کاهش بی‌سابقه ذخایر نفت جهان؛ بازار در آستانه شوک عرضه

به گزارش خبرنگار مهر به نقل از بلومبرگ، تازه‌ترین گزارش منتشرشده با استناد به تحقیقات بانک جی‌پی مورگان نشان می‌دهد ذخایر نفتی جهان با سریع‌ترین شتاب ثبت‌شده در سال‌های اخیر در حال کاهش است؛ روندی که در صورت تداوم تنش‌ها در منطقه خلیج فارس، می‌تواند بازار جهانی انرژی را با یکی از شدیدترین شوک‌های عرضه در تاریخ معاصر مواجه کند.

بر اساس نمودار منتشرشده از سوی بلومبرگ، حجم ذخایر قابل مشاهده نفت جهان که در ابتدای سال ۲۰۲۶ در سطوح نسبتاً بالایی قرار داشت، پس از آغاز درگیری‌ها و اختلال در جریان صادرات نفت منطقه، وارد مسیر نزولی شده و اکنون با سرعتی بی‌سابقه در حال کاهش است.

تحلیلگران جی‌پی مورگان برآورد کرده‌اند در صورتی که راه‌حل سیاسی برای بحران کنونی حاصل نشود، موجودی ذخایر جهانی تا ماه ژوئن به حدود ۷.۶ میلیارد بشکه خواهد رسید؛ سطحی که از آن به‌عنوان «سطح فشار عملیاتی» یاد می‌شود. در چنین شرایطی، انعطاف‌پذیری بازار برای جبران کمبود عرضه به‌شدت محدود خواهد شد.

بر اساس همین برآوردها، ذخایر جهانی تا ماه سپتامبر ممکن است به ۶.۸ میلیارد بشکه کاهش یابد؛ سطحی که کارشناسان از آن با عنوان «کف عملیاتی» نام می‌برند. این میزان، حداقل ذخیره مورد نیاز برای حفظ عملکرد عادی خطوط لوله، مخازن ذخیره‌سازی و پالایشگاه‌ها در سراسر جهان به شمار می‌رود.

کارشناسان انرژی معتقدند اهمیت این ارقام فقط در افت حجم ذخایر خلاصه نمی‌شود، بلکه در این واقعیت نهفته است که بخش قابل توجهی از نفت ذخیره‌شده، عملاً قابلیت استفاده فوری ندارد و باید برای حفظ عملکرد فیزیکی شبکه جهانی انرژی در مخازن باقی بماند. از همین رو، بازار حتی پیش از تخلیه کامل ذخایر نیز ممکن است با کمبود شدید عرضه و جهش قیمت‌ها روبه‌رو شود.

این هشدار در حالی مطرح شده که آمارهای جدید نیز از کاهش محسوس ذخایر نفت و فرآورده‌های نفتی در کشورهای مختلف حکایت دارد. هم‌زمان با اختلال در عرضه نفت خاورمیانه، ذخایر نفت آمریکا نیز کاهش یافته و صادرات نفت این کشور به سطوح بی‌سابقه‌ای رسیده است.

برخی مؤسسات بین‌المللی هشدار داده‌اند ادامه این روند می‌تواند به تکرار بحران‌های انرژی دهه‌های گذشته، اما در مقیاسی گسترده‌تر منجر شود. این کاهش سریع در شرایطی رخ می‌دهد که بخش مهمی از نفت جهان از مسیر خلیج فارس و تنگه هرمز عبور می‌کند و هرگونه اختلال طولانی‌مدت در این منطقه، اثر مستقیم بر بازارهای جهانی خواهد داشت.

تحلیلگران همچنین معتقدند حتی افزایش تولید نفت در آمریکا و برخی کشورهای خارج از اوپک نیز نمی‌تواند به‌سرعت کسری عرضه را جبران کند، زیرا ظرفیت مازاد تولید و حجم ذخایر قابل برداشت جهان محدودتر از آن چیزی است که آمارهای کلی نشان می‌دهد.

در صورت تحقق این سناریو، بازار جهانی نفت در ماه‌های آینده ممکن است با دوره‌ای از قیمت‌های بسیار بالا، تشدید تورم جهانی و افزایش هزینه‌های انرژی برای مصرف‌کنندگان و صنایع روبه‌رو شود؛ وضعیتی که می‌تواند رشد اقتصادی بسیاری از کشورها را تحت تأثیر قرار دهد.