به گزارش خبرنگار مهر، آیین پاسداشت زبان پارسی و بزرگداشت حکیم ابوالقاسم فردوسی، با حضور سید عباس صالحی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در تالار وحدت برگزار شد.
سیدعباس صالحی، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، در آیین پاسداشت حکیم ابوالقاسم فردوسی با اشاره به جایگاه شاهنامه در هویت تاریخی و فرهنگی ایران گفت: ایرانیان از جهات گوناگون به فردوسی و شاهنامه مدیوناند و هر یک از ابعاد این میراث، مجالی گسترده برای بحث و تأمل دارد.
وی در آستانه روز بزرگداشت زبان فارسی، نخستین نقش فردوسی را پاسداری از زبان فارسی دانست و افزود: ایران سرزمین زبانها، لهجهها و گویشهای متنوع بوده و هست، اما زبان فارسی در طول تاریخ عامل وحدت ملی و ضامن تمامیت فرهنگی و سرزمینی ایران شده است. فردوسی پس از اسلام نقشی بیبدیل در تثبیت و نگاهبانی از زبان فارسی ایفا کرد و آن را بهعنوان زبان ملی ایرانیان استوار ساخت.
صالحی ادامه داد: ایرانیان از معدود ملتهایی هستند که هنوز میتوانند متون هزار سال پیش خود را بخوانند و بفهمند؛ پیوندی تاریخی و زبانی که بخش مهمی از آن وامدار فردوسی و شاهنامه است. شاهنامه امکان ارتباط زنده با گذشته تاریخی و فهم نیاکان را برای ایرانیان فراهم کرده است.
وزیر فرهنگ با توصیف فردوسی بهعنوان «یک فرهنگستان بزرگ زبان فارسی» اظهار کرد: فردوسی در کشف واژگان، خلق ترکیبات تازه و گسترش ظرفیتهای زبان فارسی نقشی سترگ داشته و هنوز هم زبان فارسی از میراث واژگانی و خلاقیتهای زبانی او بهره میبرد.
وی همچنین شاهنامه را اثری سرشار از تصویرسازیهای بدیع دانست و گفت: فردوسی در توصیف صحنهها، نبردها، شخصیتها و روابط انسانی، قدرتی کمنظیر در آفرینش تصویر دارد و شاهنامه را به یکی از درخشانترین نمونههای تخیل و خلاقیت ادبی در تاریخ زبان فارسی تبدیل کرده است.
صالحی با تأکید بر اینکه اهمیت فردوسی تنها به زبان محدود نمیشود، افزود: فردوسی و شاهنامه حافظه تاریخی ایراناند و شجرهنامه ملی و فرهنگی ایرانیان در شاهنامه ثبت شده است. ملتهایی که از حافظه تاریخی برخوردارند، در برابر تندبادها و تحولات زمانه پایدارتر باقی میمانند و شاهنامه یکی از مهمترین عوامل استمرار تاریخی و هویتی ایران بوده است.
وی شاهنامه را راوی حکمت ایرانی دانست و اظهار کرد: فردوسی میراث حکمی و تمدنی ایران را در قالب روایتهای شاهنامه حفظ و منتقل کرده است؛ میراثی که هم نظریه و مفهوم دارد و هم دستورالعملهای عملی برای زندگی و حکمرانی ارائه میدهد.
وزیر فرهنگ در بخش دیگری از سخنان خود با یادکرد از «رهبر حکیم و شهید انقلاب اسلامی» گفت: نگاه ایشان به فردوسی و شاهنامه، بخشی مهم از فهم جایگاه این حکیم بزرگ در ایران معاصر است.
صالحی با اشاره به ماجرایی در سالهای ابتدایی انقلاب بیان کرد: به تعبیر خود ایشان، عدهای «حاد» و بیاطلاع تصمیم داشتند به آرامگاه فردوسی آسیب برسانند، اما با مرقومه و پیگیری ایشان، از این اقدام جلوگیری شد؛ رفتاری که نشاندهنده درک عمیق نسبت به جایگاه فردوسی در هویت ایرانی بود.
وی افزود: رهبر شهید انقلاب اسلامی بارها فردوسی را «قله شعر ایران» خوانده و از او با عنوان «خدای سخن» یاد کرده بودند. ایشان معتقد بودند فردوسی دارای زبانی محکم و استوار است و حقیقتاً پدر زبان فارسی امروز به شمار میآید.
صالحی ادامه داد: در نگاه ایشان، فردوسی تنها شاعر نبود، بلکه حامل نوعی حکمت تاریخی، فرهنگی و تمدنی بهشمار میرفت. به همین دلیل است که در میان هزاران شاعر ایرانی، او با عنوان «حکیم فردوسی» شناخته میشود.
وی همچنین با اشاره به جایگاه اجتماعی شاهنامه گفت: شاهنامه تنها یک اثر ادبی نبوده، بلکه کتابی حاضر در متن زندگی مردم ایران بوده است؛ اثری که بهعنوان حافظه مشترک ملت ایرانی در خانهها و محافل مختلف خوانده میشد.
وزیر فرهنگ در پایان، با اشاره به سخنان رهبر شهید انقلاب اسلامی درباره داستان رستم و سهراب، اظهار کرد: ایشان گفته بودند بارها این داستان را خواندهاند اما نتوانستهاند آن را تا پایان ادامه دهند. این سخن نشاندهنده قدرت شگفتانگیز تصویرسازی فردوسی است؛ تواناییای که با واژهها صحنهای میآفریند که مخاطب تاب ادامه آن را ندارد.
صالحی در پایان گفت: فردوسی نه فقط یک شاعر، بلکه روح تثبیتشده ایران است و یاد او و میراثش همچنان در جان ایران ماندگار خواهد بود.
محمدجعفر یاحقی استاد زبان و ادبیات فارسی در آستانه روز پاسداشت زبان پارسی و بزرگداشت حکیم ابوالقاسم فردوسی و همزمان با برنامه «شاهنامه و هویت ایرانی» گفت: رهاوردِ کارِ فردوسی، شاهنامه است؛ اما باید گفت رهاوردِ فردوسی، در معنایی والاتر، بلندنامی ایران است.
او در ادامه گفت: چنانکه ملاحظه میفرمایید، امروز فردوسی در حقیقت مترادفِ ایران است و ایران، مترادفِ شاهنامه. وقتی از شاهنامه سخن میگوییم، از تمام هویت تاریخی و فرهنگی خویش سخن میگوییم؛ هویتی که در آن مستتر و نهفته است و ما خود را در آن بازمییابیم؛ همه ما، همه شما، همه فارسیزبانان، همه ایرانیان و همه آریاییتباران.
این استاد زبان فارسی بیان کرد: زبان فارسی نیز دستاورد دیگر شاهنامه و فردوسی است؛ زبانی که به این کیفیت، همچون ظرفی زرین و بلوری درخشان، آن ماهیتِ نهفته و آن پیامها و ارزشهای والای شاهنامه را در خود جلوهگر ساخته است.
یاحقی در ادامه گفت: امروز، سخن از زبان فارسی نیز هست. روز پاسداشت زبان فارسی در پیش است و چه بسیار کوشش شد تا این پاسداشت با روز فردوسی پیوند بخورد؛ زیرا فردوسی و فارسی از یکدیگر جداییناپذیرند، با یکدیگر خویشاوندند، بلکه در معنایی، یکی هستند و باید در کنار هم دیده شوند. امروز اگر ما به فرهنگ ایرانی ـ اسلامیای که هویت ما را شکل میدهد، نه فرهنگی دیگر و نه زبانی دیگر میبالیم، این همان کاری است که فردوسی کرده است.
استاد زبان فارسی در پایان گفت: متأسفانه کسانی که فردوسی را معارض اسلام یا معارض فرهنگ اسلامی میپندارند، سخت در خطا هستند. باید توجه داشت که ما این هویت را از رهگذر فردوسی بازیافتهایم؛ همین هویت ایرانی ـ اسلامیِ امروز را. این زبان، که امروز گویای همه هویتها و شاخصههای فرهنگی ماست، از همین مسیر به ما رسیده است. نمیتوان از این حقیقت چشم پوشید و به سادگی از کنار آن گذشت. زبان فارسی ظرف شاهنامه است و شاهنامه، آمیزه فرهنگ ایران و جهانِ روزگارِ خویش.
نظر شما