به گزارش خبرنگار مهر، برق دیگر صرفاً یکی از نهاده‌های تولید نیست، بلکه به زیرساخت اصلی توسعه صنعتی، حمل‌ونقل برقی و اقتصاد دیجیتال تبدیل شده است. در چنین شرایطی، محدودیت دسترسی صنایع به برق پایدار می‌تواند علاوه بر کاهش ظرفیت تولید، توان رقابت اقتصاد کشورها را در تحولات فناورانه جهان تحت تأثیر قرار دهد.
هاشم اورعی، استاد تمام دانشگاه صنعتی شریف، در نشست «اقتصاد و آینده صنعت برق» در حاشیه بیست‌وششمین نمایشگاه بین‌المللی صنعت برق، با بیان اینکه برق به ترمز توسعه ایران تبدیل شده است، اظهار کرد: رشد بخش صنعت در یک سال منتهی به بهار منفی ۱۴.۷ درصد بوده و محدودیت‌های تأمین برق از عوامل مؤثر در این وضعیت به شمار می‌رود.
شتاب جهانی برقی‌سازی و افزایش تقاضای انرژی
اورعی با اشاره به تحولات بازار جهانی انرژی پس از جنگ روسیه و اوکراین گفت: روند برقی‌سازی در جهان شتاب گرفته و کاهش هزینه ذخیره‌سازی انرژی، توسعه شبکه‌های برق و گسترش خودروهای برقی از عوامل تقویت این روند هستند.
وی با بیان اینکه سهم برق از مصرف انرژی جهان در سال ۲۰۲۴ به حدود ۳۱ درصد رسیده است، افزود: این سهم در سال ۱۹۷۳ به‌مراتب کمتر بود و پیش‌بینی‌ها نشان می‌دهد در دهه‌های آینده به محدوده ۴۰ تا ۵۵ درصد افزایش یابد.
به گفته این استاد دانشگاه، تحولات دیجیتال و فناورانه اقتصاد جهان بیش از گذشته به برق وابسته شده است و کشورهایی که نتوانند زیرساخت‌های لازم برای تأمین انرژی پایدار را فراهم کنند، در رقابت صنعتی و اقتصادی با محدودیت مواجه خواهند شد.
مراکز داده و خودروهای برقی؛ مصرف‌کنندگان جدید برق
افزایش تقاضای برق تنها به رشد مصرف خانگی و صنعتی محدود نمی‌شود. توسعه خودروهای برقی، مراکز داده و فناوری‌های مبتنی بر هوش مصنوعی نیز در حال ایجاد بارهای جدید بر شبکه‌های برق است.
در همین زمینه، رجبی‌مشهدی، معاون برق و انرژی وزیر نیرو، در این نشست با اشاره به توسعه مراکز داده و هوش مصنوعی اعلام کرد که این بخش‌ها می‌توانند طی دو سال آینده حدود ۲ هزار مگاوات به بار مصرف برق کشور اضافه کنند.
وی همچنین با اشاره به ضرورت توسعه ظرفیت تولید برق، از نیاز کشور به افزایش حدود ۱۸ هزار مگاواتی ظرفیت نیروگاهی خبر داد؛ موضوعی که در کنار رشد تقاضا، ضرورت توسعه هم‌زمان نیروگاه‌ها و شبکه انتقال و توزیع را برجسته می‌کند.
ظرفیت اسمی نیروگاه‌ها، تضمین‌کننده برق در اوج مصرف نیست
یکی از چالش‌های صنعت برق ایران، فاصله میان ظرفیت نصب‌شده نیروگاه‌ها و میزان برقی است که در زمان اوج مصرف امکان تولید و عرضه آن وجود دارد. به همین دلیل، افزایش ظرفیت اسمی نیروگاه‌ها به‌تنهایی به معنای رفع ناترازی و تضمین پایداری شبکه نیست.
محمدهادی فقیه‌زاده، رئیس هیئت‌مدیره سندیکای برق ایران، در این نشست با تأکید بر ضرورت توجه به ظرفیت قابل اتکای تولید برق گفت: در زمان اوج مصرف، تقاضای برق کشور به حدود ۸۰ تا ۸۱ هزار مگاوات می‌رسد، در حالی که ظرفیت قابل اتکای تولید حدود ۶۸ هزار مگاوات است.
این فاصله نشان می‌دهد بخشی از ظرفیت نصب‌شده نیروگاهی در شرایط اوج بار نمی‌تواند به‌طور کامل در اختیار شبکه قرار گیرد و ارزیابی امنیت انرژی باید بر اساس توان واقعی تأمین برق انجام شود، نه صرفاً مجموع ظرفیت اسمی نیروگاه‌ها.
فقیه‌زاده همچنین با اشاره به وابستگی بیش از ۸۰ درصد ظرفیت نیروگاهی کشور به نیروگاه‌های حرارتی و محدودیت تأمین سوخت، بر ضرورت توجه هم‌زمان به توسعه منابع مختلف تولید برق و تأمین ظرفیت پشتیبان تأکید کرد.
توسعه برق، پیش‌شرط حضور در رقابت صنعتی جهان
مجموع این اظهارات نشان می‌دهد مسئله برق در ایران دیگر صرفاً به تأمین نیاز مصرف‌کنندگان در فصل گرم سال محدود نیست. از یک سو، صنایع برای حفظ و افزایش تولید به برق پایدار نیاز دارند و از سوی دیگر، تحولات جهانی در حوزه حمل‌ونقل، فناوری اطلاعات و هوش مصنوعی، تقاضای جدیدی برای این انرژی ایجاد کرده است.
در چنین شرایطی، عقب‌ماندن توسعه زیرساخت‌های برق از رشد تقاضا می‌تواند به محدود شدن ظرفیت تولید صنایع و تضعیف جایگاه رقابتی اقتصاد ایران منجر شود؛ موضوعی که هشدار اورعی درباره تبدیل شدن برق به ترمز توسعه کشور را از یک مسئله صرفاً انرژی به چالشی برای آینده صنعتی ایران تبدیل می‌کند.
نظر شما