خبرگزاری مهر، گروه استانها - اسلام آذرمی گیگلو: روزگاری نهچندان دور، نفسهای، این دریاچهٔ آبشیرین به شماره افتاده بود؛ اما امروز، پس از ماهها تلاش بیوقفه، زنگهای امید در جایجای آن به صدا درآمده است.
این تالاب ۲۲۰ هکتاری در ۴۸ کیلومتری جنوب شرقی اردبیل و ارتفاع ۲۵۰۰ متری، اکنون صحنه رویدادی خوشآیند است. احیایی ۵۰ درصدی که نویدبخش بازگشت شکوه ازدسترفته است. گزارش میدانی خبرنگار مهر از این تالاب زیبا، روایتگر موفقیتهای چشمگیر، همدلی مسئولان و مردم، و چشماندازی روشن برای تبدیل این منطقه به قطب اکوتوریسم شمالغرب کشور است.
ظرفیتهای شگفتانگیز؛ همچنان پابرجا
تالاب نئور صرفاً یک پهنه آبی نیست؛ زیستگاهی کم نظیر با بیش از ۷۰ گونه گیاهی و ۹۰ گونه جانوری از جمله پرندگان مهاجر، پستانداران و دوزیستان است. دشتهای اطراف مملو از گلهای وحشی و گیاهان دارویی و چشمههای جوشان، هوای خنک کوهستانی را با طراوتی بینظیر آمیختهاند. با وجود چالشهای گذشته، این سرمایههای طبیعی همچنان پابرجا هستند و با اقدامات اخیر، طراوت و شفافیت روزافزونی به تالاب بازگشته است.
گردشگرانی که این روزها به نئور سفر کردهاند، از تغییرات محسوس ابراز شگفتی میگویند: تالاب نسبت به پارسال زلالتر شده و بوی رطوبتزدگی به طرز قابلتوجهی کاهش یافته. امیدواریم این روند ادامه پیدا کند.
یک خانواده اردبیلی هم که سالهاست به این منطقه میآیند، با لبخند میگویند: دوباره نشانههایی از ماهیهای قزلآلا را میبینیم و کیفیت آب روزبهروز بهتر میشود. این یعنی تلاشها جواب داده است.
چالش بزرگ و راهکار مؤثر؛ گامی بلند برای تعادل
بزرگترین تهدید تالاب نئور، حضور گونه مهاجم کاراس (کپور نقرهای) بود. این ماهی با تغذیه از میگوی گاماروس، نقش تصفیهکنندگی طبیعی آب را مختل کرده و کیفیت تالاب را به مخاطره انداخته بود. اما امروز، خوشبختانه با اجرای طرحهای علمی و عملیاتی، بیش از ۵۰ درصد از جمعیت کاراس در تالاب کاهش یافته و جمعیت گاماروس در حال بازیابی است.
این موفقیت، زنجیره غذایی را به تعادل نزدیک کرده و شوری و گلآلودگی آب به میزان چشمگیری فروکش کرده است. بهگفته کارشناسان، اگر این روند تداوم یابد، تا پایان سال شاهد بازگشت کامل قزلآلای رنگینکمان به چرخهٔ زیستی تالاب خواهیم بود.
کاهش بارندگی و برداشتهای غیرمجاز آب نیز با همکاری جوامع محلی و نهادهای نظارتی، مهار شده و مدیریت منابع آب با دقت بیشتری دنبال میشود.
برنامههای احیا؛ موفقیتهای عینی در عمل
جلیل جباری، مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان اردبیل، در گفتگو با خبرنگار مهر با ابراز رضایت از پیشرفتهای حاصلشده، اظهار کرد: با همت استاندار اردبیل و هماهنگی بینظیر با سازمان محیطزیست، طرح احیای تالاب نئور به موفقیت ۵۰ درصدی رسیده است. حذف کنترلشده ماهی کاراس و بازگشت تدریجی گاماروس و قزلآلا، نویدبخش احیای کامل این اکوسیستم ارزشمند است. نقشهٔ راه اجرایی ما دقیق و زمانبندیشده است و تا پایان برنامه، تالاب به روزهای اوج خود بازخواهد گشت.
وی همچنین از نهاییسازی سند مالکیت تالاب خبر داد و گفت: تثبیت حریم قانونی، سرمایهگذاری سبز را تسهیل کرده و بستر را برای توسعهٔ گردشگری پایدار فراهم میآورد. احداث اقامتگاههای بومگردی در روستاهای پیرامون با نظارت کارشناسی در حال اجراست و این یعنی اشتغالزایی و رونق معیشت برای جامعهٔ محلی.
گردشگران و جامعهٔ محلی؛ همراهان همیشگی
در حاشیه تالاب، گروههای کوهنوردی و طبیعتگردان از بهبود مسیرهای دسترسی و سرویسهای رفاهی میگویند. یکی از کوهنوردان اردبیل با اشتیاق میگوید: نئور روزبهروز به مقصدی کاملتر تبدیل میشود. اگر زیرساختها مثل پارکینگ و سرویسهای بهداشتی به همین ترتیب توسعه یابد، بیگمان به قطب گردشگری منطقه تبدیل میشود. راهنمایان محلی نیز از ایجاد شغلهای جدید و استقبال مسئولان از مشارکت روستاییان ابراز خرسندی میکنند.
نگاه به آینده؛ روشن و امیدبخش
نتیجه تلاشهای جمعی، امروز در آبهای زلالتر، کاهش ماهیهای مهاجم و بازگشت گونههای بومی تالاب نئور به وضوح دیده میشود. احیای ۵۰ درصدی این تالاب، نوید روزهایی بهتر را میدهد؛ روزهایی که نئور با تمام شکوهش، میزبان طبیعتدوستان از سراسر ایران خواهد بود.
با توجه به روند رو به رشد احیای تالاب نئور، امین صبوری کارشناس محیطزیست در گفتگو باخبرنگار مهر اظهار کرد: تداوم این موفقیتها نیازمند عزمی پایدار و نظارتی مستمر بر رفتار گردشگران و بهرهبرداران محلی است. و هموارا ما هشدار می دهیم که هرگونه غفلت در مدیریت پسماند یا توسعه بیضابطه تأسیسات گردشگری، میتواند زنجیرهی ظریف حیات این اکوسیستم را دوباره به مخاطره اندازد.
وی افزود: از این رو، برنامهریزی برای ایجاد کمپینهای آگاهیبخشی میان بازدیدکنندگان و توانمندسازی جوامع محلی در زمینه حفاظت مشارکتی، به عنوان مکملی حیاتی برای اقدامات فنی احیا، در دستور کار مسئولان قرار گرفته است تا نئور نه فقط احیا شود، بلکه برای نسلهای آینده نیز پایدار بماند.
در کنار همه این دستاوردها، آنچه بیش از هر چیز امیدوارکننده به نظر میرسد، همبستگی بیسابقهای است که میان نهادهای اجرایی، کارشناسان و مردم شکل گرفته است. تالاب نئور امروز به نمادی از اراده جمعی برای جبران خسارتهای زیستمحیطی تبدیل شده و این پیام روشن را به سایر مناطق کشور مخابره میکند که با همت و برنامهریزی علمی، میتوان طبیعتِ زخمی را التیام بخشید و دوباره به زندگی بازگرداند.
اگر این روند حمایتی و مشارکتی با همان شتاب و کیفیت فعلی ادامه یابد، بدون تردید سال آینده، خبر احیای کامل تالاب نئور، لبخند را بر لبان تمامی دوستداران طبیعت ایران زمین خواهد نشاند.
نظر شما