به گزارش خبرنگار مهر، رابطه عدالتخواهی و خودسازی و قسط (عدالت اجتماعی) با مقامات معنوی و سلوکی جای تامل بسیار دارد. جدایی این دو از هم خسارتهای بسیار به بارآورده است. برخی سالکان را چنان از جامعه غافل کرده که استبداد و استعمار همه هستی مردمشان را برد و از آنها صدایی باز نیامد! از آن سو نیز پرچم عدالت در دورهای دست مارکسیستهایی افتاد که دین و معنویت را افیون خواندند! در برخی خوانشها و گرایشهای مسلمانانه هم فاقد تهذیب و معنویت بروز کرده و میکند. جمع این دو با هم نیازمند نظریهای منسجم است و الا در استثناء افراد جامع باقی میماند.
به نص قرآنی (آیه ۲۵ سوره حدید) یکی از اهداف انبیاء اقامه قسط توسط مردم است و هدف دیگر آنها -از جمله نبی مکرم اسلام صلیاللهعلیهوآله- تزکیه نفس میباشد (آیه ۲سوره جمعه). این دو هدف نه در عرض هم بلکه در طول هم هستند. رسیدن به نهایات تزکیه یعنی رضا و و قرب حق تعالی هدف اصلی است که از اهداف میانی مثل عدالت اجتماعی میگذرد. این فرق اساسی انبیاء با برخی عارفان و مرتاضان است که به جای تشکیل یک حلقه سلوکی از بین چند مستعد، زمینه سلوک عمومی جامعه را فراهم میکنند ولو برخی مستعدین را به درجات سلمان و مقدادها برسانند.
نکته حائز اهمیت اینجاست که قسط و عدالت اجتماعی وقتی هدف میانی و مقدمه برای تزکیه میشود، اصالتش زایل نمیشود. عدالت اجتماعی هم زمینه رشد معنوی عمومی را فراهم میکند و هم بیاعتنایی به آن سالک را از مقامات بالاتر باز میدارد!
کتاب «قسط و قرب»، جستاری در توحید و توحد قائمین به قسط، تقریر درس گفتارهای استاد حجت الاسلام قنبریان در رمضان ۱۳۹۸ شمسی در مسجد بلال بهبهان برای عموم مردم متدین آن بوده که در قالب ۹ جلسه ارائه شده است.
جلسه اول به داستان زندگی حضرت موسی علیه السلام و تحولات اجتماعی در زمان ایشان و ارتباطشان با جناب خضر نبی علیهالسلام و سپس به تطبیق آن با شرایط انقلاب اسلامی و امام خمینی (ره) پرداخته شده است.
جلسه دوم حول تدبیر خضر برای آموزش تأویل و تاویل حوادث زندگی حضرت موسی (ع)، تاویل صلح امام حسن علیهالسلام، امیرالمؤمنین علیهالسلام و تأویل کشتن ائمه کفر و ضرورت قیام به قسط میباشد.
جلسه سوم به موضوعاتی مانند تفاوت توحید و توحد و توحید در دعای افتتاح و توحد و در دعای ندبه و تاویل ائمه کفر پرداخته است.
در جلسه چهارم اقامه قسط وظیفه کلان اجتماعی و قیام به قسط، شرط شهادت بر توحید دانسته شده و سپس معنای توحد و شهود به توحید و توحید و توحد در دعای عرفه تبیین شده است.
در جلسه پنجم به موضوعاتی مانند دوگانه سیاست، دوگانه عارف و فقیه، اقامه قسط بزرگترین فریضه، شهادت بر توحید در دو گونه عرفان، سلوک معنوی، لازمه قیام به قسط، پیوند قیام به قسط و سلوک معنوی و... پرداخته شده است.
جلسه ششم به موضوع مقایسه واجبات و مستحبات در مسیر تعالی و اقامه قسط، مصداق کامل قرب فرائض اشاره نموده است.
در مباحث جلسه هفتم قیام به قسط لازمه توحید و توحد بیان شده و در ادامه معنای بقیه الله، راه بقیه الله شدن و ویژگیهای اولوا العلم در نهج البلاغه مورد بررسی قرار گرفته است.
جلسه هشتم انواع شهادت قولی و فعلی به توحید، شهادت خداوند و ملائکه و اولوالعلم مورد واکاوی قرار گرفته است.
در جلسه نهم که آخرین جلسه مباحث کتاب هست به مقایسه مناجات شعبانیه و خطبه ۲۲۲ نهج البلاغه و ارتباط آنها به عنوان یک دوقلو پرداخته است.
در بخشی از کتاب میخوانیم:
میخواهم تنذیر بدهم برای افرادی که اهل قیام و انقلاب برای قسط و عدل هستند. اهل قیام و انقلاب دو دسته میشوند... یک دسته اهل سلوک اخلاقی عرفانی هستند. طبق آیه قرآن، اینها «قائِماً بِالْقِسْطِ» و دنبال شهود «لا إِلهَ إِلَّا هُوَ» هستند. یعنی از این فریضه بزرگ مقصد بالاتری دارند. آن مقصد بزرگ این است که توحید را بهصورت کامل شهود کنند و به عالیترین درجۀ آن برسند. دنبال همان چیزیاند که عرفا دنبالش هستند، اما اهل انقلاب و قیام هم هستند. چرا فقط در حجره نمینشینند؟ بهخاطر آنچه گفتیم که فقط این جاده است که ما را به شهود تام و توحد کامل میرساند و ما را بیشتر شبیه به موحدین تام عالم، یعنی چهارده نور پاک، میکند. دسته دیگری هم اهل قیام و انقلاب هستند، منحرف هم نیستند، منافق هم نمیشوند، ریزش هم نمیکنند، ولی اهل سلوک اخلاقی و عرفانی نیستند... د. این خطر برای دستۀ دومیها هست که برزخ سختی داشته باشند، چون خودشان را از سلوک اخلاقی و عرفانی معاف کردهاند...
کتاب «قسط و قرب» نوشته حجت الاسلام محسن قنبریان از سوی نشر معارف منتشر شده است.
نظر شما