خبرگزاری مهر- گروه هنر- آزاده فضلی؛ هنرهای تجسمی یکی از عرصههای هنری در کشورمان است که نسبت به دیگر هنرها امکان بروز و واکنش سریع به اتفاقها را دارد اما عموماً نسبت به دیگر هنرها همچون سینما و موسیقی، مهجور واقع میشود. در سلسله گزارشهای «هنرهای تجسمی در هفتهای که گذشت» درصدد هستیم بخشی از روند اتفاقاتی را که در هفته گذشته افتاده، بیان کنیم.
جمعهها روز تعطیل محسوب میشود اما در این روز، نمایشگاههای هنرهای تجسمی آغاز به کار میکنند و هنرمندان تجسمی اعم از نقاشان، مجسمهسازان، عکاسان، تصویرسازان، گرافیستها، خوشنویسان و … تلاشها و فعالیتهای اخیر خود را در قالب یک نمایشگاه هنری به منصه ظهور میگذارند.
«آدینه» روز نانوشته آغازین بر نمایشگاههای هنری است و البته که به دلیل تعطیل بودن اکثر مشاغل، فرصتی مغتنم برای تماشای این آثار هنری توسط اقشار مختلف مردم فراهم میشود.
این هفته، بیشتر تحت تأثیر ایام عزاداری اربعین سیدالشهدا علیهالسلام بود و هنرمندان نیز در کنار مردم به کربلا و عراق رفتند.
جشنواره تجسمی جوانان آغاز به کار کرد/ تاکید بر نظام استاد شاگردی و بلاتکلیفی درباره هنرمند کپیکار یا مستقل!
در هفته گذشته، سی و سومین جشنواره هنرهای تجسمی جوانان ایران با معرفی اعضای شورای سیاستگذاری آغاز به کار کرد و این اعضا، حکم خود را از معاون هنری دریافت کردند.
اما مهدی شفیعی معاون هنری وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در این مراسم با اشاره به تحولات گسترده هنرهای تجسمی در جهان امروز، تاکید کرد که امروز الگوهای این حوزه تغییر کرده و هنرهای نو، رسانههای دیجیتال و هوش مصنوعی به بخش مهمی از آینده هنر تبدیل شدهاند.
وی با بیان اینکه قرار است این دوره جشنواره جوانان در کرمانشاه برگزار شود، تمرکززدایی و مردمیسازی حوزه فرهنگ و هنر را از کلانبرنامههای وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی برشمرد و گفت: مشارکت استانها در برگزاری این رویداد و استفاده از ظرفیتهای مناطق مختلف کشور، کاملاً در راستای این سیاست قرار دارد و هرچه این رویکرد تقویت شود، نتایج مطلوبتری به همراه خواهد داشت.
شفیعی از دیگر ویژگی جشنواره جوانان را مبتنی بر نظام استاد شاگردی دانست. این در حالی است که این رویداد کماکان در این مورد هنوز در بلاتکلیفی بهسر میبرد. نکتهای که کارشناسان و منتقدان هنری در مورد این نظام متذکر میشوند، این است که شاگرد در این نظام ممکن است در حصار سلایق و علایق استادش گرفتار شود.
در عین حال، نظام استاد-شاگردی برای یادگیری «عمق» و «ظرافتها» بیرقیب است اما از طرف دیگر، برای رشد در دنیای امروز، بهتر است با «رویکردهای مدرن» ترکیب شود. یعنی فردی که در این نظام رشد کرده، پس از کسب مهارتهای پایه، به سراغ منابع متنوع و محیطهای رقابتی برود تا استقلال فکری و خلاقیت خود را پرورش دهد.
در هنرهای تجسمی، نظام استاد-شاگردی میانبری برای رسیدن به مهارت است اما اگر شاگرد در مرحلهای از زندگیاش جسارتِ «جدایی» از سایه استاد را نداشته باشد، هرگز به یک «هنرمند مستقل» تبدیل نمیشود و در سطح یک «صنعتگر ماهر» باقی میماند.
در این رشتهها، استاد به عنوان یک «مرجع زیباییشناختی» عمل میکند. یکی از مزیتها این است که شاگرد سریعتر به استانداردهای کیفی بالای آن هنر میرسد و از مسیرهای اشتباه (که سالها وقتگیر هستند) عبور میکند.
اما ضرر آن برای هنرمند شاگرد این است که خطر «کپی شدن» بسیار زیاد است. بسیاری از شاگردان در این نظام، تبدیل به «کپیهای کمرنگتر» استاد خود میشوند و سالها طول میکشد تا بتوانند «زبان بصری» مستقل خودشان را پیدا کنند.
انتشار فراخوان دومین رویداد «وعده صادق در آینه هنر»
هفته گذشته همچنین، فراخوان دومین رویداد بینالمللی «وعده صادق در آینه هنر» که در چند رشته هنری و بهویژه هنرهای تجسمی است، منتشر شد.
نخستین رویداد «وعده صادق در آینه هنر» با هدف فراخوان هنرمندان متعهد و میهنپرست کشورمان برای روایت حماسه وعده صادق برگزار شد، این رویداد با استقبال هنرمندان و دوستداران اقتدار ایران، به یکی از جلوههای شکوه هنر و تعهد تبدیل شد.
دومین دوره رویداد بینالمللی «وعده صادق در آیینه هنر» در لبیک به پیام رهبر معظم انقلاب حضرت آیتالله سید مجتبی حسینی خامنهای، مبنی بر بعثت هنرمندان در روایت حماسه جنگ مقدس رمضان و بعثت مردم ایران، از سوی سازمان بسیج هنرمندان ایران برگزار میشود.
تجلی عملیاتهای «وعده صادق در آینه هنر»، تبیین نقش فرماندهی، سبک زندگی، شیوه حکومت و نحوه شهادت رهبر شهید انقلاب اسلامی حضرت آیت الله سیدعلی خامنهای (قدس سره)، تبیین اقتدار، شجاعت، درایت و دست برتر نظام جمهوری اسلامی در دفاع مقدس دوم (۱۲ روزه) و دفاع مقدس سوم (رمضان) و تبیین حماسه حضور مردم مبعوث بهعنوان نقطه عطف جنگ رمضان، موضوعات این رویداد هستند.
نسبت هنر و هنرمند با جنگ چیست؟
در هفتهای که گذشت، نشست تخصصی «جنگ و هنر»؛ نشست تحلیلی - رسانهای درباره دگرگونی بازار هنر، نگارخانهها و اقتصاد هنر در شرایط جنگ و گذار به پساجنگ در گالری ترانه باران برگزار شد و تعدادی از هنرمندان و استادان دانشگاه در این نشست، به بررسی نقش هنر در دوران بحران و قدرت اثرگذار آثار اصیل هنری پرداختند که در دل جنگ خلق میشوند.
یدالله کابلی هنرمند خوشنویس پیشکسوت در این نشست، با بررسی نمونههای تاریخی در مواجهه با بحرانها، به تجربه کشور چین در جنگ جهانی دوم اشاره کرد که تمام دستاوردهای فرهنگی و هنری خود را در ۷۰۰ هزار بسته به نقاط امن منتقل کرد تا تمدن این کشور در صورت نابودی سرزمینش، همچنان باقی بماند. ایران مهد هنرهای گسترده و گنجینهای عظیم از دستاوردهای هنری، بهویژه در حوزه هنرهای اسلامی و خوشنویسی است. در هر جای دنیا که باشیم، موزههایی را میبینیم که به نام ایران و ایرانی گردآوری شدهاند و نام ما با هنرهای سنتی، ملی و هویتی عجین شده است.
مهدی خانکه استاد دانشگاه نیز در مورد نسبت هنرمند با جنگ، با اشاره به قدرت ثبت لحظات هنری در شرایط سخت، به اجرای تکنفره و نمادین علی قمصری مقابل دماوند تاکید و تصریح کرد: تصویر این اجرا در ذهنم ثبت شده و نمونهای بسیار اثرگذار از حضور هنر در طبیعت و شرایط خاص جنگی است. همچنین، تأثیر عمیق هنر بصری در تغییر دیدگاههای جهانی مهم و عکس ثبت شده از بالای قبرستان کودکان شهید مینابی یکی از تکاندهندهترین عکسهای قرن اخیر است.
بهجای پرورش هنرمند، کارشناس تربیت میشود!
در هفتهای که گذشت، نشست تخصصی «روایت عاشورا از منظر هنرهای آئینی» با حضور هنرمندان برجسته نقاش و نگارگر همزمان با برگزاری نمایشگاه گروهی هنرهای تجسمی با محوریت هنرهای عاشورایی با عنوان «شور و شین»، در گالری هنر فرهنگسرای ارسباران برگزار شد.
در این نشست، هنرمندان حاضر به بیان دیدگاههای خود درباره نحوه ارائه آثار، رویکردهای بصری و مفهومی و برداشتهای شخصیشان از این واقعه پرداختند.
در این نشست، روایت تصویری از واقعه عاشورا از منظر معناشناسی و ادراک مفاهیم عظیم نهفته در آن مورد توجه قرار گرفت و مباحث بر اساس برداشتهای مختلف بصری هنرمندان از زوایای گوناگون این واقعه بررسی شد؛ در پایان نیز، جمعبندی و نقدی تخصصی از آثار و کلیت نمایشگاه ارائه شد.
نظامالدین امامیفر، محمدکاظم حسنوند، زهرا حسیننژاد، اعظم حکیمسلمانی، منصور خیرخواه، سمانه سراج، صدیقه سلمان، پریسا شاد قزوینی، عطیه شمسزاده، مینا صدری، حسین عصمتی، آسیه گونهزاده، سهیل مسیبی، حسین نوری، سارا نوری و فرزانه ارج، هنرمندان حاضر در این نشست بودند.
حسین عصمتی هنرمند نگارگر باسابقه در این نشست درباره جایگاه نگارگری گفت: ساختار آموزشی به گونهای است که ما به جای آنکه هنرمند پرورش دهیم، کارشناس تربیت میکنیم. تاریخ هنر نشان میدهد هنر باید مورد حمایت حکومتها و نظامها قرار بگیرد.
کهنالگوهای گمشده و افولکرده هنر قدیمی ایران در آثار هنرمندان سقاخانه
هفته گذشته در یک نشست تخصصی، رابطه بین هنر عامیانه و جنبش سقاخانه و جریان شکلگیری سقاخانه تا نوسقاخانه، توسط آیدین آغداشلو، محمدرضا مریدی و شایان شعبان بررسی شد.
آیدین آغداشلو در توضیح پیشینه هنر سقاخانه، با اشاره به بازه زمانی اواخر دهه ۳۰ تا دهه ۵۰ شمسی، گفت: تلاش برای جمعبندی این دوران، در واقع نوعی کاوش در تاریخ برای آشکار کردن حضور خود در آن دوران است. آن زمان، کسی فکر نمیکرد که این آثار با تفسیرهای عمیق و هوشمندانهای که امروز ارائه میشود، خلق شده باشند. فضای حاکم، فضای شوخی، سربهسر گذاشتن و بازی بود. برای مثال، پرویز تناولی خودش را در قالب دیوانه بازی قرار داده بود و آثار عجیب و غریب، مجسمههای فلزی از فرهاد و شیرین و کارهای کاشی میساخت که برخی از بهترین آنها را در مجموعه بانک ملی دیدهام. در آن دوران، هنرمندان بیشتر مجموعهای از افراد شوخ، شرور و شیطان بودند تا کسانی که به دنبال یک جستجوی معنایی یا مفاهیم عمیق میگشتند. بسیاری از این هنرمندان در آن زمان بهطور دقیق نمیدانستند چه میکنند و این محققان بعدی بودند که تفاسیر و مفاهیمی را به آثار آنها منسوب کردند؛ هرچند بخشی از آن تفاسیر واقعیت داشت اما در اصل، روح حاکم بر آثار، بیشتر برخاسته از شمایلشکنی، پردهدری و نوعی شرارت هنرمندانه بود تا برنامهریزیهای نظری پیچیده.
وی تاکید کرد که هنرمندان سقاخانه خودآگاه یا ناخودآگاه در جستجوی آرکتایپها یا کهنالگوهای گمشده و افولکرده هنر قدیمی ایران بودند.
افتتاح نمایشگاههای هنری در آدینه
نمایشگاه انفرادی حجم و عکس «بیگانه/ نا-خانگی» در گالری اُ، نمایشگاه گروهی «تابستان» در گالری اعتماد، نمایشگاه «چارهای جز خود زندگی نیست» در گالری هما، نمایشگاه انفرادی حجم «الوس» در گالری ایرانشهر، نمایشگاه «رازهای بیشه» در گالری جاوید، نمایشگاه «پسامد هراس» در گالری ژاله، نمایشگاه «قلب خاموش» در گالری اِچ و نمایشگاه گروهی «گِرداگِرد دو» در فضای آرتمارت، از جمله نمایشگاههایی هستند که عصر جمعه ۹ مرداد افتتاح میشوند.
نظر شما