«حاج رحیم»، کتابی که محصول یک تضاد رسانه‌ای است

مرتضی قاضی، محقق کتاب «حاج رحیم» در گفتگو با خبرنگار مهر درباره اولین دیدار خود با حاج رحیم احمدی روشن گفت: من و مصطفی هر دو ورودی سال ۷۷ دانشگاه شریف بودیم. در بسیج دانشگاه همکاری نزدیکی داشتیم و دوست صمیمی بودیم. بعد از فارغ‌التحصیلی نیز از حال یکدیگر باخبر بودیم تا اینکه خبر شهادت مصطفی به دستم رسید. صبح روز شهادت، منصور رحیمی فرمانده اسبق بسیج دانشگاه، با من تماس گرفت و شهادت او را اعلام کرد. بلافاصله به منزل شهید رفتیم و برای اولین بار با حاج رحیم مواجه شدم. شباهت چهره پدر به مصطفی بسیار تکان‌دهنده بود. آن روز، بی‌قراری پدر شهید، فضا را بسیار ملتهب کرده بود اما این بی‌تابی پس از چند روز به آرامشی عجیب مبدل شد. دیگر خبری از آن بی‌تابی اولیه نبود و این آرامش، من را با این سوال اساسی مواجه کرد که چه چیزی این پدر را آرام کرده است؟

او درباره انگیزه خود برای جمع آوری این کتاب بیان کرد: در همان روزهای اولیه پس از شهادت، در حالی که خاطراتی از فعالیت‌های خاص و باورنکردنی شهید احمدی روشن در صنعت هسته‌ای نقل می‌شد، برخی رسانه‌های خارجی او را فردی معمولی معرفی می‌کردند. از آنجا که در جمع آوری کتاب تجربه داشتم، تصمیم گرفتم برای بزرگداشت چهلم شهید احمدی روشن یا روز ملی فناوری هسته‌ای، کتابی از خاطرات او جمع‌آوری کنم که محصول اولیه این دغدغه، جلد بیست و دوم کتاب «یادگاران» شد.

این محقق در ادامه افزود: در مسیر تألیف این اثر، ارتباط نزدیکی با خانواده شهید برقرار کردم. مادر شهید نسبت به اطلاعات نادرستی که درباره مصطفی منتشر می‌شد، بسیار حساس بود. یک روز از من خواست که با ایشان و پدر شهید مصاحبه کنم تا اطلاعات درست زندگی مصطفی ثبت شود و از تحریف‌های بعدی جلوگیری گردد. بنابراین فرآیند جمع آوری مصاحبه‌ها آغاز شد؛ ابتدا من به گردآوری خاطرات پرداختم و سپس دوستان دیگری مانند محسن آقابابایی و میلاد حبیبی این مسیر را ادامه دادند تا در نهایت، کتاب ارزشمند «حاج رحیم» جمع‌آوری شد.

کم‌توجهی به پدران شهدا، غفلت بزرگ رسانه‌ای است

قاضی با اشاره به اهمیت پرداخت به زندگی پدران شهدا توضیح داد: ما کتاب‌های بسیاری از مادران شهدا در اختیارداریم اما در حوزه پدران بسیار کم کار شده است؛ این یک غفلت بزرگ رسانه‌ای و فرهنگی است و کتاب «حاج رحیم» تلاش می‌کند تا حدی این کمبود را جبران کند. پدر و مادر هر شهید، آینه تمام‌نمای فرزندشان هستند. اگر می‌خواهیم بفهمیم چرا مصطفی اینگونه شد، باید به ویژگی‌های والدینش نگاه کنیم. او صراحت لهجه را از مادر و صبر و سخت‌کوشی را از پدر به ارث برده بود.

وی درباره محتوای کتاب گفت: ما در این کتاب، تنها زندگی مصطفی را در دل زندگی پدر نمی‌بینیم، بلکه زندگی خود حاج رحیم را به عنوان یک قهرمان مستقل می‌بینیم. شخصیتی که انتخاب کرد پسرش در آن جایگاه خطیر باشد، پشتش بایستد، حامی‌اش باشد و دلش را خالی نکند. در واقع، کتاب «حاج رحیم» روایت زندگی مجاهدانه پدری است که پسرش را در راه آرمان‌هایش تقدیم کرد و خود نیز به عنوان یک کنشگر، پای آن ارزش‌ها ایستاد. پایداری ایشان حتی در مقاطع حساسی مانند دوران برجام، با وجود تبعات سیاسی و دفاع از آرمان‌های شهدای هسته‌ای، این روایت را کامل می‌کند.

محقق کتاب «حاج رحیم» در پایان با تأکید بر جنبه تربیتی کتاب گفت: در روایت زندگی شهدا، اغلب به «توصیف بودن» شهدا اشاره می‌شود اما آنچه می‌تواند برای نسل امروز الگو باشد، «چگونگی شدن» است. کتاب «حاج رحیم» با نگاه به دوران کودکی و نوجوانی شهید احمدی روشن در همدان، مسیر شدن را به تصویر می‌کشد. همچنین امیدوارم این کتاب بتواند برای فیلمسازان و مستندسازانی که قصد روایت زندگی این شهید بزرگوار را دارند، منبعی مفید باشد تا بتوانند شهید را از قاب زندگی پدرش و در بستر خانواده‌اش به تصویر بکشند.