فرار ژاپنی‌ها از زیر فشار «فیل سفید»؛ تغییر «مدل سنتی» میزبانی‌های مهم

خبرگزاری مهر - رضا خسروی - ناگویا: پرسش در مورد سومین میزبانی ژاپنی‌ها از رویداد بزرگ آسیا این است که «آیا سامورایی‌ها به دنبال برگزاری اقتصادی این بازی‌ها بوده‌اند یا «آینده‌نگرانه» برای این رویداد تدبیر کرده‌اند؟»

این پرسش از آنجا مطرح می شود که روند میزبانی ژاپنی ها از بیستمین دوره بازی ها با آنچه در دوره های گذشته و «مدل سنتی» از سوی میزبانان به نمایش درآمد متفاوت و با رویکردی جدید است.

بازی‌های آسیایی ۲۰۲۶ در استان آیچی و به میزبانی شهر ناگویا در شرایطی برگزار می‌شود که ژاپن تجربه برگزاری پرهزینه المپیک توکیو ۲۰۲۰ را پشت سر گذاشته است. به همین دلیل مسئولان این کشور تلاش کردند برای بازی های آسیایی مدل متفاوتی را امتحان کنند؛ برگزاری یک رویداد بزرگ بین‌المللی با حداقل ساخت‌وساز جدید و حداکثر استفاده از امکانات موجود.

تجربه ای که ژاپنی ها از برگزاری المپیک به دست آوردند این بود که ساخت تأسیسات بزرگ برای یک رویداد چند هفته‌ای می‌تواند پس از پایان مسابقات به مشکلی برای شهر میزبان تبدیل شود؛ به‌خصوص اگر این تأسیسات استفاده دائمی و اقتصادی نداشته باشند. به همین دلیل آنها تصمیم گرفتند تا حد امکان از ورزشگاه‌ها و سالن‌های موجود استفاده کنند.

یکی از متفاوت‌ترین تصمیم‌های این دوره، کنار گذاشتن مدل سنتی «دهکده ورزشکاران» بود. طبق اعلام شورای المپیک آسیا، ساخت دهکده جدید با افزایش هزینه‌های ساخت‌وساز و نیروی کار و همچنین نگرانی درباره فروش یا استفاده از آپارتمان‌ها پس از پایان بازی‌ها، از نظر اقتصادی دشوار تلقی شد. در نتیجه برگزارکنندگان به جای ساخت یک دهکده بزرگ از مجموعه‌ای از هتل‌ها و امکانات اقامتی موجود استفاده کردند.

این تصمیم هر چند با انتقاداتی از سوی کشورهای برگزار کننده همراه شد اما می تواند برای ژاپنی ها دستاوردهای اقتصادی بهتری داشته باشد. آنها با استفاده از یک کشتی کروز و کانکس ها و کانتینرهایی که در نظر گرفتند، اعضای کاروان های کشورهای مختلف را اسکان دادند. اتفاقی که اعتراض چند کشور و ترک این امکان از سوی آنها را به همراه داشت.

فلسفه ژاپنی ها برای میزبانی از بیستمین دوره بازی های آسیایی این بود که چرا باید دهکده ای شهرک مانند بسازند که پس از پایان بازی‌ها کارایی برای آنها ندارد و باید دنبال کاربرد جدید برای این دهکده باشند. در ادبیات اقتصادی رویدادهای ورزشی، اصطلاح White Elephant یا «فیل سفید» به پروژه‌های عظیمی گفته می‌شود که برای مسابقات ساخته می‌شوند اما پس از پایان رویداد استفاده چندانی ندارند و هزینه نگهداری آنها همچنان ادامه پیدا می‌کند.

ژاپنی ها که معمولا آینده نگر و برنامه محور هستند برای جلوگیری از همین اتفاق تصمیم گرفتند از زیرساخت ها و امکاناتی که دارند استفاده کنند و تاسیس اماکن جدید را به حداقل برسانند.

همه‌گیری کرونا، افزایش قیمت انرژی و مواد اولیه، افزایش دستمزد نیروی انسانی و هزینه‌های امنیتی و همچنین افزایش تعداد رشته‌های ورزشی هزینه برگزاری را بالا برد تا دولت ژاپن بارها تاکید کند به دنبال کاهش هزینه ها در برگزاری بیستمین دوره بازی های آسیایی است. در نتیجه آنها مجبور شدند حتی بیشتر روی صرفه‌جویی تمرکز کنند؛ از جمله حذف یا کاهش برخی پروژه‌ها، استفاده از امکانات موجود و تغییر محل بعضی مسابقات.

در مدل سنتی میزبانی از رویدادهای بزرگ ورزشی اینگونه بررسی می شود که به خاطر این رویداد بزرگ باید امکانات جدید بسازیم تا بتوانیم مسابقات را به شایستگی برگزار کنیم اما ژاپنی ها این مدل را تغییر دادند و با این محور پیش رفتند که امکانات موجود را شناسایی می کنیم و مسابقات را در آنها برگزار می کنیم و اگر به مکان جدیدی نیاز بود تاسیس می کنیم.

حالا باید دید تجربه ای که ژاپنی برای اولین بار در رویدادهای بزرگ پشت سر گذاشتند را میزبانان دوره های آینده هم پیاده خواهند کرد یا همچنان رویدادهای بزرگ ورزش آسیا و جهان با مدل سنتی گذشته برگزار خواهد شد. اتفاقی که برای قضاوت بیشتر در مورد آن باید تا پایان بازی های آسیایی ناگویا و حتی بعد از آن منتظر ماند.