خبرگزاری مهر، گروه استان ها: در حالی که گیلان خود را برای میزبانی از هیئت دولت و رئیسجمهور در سفر استانی پیشرو آماده میکند، استاندار بر ضرورت هدفمند کردن مطالبات و تمرکز بر چند مسئله اساسی و ریشه ای تأکید دارد.
بر این اساس، ۳۹ پروژه اولویتدار برای ارائه به هیئت دولت تصویب شده که در آنها بر حل معضلات اساسی پسماند، فاضلاب و راههای استان بهعنوان اولویتهای اصلی تأکید شده است.
استاندار گیلان همچنین از تدوین پیشنهادهای دستگاههای اجرایی در حوزههای مختلف از جمله کشاورزی، صنعت و معدن خبر داده است.
در این میان، یکی از محورهای کلیدی که میتواند تحولی اساسی در اقتصاد استان و کشور ایجاد کند، بهرهبرداری از موقعیت ممتاز ژئوپلیتیکی گیلان برای تبدیل آن به «هاب لجستیک کشاورزی شمال کشور» است.
استانداری گیلان با اشاره به پیشرفت فیزیکی راهآهن رشت به آستارا، از آزادسازی ۱۶۲ کیلومتری این مسیر و تکمیل ۳۵ کیلومتر زیرساخت آن خبر داده و امیدواری کرده که در همین دولت، ریل به آستارا متصل شود. با تکمیل این مسیر، کریدور شمال به جنوب تکمیل خواهد شد.
استان گیلان با برخورداری از موقعیت جغرافیایی ممتاز، دسترسی به دریای خزر، کریدور ریلی قزوین-رشت-آستارا، فرودگاه بینالمللی سردار جنگل و بازارچههای مرزی، یکی از مستعدترین مناطق کشور برای تبدیل شدن به هاب لجستیک کشاورزی شمال ایران محسوب میشود.
در همین راستا، محمود هوشیارفرد، عضو هیئت علمی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی گیلان، در گفتگویی تفصیلی با خبرنگار مهر، ابعاد مختلف این طرح راهبردی را تشریح کرده است که در ادامه میخوانید:
*با توجه به ظرفیتهای موجود، گیلان چه جایگاهی در حوزه ترانزیت و صادرات محصولات کشاورزی میتواند داشته باشد؟
گیلان از چندین ظرفیت راهبردی در حوزه حملونقل برخوردار است که میتواند آن را به یک «هاب لجستیک کشاورزی» تبدیل کند. بندر انزلی بهعنوان تنها بندر حاشیه دریای خزر، امکان صادرات محصولات به کشورهای حاشیه این دریا از جمله روسیه، آذربایجان، قزاقستان و ترکمنستان را با کاهش هزینههای حملونقل زمینی و استفاده از کانتینرهای یخچالدار فراهم میکند. همچنین بندر آستارا پتانسیل مطلوبی برای مبادلات با جمهوری آذربایجان و اتصال به کریدور شمال-جنوب دارد.
در بخش ریلی نیز راهآهن قزوین-رشت-آستارا که بخشی از کریدور بینالمللی شمال-جنوب است، امکان اتصال بازارهای کشاورزی گیلان به بازارهای فرامنطقهای مانند روسیه و آسیای میانه را با کاهش ضایعات و آسیبهای فیزیکی محصولات فراهم میکند. فرودگاه بینالمللی سردار جنگل رشت نیز برای حمل سریع محصولات تازهخوری، فسادپذیر و باارزش افزوده بالا مانند محصولات گلخانهای، سبزیجات برگی و چای سبز ظرفیت بسیار خوبی دارد.
*اهداف کلان این طرح در بازه زمانی مشخص چیست؟
بر اساس پیشبینیها، در یک بازه ۵ ساله، سهم صادرات تولیدات کشاورزی از بنادر گیلان ۴۰ درصد افزایش خواهد یافت و میزان ضایعات محصولات کشاورزی تا ۱۵ درصد کاهش مییابد. همچنین با راهاندازی کامل کریدور ریلی رشت-آستارا، ظرفیت عبور ۵ میلیون تن بار در سال و ایجاد ۱۵ هزار شغل مستقیم در زنجیره لجستیک تا افق ۱۴۱۰ محقق خواهد شد.
*نقشه راه اجرایی این طرح چگونه طراحی شده است؟
این برنامه در پنج مرحله اجرایی تدوین شده که عبارتند از: توسعه زیرساختهای سختافزاری، ایجاد زنجیره سرد یکپارچه، توسعه فرآوری و بستهبندی، دیپلماسی اقتصادی و توسعه بازارها و در نهایت دیجیتالسازی و حکمرانی هوشمند.
مرحله اول: توسعه زیرساختهای حیاتی
این فاز شامل تکمیل و بهرهبرداری از خط ریلی رشت-آستارا، احداث ایستگاه بندری بارگیری تخصصی محصولات کشاورزی، اتصال راهآهن به سکوی بارگیری بنادر انزلی و آستارا، احداث اسکلههای اختصاصی کانتینر یخچالدار و توسعه سردخانههای بندری با ظرفیت ۵۰ هزار تن، احداث سیلوی برنج با ظرفیت ۱۰۰ هزار تن در مجاورت بندر، پایانه تخصصی محصولات کشاورزی در خشکبیجار و احداث بارانداز عمومی در لاهیجان، رودسر برای محصولات گلخانه ای، چای، کیوی، مرکبات، فندق و محصول کیوی در تالش است. در حوزه حمل و نقل هوایی نیز ایجاد بارانداز هوایی محصولات فسادپذیر و دارای ارزش افزوده بالا در فرودگاه سردار جنگل رشت پیشبینی شده که این مراحل در بازه زمانی ۱۴۰۶ تا ۱۴۰۷ اجرا میشود.
مرحله دوم: ایجاد زنجیره سرد یکپارچه
این زنجیره که از مزرعه تا بازار صادراتی را شامل میشود، با احداث شبکهای متشکل از ۵۰ سردخانه ۲۰۰ تا ۵۰۰ تنی در شهرستانهای استان، واحدهای پیشسرمایش تولیدات کشاورزی، نوسازی ناوگان به ۵۰۰ کامیون یا تریلر یخچالدار و سیستم ردیابی دما و رطوبت با حسگرهای اینترنت اشیا برای نظارت هوشمند بر زنجیره سرد، در سالهای ۱۴۰۷ تا ۱۴۰۸ تکمیل خواهد شد.
مرحله سوم: فرآوری و بستهبندی
این مرحله شامل احداث واحدهای بستهبندی و سورتینگ برنج با ظرفیت ۳۰۰ هزار تن در سال، فرآوری و بستهبندی چای با ظرفیت ۵۰ هزار تن در سال با مرکزیت لاهیجان، سورتینگ و بستهبندی کیوی در شرق گیلان با ظرفیت ۸۰ هزار تن و در غرب گیلان با ظرفیت ۲۰۰ هزار تن، و واحدهای خشککن و بستهبندی سبزیجات و مرکبات در آستارا با ظرفیت ۳۰ هزار تن در سال است. این محصولات با بستهبندی استاندارد و دارای گواهینامههای GLOBALG.A.P و HACCP تحت برند «گیلان سبز» عرضه خواهند شد. این فاز در سالهای ۱۴۰۹ تا ۱۴۱۰ اجرایی میشود.
مرحله چهارم: دیپلماسی اقتصادی و توسعه بازارهای فرامنطقهای
در این فاز، بازار اوراسیا و تفاهمنامههای تجاری با روسیه، قزاقستان و بلاروس، توافق تهاتر صادرات محصولاتی مانند برنج و کیوی در مقابل واردات نهادهها و ماشینآلات، حضور مستمر در نمایشگاههای بینالمللی مانند EXPO مسکو و کریدور سبز گمرکی برای ترخیص سریع (کمتر از ۲۴ ساعت) محصولات حساس و فسادپذیر دنبال میشود.
مرحله پنجم: دیجیتالسازی و حکمرانی هوشمند
این فاز شامل ایجاد سامانه ملی لجستیک کشاورزی با داشبورد لحظهای موجودی سردخانهها و ناوگان ترانزیت، پلتفرمهای صادراتی B2B برای اتصال تولیدکنندگان داخلی به خریداران خارجی، عرضه محصولات در بورس کالا با تحویل در انبارهای بندر انزلی و آستارا و ردیابی زنجیره تأمین برای شفافیت و جلب اعتماد مشتریان خارجی است که در سالهای ۱۴۰۹ تا ۱۴۱۰ عملیاتی میشود.
*منابع مالی این طرح چگونه تأمین خواهند شد؟
در این طرح، سهم بودجه دولتی (ملی و استانی) ۳۰ درصد، صندوق توسعه ملی ۲۰ درصد، سرمایهگذاری بخش خصوصی ۳۰ درصد و تسهیلات بانکی ارزانقیمت کشاورزی ۲۰ درصد پیشبینی شده است. بخش خصوصی با تضمین حداقل سود، ساخت و بهرهبرداری از سردخانهها و پایانهها را بر عهده خواهد داشت.
*ساختار مدیریتی و حکمرانی این هاب چگونه خواهد بود؟
شورای راهبری هاب با ریاست استاندار و عضویت دستگاههای ذیربط از جمله سازمان مدیریت و برنامهریزی، جهاد کشاورزی، راه و شهرسازی، بنادر و کشتیرانی، گمرک و اتاق بازرگانی تشکیل میشود. همچنین مشاور بینالملل برای امور اتحادیه اقتصادی اوراسیا (EAEU) و دبیرخانه دائمی در سازمان مدیریت و برنامهریزی استان پیشبینی شده است.
*با چه ریسکهایی در مسیر اجرای این طرح مواجه هستیم؟
مهمترین ریسکها شامل تحریمهای بانکی، کاهش تراز آبی دریای خزر و نوسان قیمتهای جهانی است که برای هر کدام راهکارهایی اندیشیده شده؛ از جمله استفاده از تهاتر و ارزهای محلی، طراحی اسکلههای باعمق متغیر، توسعه مسیرهای جادهای جایگزین، تنوعبخشی به بازارها و انعقاد قراردادهای بلندمدت.
*آیا گیلان در حوزه فراوردههای دامی و طیور نیز ظرفیت صادراتی دارد؟
بله، گیلان به دلیل مزیتهای زیرساختی، بهداشتی و نظارتی در بخش فراوردههای خام دامی، طیور و آبزیان مانند محصولات لبنی، خوراک و مکمل آبزیان، تخممرغ و جوجه یکروزه، توان تجمیع، بستهبندی و صادرات این محصولات را نیز دارد. بهویژه در حوزه آبزیان و خاویار بیشترین مزیت را داریم و در طیور نیز ظرفیت تولید بالایی داریم.
*سخن پایانی شما؟
گیلان میتواند «هاب لجستیک کشاورزی شمال کشور» باشد و شواهد فعلی بیش از یک شعار ساده است. اجرای یکپارچه این طرح، گیلان را از یک استان صرفاً تولیدکننده به پایانه لجستیکی-صادراتی کشور و از یک «هاب بالقوه» به «هاب واقعی» تبدیل میکند و بهرهبرداری همزمان از مسیرهای دریایی، ریلی، جادهای و هوایی را محقق میسازد.
نظر شما