ ضرورتی حرفهای است. بحران امروز ما چندلایه است: از یک سو جنگی که پایان نیافته و همچنان صداهای انفجار از جنوب کشور شنیده میشود؛ از سوی دیگر اعتراضات مردمی و پیامدهای آن که جانهای عزیزی را گرفته است؛ و در لایه سوم، وضعیت اقتصادی نگرانکننده، ناترازی انرژی، قطعی مکرر اینترنت و پدیده هوش مصنوعی که مناسبات حرفهای را در سراسر جهان دگرگون میکند.
وی، جایگاه طراح گرافیک را در نقطه تلاقی شهروندی، حرفه و مسئولیت صنفی توصیف و عنوان کرد: طراح گرافیک امروز در نقطه تلاقی همه این بحرانها ایستاده است: هم بهعنوان شهروند، هم بهعنوان حرفهای که مسئولیت انتقال پیام جامعه را بر دوش دارد، و هم بهعنوان عضوی از یک صنف که آسیبهای اقتصادی و حقوقی مستقیماً معیشت او را تهدید میکند. این نشست، طرح مبحثی است برای اندیشیدن، نوشتن و گفتوگو؛ نه جمعبندی نهایی.
تجربه طراحی در جنگ و بحران
در نخستین بخش نشست، بیژن جناب با تکیه بر تجربه فعالیت حرفهای خود از سالهای جنگ هشتساله، شرایط آن دوره را با بحرانهای کنونی مقایسه و اظهار کرد: من در سال ۱۳۶۳، در اوج جنگ هشتساله، فعالیت دفتر خود را آغاز کردم. مقایسه آن دوران با بحران کنونی از چند جهت آموزنده است. بحران جنگ هشتساله برای ما بسیار سنگینتر از بحران امروز بود، زیرا آن را تجربه نکرده بودیم و نمیدانستیم چگونه باید با آن روبهرو شویم. بحران، هنگامی که تازه باشد، ریشه در بینظمی و فقدان مدیریت دارد و هماهنگکردن این بینظمی در یک ساختار حرفهای، کاری بسیار دشوار است. اما در بحران کنونی، بهسبب تجربه انباشته، مدیریت تیم طراحی و کنترل شرایط برای من بسیار آسانتر بوده است. این تفاوت، خود گواهی است بر اینکه تجربه بحران، سرمایهای حرفهای است.
وی، سرعت انتقال پیام را یکی از مهمترین کارکردهای طراحی گرافیک در تلقی و تاکید کرد: نخستین و مهمترین کارکرد طراح گرافیک در بحران جنگی، سرعت انتقال پیام به جامعه است. در جنگ هشتساله، این انتقال از مسیر رسانههای محدود و تحت کنترل انجام میشد و طراح با محدودیتهای گسترده وزارت ارشاد و نشریات روبهرو بود. امروز، اگرچه ابزار دیجیتال سرعت را افزایش داده، اما محدودیتهای تازهای مانند قطعی اینترنت و سانسور پدید آمده است.
نگران آینده حرفه گرافیک در سایه هوش مصنوعی هستم
این هنرمند طراح گرافیک درباره لزوم وفاداری طراحان به نشانههای فرهنگی و ملی جامعه خود گفت: موضوع روز باید با بیشترین سرعت به جامعه برسد. طراح باید به نشانههای فرهنگی و ملی جامعه خود وفادار بماند و در بحران، تنها یک مجری سفارش نیست؛ او مسئولیت اجتماعی سنگینی بر دوش دارد. در جنگ هشتساله، دفتر ما با ۲ بحران همزمان روبهرو بود: بحران رسانهای و بحران اقتصادی. صنایع تولیدی که مشتریان اصلی ما بودند، خود در بحران بودند. ما ناچار شدیم به سمت بخشهای صنعتی و تولیدی برویم که نیاز واقعیتری به طراحی داشتند و در آن فضا آزادی عمل بیشتری وجود داشت. این تجربه نشان میدهد که در بحران، طراح باید مشتریان و بازار خود را بازتعریف کند.
وی درباره تجربه استفاده خود از هوش مصنوعی در طراحی یک پروژه توضیح داد: من شخصاً به هوش مصنوعی خوشبین هستم و از نخستین کسانی بودم که در دانشگاه تهران کلاس گرافیک کامپیوتری برگزار کردم؛ تجربهای که با مقاومت شدید اساتید آن زمان روبهرو شد و کلاس تعطیل شد. اما امروز همان ابزار، بخشی جداییناپذیر از حرفه است. در پروژهای بزرگ که اخیراً انجام دادیم، ناچار شدیم از هوش مصنوعی استفاده کنیم. نتیجه بسیار موفق بود و مشتری نیز از این انتخاب خشنود شد. با این حال، من نگران آینده حرفه در سایه هوش مصنوعی هستم. کار با هوش مصنوعی خود دانش و فرهنگ خاصی میطلبد و طراحان باید این مهارت را جدی بگیرند. آنچه اهمیت دارد، این است که هوش مصنوعی جای طراح را نمیگیرد، بلکه طراحانی که با آن کار نمیکنند، جای خود را از دست میدهند.
اقتصاد هنر و تابآوری در بحران
سجاد باغبان ماهر پژوهشگر اقتصاد هنر، به عنوان سخنران بعدی، «تابآوری» را کلیدواژه اصلی شرایط کنونی دانست و گفت: به عقیده من، کلیدواژه اصلی این روزها «تابآوری» است. در بحران، برنده کسی است که تابآوری بیشتری از خود نشان دهد؛ چه در سطح کلان، مانند جنگ و رقابتهای بینالمللی و چه در سطح خرد، مانند مبارزه طبقه متوسط برای حفظ خود. این مفهوم در حوزه هنرهای تجسمی نیز مصداق روشنی دارد.
وی با اشاره به ماهیت انفرادی خلق هنر عنوان کرد: در ده تا پانزده سال گذشته، ما در وجوه مختلف در بحران بودهایم: کرونا، بحرانهای اجتماعی، تحریم و جنگ. با اینحال، فضای هنرهای تجسمی تابآوری قابلتوجهی از خود نشان داده است. در دوره کرونا، اگرچه گالریها فعالیت خود را کاهش دادند، اما خلق هنرمندان متوقف نشد؛ زیرا ماهیت کار هنری، بیش از آنکه کارفرمایی باشد، انفرادی است. هنرمندان کانالهای ارتباطی جدیدی با مخاطبان خود یافتند، از جمله فضای مجازی و نوعی رونق در دل بحران شکل گرفت.
باغبان ماهر به مفهوم «مراقبت از قیمت» در بازار هنر اشاره کرد و گفت: در متون کلاسیک اقتصاد هنر، اصلی وجود دارد به نام «مراقبت از قیمت». وظیفه گالریدار، حفظ سطح قیمت هنرمند است؛ اگر اثری به مبلغ مشخص فروخته شد، فروش بعدی نباید کمتر از آن باشد. این تابوی کاهش قیمت در بازار هنر، حتی در بحران نیز تا حد زیادی حفظ میشود. اما در سطوح میانی و پایینتر، بهویژه در حوزه طراحی، این مراقبت کمتر دیده میشود و شکستن نرخ، خود به چالشی جدی تبدیل شده است.
آزادی بیان و مسئولیت حقوقی طراح
در بخش آخر نشست، وحید آگاه، حقوقدان و پژوهشگر حوزه فرهنگ و هنر، به ابعاد حقوقی فعالیت طراحان در شرایط بحران پرداخت و گفت: به نظر من، تهدید اصلی فراروی طراحان، نه جنگ و نه تحریم، بلکه هوش مصنوعی است. جنگ در این کشور همیشه وجود داشته و تحریمها نیز از پس از انقلاب همواره کم و زیاد شدهاند؛ اما هوش مصنوعی پدیدهای نوظهور است که با سرعتی شتابان مناسبات حرفهای را دگرگون میکند. امروز بخش بزرگی از بیلبوردها و تبلیغات شهری با هوش مصنوعی تولید میشود. دولت فقیر و نهادهای عمومی، بهجای پرداخت حقالزحمه واقعی به طراح، ترجیح میدهند با یک اپراتور و چند نرمافزار، همان کار را با هزینه ناچیز انجام دهند.
وی با اشاره به قانون ملی توسعه هوش مصنوعی، با تاکید بر ضرورت مطالبهگری صنفی در برابر پیامدهای این فناوری عنوان کرد: قانون ملی توسعه هوش مصنوعی در ۲۸ مرداد امسال تصویب شده است؛ قانونی مفصل که آئیننامهها و مقررات متعددی از دل آن بیرون خواهد آمد. تجربه توسعه الکترونیک در ایران نشان میدهد که دولت، بهسبب محدودیت منابع، از هر ابزاری که هزینه نیروی انسانی را کاهش دهد استقبال میکند.
آگاه گفت: در حرفه وکالت نیز پیشبینی میشود که تا بیست سال آینده، بیش از نیمی از وکلا بیکار شوند؛ زیرا هوش مصنوعی در نگارش لوایح و حتی صدور آرا بهسرعت جایگزین میشود. طراحان گرافیک نیز از این قاعده مستثنی نیستند. راهبرد مقاومت، مطالبهگری از نهادهای عمومی و سازمانهای صنفی است تا استفاده بیترمز از هوش مصنوعی، به قیمت نابودی سرمایه انسانی تمام نشود.
قدردانی از اعضای ادوار مختلف انجمن
با اتمام نشست تخصصی «طراحی در شرایط بحران»، از اعضای هیئتمدیرههای ۹ دوره پیشین انجمن قدردانی شد. اردلانی با اشاره به ضرورت پرهیز از نادیدهگرفتن تلاش مدیران دورههای گذشته، از پنج نفر از جوانترین اعضای انجمن دعوت کرد تا برای اهدای لوح تقدیر پیشکسوتان به روی صحنه بیایند.
در این بخش از اعضا و بازرسان اصلی و علیالبدل انجمن، از جمله ایرج میرزاعلیخانی، ابراهیم حقیقی، امرالله فرهادی، سیدمحمد احصایی، مهرداد احمدی شیخانی، علی رشیدی، مجید عباسی، ساعد مشکی، بهروز متینصفت، ترانه صاحب، فرخ محجوبی، تهمتن امینیان، محمد میرعلایی، فرشاد رستمی، فیروز شافعی، فرزاد ادیبی، اونیش امینالهی، پریسا تشکری، کوروش قاضیمراد، مسعود نجات، مریم کهوند، مریم افسر، فاطمه کرکهآبادی، آرش تنهایی، مریم رونقی، محسن سلیمانی، مهردخت دارابی، مازیار زند، حسین نوروزی، کارنگ طیاری، زهرا پاشایی، بابک اربابی، لیلا مشتاقی، محمد اردلانی، علی مرادی بارانی و عباس میرزاخانی تقدیر به عمل آمد.
همچنین از مشاوران و مسئولان کمیتههای ادوار مختلف انجمن، از جمله محمد احصایی، کتایون ارفعی، محمد اردلانی، کوروش پارسانژاد، صداقت جباری، ایرج زرگامی، نورالدین زرینکلک، فرشته سعیدیپور، آصفه صراف، بیژن صیفوری، رضا عابدینی، منوچهر عبدالهزاده، سیدمحمد فدوی، طاهره محبی تابان، علیرضا مصطفیزاده، فاطمه ملکافضلی، رضا خاکساری، بهراد جوانبخت، سعید باباوند، احسان رضوانی و علی قسمتی قدردانی شد.
در بخش پایانی مراسم، گزیدهای از مستند تاریخ شکلگیری تشکلهای طراحان گرافیک از آغاز دهه ۴۰ تا امروز، به تهیهکنندگی و کارگردانی محمد اردلانی و راضیه صیدی، به نمایش درآمد.
نظر شما