نوری‌زاده: بخش ویژه ۱۶۸ فرشته میناب را به جایزه فیروزه اضافه کردیم

به گزارش خبرنگار مهر، نشست خبری دهمین دوره جایزه کالاهای فرهنگی با الگوی ایرانی_اسلامی فیروزه به منظور تشریح روند رویداد، با حضور مدیرکل مجامع و فعالیت‌های فرهنگی دبیر شورای سیاست‌گذاری جایزه فیروزه؛ احمد عابدینی، عضو تیم داوران جایزه فیروزه و حمیده گوهری، دبیر جایزه فیروزه سه شنبه 19 خرداد در ساختمان فرهنگ برگزار شد.

علیرضا نوری‌زاده، مدیرکل مجامع و فعالیت‌های فرهنگی و دبیر شورای سیاست‌گذاری جایزه فیروزه با اشاره به رویکرد و هدف این جایزه گفت: ده سال پیش، فعالیت‌های جایزه فیروزه آغاز شد. در آن زمان، اعضای شورای سیاست‌گذاری فیروزه به این نتیجه رسیدند که باید هویت ایرانی-اسلامی در کالاهای فرهنگی که نقش استراتژیک و فرهنگ‌ساز دارند، نمود پیدا کند؛ حوزه‌هایی که پیش از آن شاهد بروز این هویت نبودیم. ما در برخی از صنایع خلاق، مانند اسباب‌بازی و نوشت‌افزار، ورود کردیم؛ چرا که در آن مقطع، این بخش‌ها فاقد ساختار و تشکل‌های سازمان‌یافته برای معرفی کالا بودند.

نوری‌زاده، ادامه داد: هدف اصلی ما، شکل‌گیری یک گفتمان مصرف فرهنگی بود. هدف این بود که کالایی که پیش‌تر صرفاً جنبه زیبایی‌شناسی داشت، اکنون به گونه‌ای تولید و عرضه شود که حامل پیام و ارزش باشد تا بتواند جایگاه خود را در سبد مصرف مخاطب حفظ کند. برای دستیابی به این هدف، ایجاد شبکه‌هایی جهت شناسایی و اتصال به هنرمندان ضروری بود.

دبیر شورای سیاست‌گذاری جایزه فیروزه، با اشاره به تغییر ذائقه مخاطبان در حوزه کالاهای فرهنگی بیان کرد: جایزه فیروزه در دوره دهم خود به مرحله بلوغ رسیده است؛ این جایزه اکنون از یک جشنواره صرف، به نهادی برای شناسایی افراد و پایش زیست‌بوم صنایع فرهنگی تبدیل شده است. امروزه ذائقه فرهنگی مخاطب در حال تغییر است؛ خریداران به دنبال کالایی هستند که علاوه بر کارکرد اقتصادی، حامل و نمایانگر پیام و هنر ایرانی-اسلامی باشد. زمانی که ذائقه مخاطب تغییر کند، تولیدکنندگانی که خود را با این نیاز جدید وفق دهند، موفق خواهند بود.

او، درباره شبکه سازی در این جایزه گفت: ما نباید اصل شبکه‌سازی را فراموش کنیم؛ شناسایی فعالان محلی بسیار حیاتی است. یک تولیدکننده می‌تواند در یک روستای دورافتاده یا شهری کوچک فعالیت کند. از این رو، وجود یک دبیرخانه برای شناسایی و حفظ ارتباط با تولیدکنندگان استانی که به جایزه فیروزه وابسته هستند، ضرورت دارد. تا جایی که از توانمندی‌های ما برآمده، برگزیدگان دوره نهم دارای توزیع جغرافیایی گسترده‌ای بودند و آثار بسیاری از روستاها و مناطق محروم به این دوره راه یافتند.

نوری‌زاد، به بخش ویژه جایزه تحت عنوان «168 فرشته میناب» گفت: ما همواره تلاش داشتیم که در حوزه فرهنگ نقش‌آفرینی کنیم تا از فراموشی آن جلوگیری شود. بلافاصله پس از جنگ رمضان، بازنگری در جشنواره انجام دادیم و بخش ویژه‌ای تحت عنوان «۱۶۸ عنوان فرشته کوچک میناب» به جایزه فیرزه اضافه شد. این اقدام نشان می‌دهد که فیروزه تنها یک جشنواره برای اهدای جایزه نیست، بلکه بستری برای حفظ هویت تاریخی، ملی و حافظه جمعی کشور است.

محصولات اصیل فرهنگی ایران در حال نابودی‌اند

احمد عابدینی، عضو تیم داوران جایزه فیروزه، با اشاره به تمدن و فرهنگ چندهزارساله ایرانی گفت: کشور ما نه تنها درگیر جنگ نظامی، بلکه در جنگ روایت‌ها نیز هست. شرایط کنونی به گونه‌ای است که  تمام دنیا خواهان شناخت فرهنگ ایران هستند. در جهان، ما بیشتر با گربه‌ ایرانی و فرش ایرانی شناخته می‌شویم و اخیراً نیز موشک‌های ایرانی مورد توجه قرار گرفته‌اند. در حالی که وقتی رئیس‌جمهور آمریکا این تمدن چند هزار ساله، کهن‌ترین تمدن بشریت است را تهدید به نابودی می‌کند، اندیشمندان و تاریخ‌شناسان جهان از آن دفاع کرده و بیان می‌کنند که چنین کاری ممکن نیست.

عابدینی، به ضعف و کاستی‌هایی که در شناساندن محصولات اصیل ایرانی به جهان پرداخت و بیان کرد: ایران نتوانسته است محصولات شایسته فرهنگی خود را به خوبی جهانیان بشناساند. بازرگانان ایرانی، سال‌ها زحمت کشیدند تا فرش را در جهان معرفی کنند و فرش به عنوان یک محصول ارزشمند ایرانی شناخته شود. در حالی که ما حدود ۲۵۰ محصول سنتی در حوزه صنایع دستی داشتیم که ثبت شده بودند، اما بسیاری از آن‌ها از بین رفته‌اند و شاید بیش از ۲۰۰ مورد از آن‌ها نابود شده باشند. برای مثال، کوزه‌ای که زمانی توسط یک مصرف‌کننده ایرانی به عنوان محصولی کاربردی استفاده می‌شد، در حال حاضر به ظرف تزیینی تبدیل شده‌اند.

عضو تیم داوران جایزه فیروزه، به تشریح تبدیل فرش اصیل ایرانی به یک کالای تزئینی پرداخت و عنوان کرد: این‌ها محصولات ایرانی بودند که از بین رفتند و از یک محصول کاربردی به یک محصول تزیینی تبدیل شدند. اکنون فرش نیز از یک محصول کاربردی در خانه‌های ما به یک محصول تزیینی تبدیل شده است. فرشی سه متری یا دو سه متری در گوشه‌ای قرار می‌گیرد و بقیه فضا با پارکت پوشیده می‌شود؛ این فرهنگ ما نیست.

او، افزود: ایرانیان بسیار باهوش و زیرک بودند که حصیر را که چینی‌ها و ژاپنی‌ها بلد نبودند، به فرش تبدیل کردند. فلسفه اینکه چرا ما پابرهنه روی فرش راه می‌رفتیم، به این دلیل نبود که ایرانیان بلد نبودند صندلی تولید کنند و به همین دلیل فرش‌نشین شدند، بلکه فرهنگ شرقی، فرش‌نشینی است. فرش‌نشینی از نظر علمی مسئله بسیار مهمی است و مقالات متعددی در مورد ضررهای نشستن بر صندلی وجود دارد.

عابدینی، به چند مورد از علل فراموشی کالاهای فرهنگی ایرانی اشاره کرد و گفت: یکی از علل فراموشی کالاهای فرهنگی اصیل ایرانی، جنبه اقتصادی و تحریم‌ها است. علل متعدد دیگری مثل احساس ناکافی بودن و حقارت ما ایرانیان. ما قابلیت‌های متعددی برای عرضه محصولات ایرانی به دنیا داریم که هر کدام از این محصولات دنیایی از قابلیت را در خود نهفته دارند. اما ما نتوانسته‌ایم کاری انجام دهیم، زیرا دو اتفاق برای آن‌ها رخ نداده است: اول، عملکرد محصولات به‌روز نشده است. صنعت فرش ما باید خود را به‌روز کند. دوم، تولید انبوه صورت نگرفته است. عروسک‌های زیبایی در گوشه و کنار ایران تولید می‌شود، اما ما نمی‌توانیم آن‌ها را به صورت انبوه تولید کنیم.

تجاری‌سازی و صادرات محصولات خلاق ایرانی، ماموریت جدید جایزه فیروزه

حمیده گوهری، دبیر جایزه فیروزه به ماموریت جدید جازه فیروزه اشاره و بیان کرد: جایزه فیروزه تاکنون وظیفه خود را که شناسایی استعدادهای ناشناخته صنایع خلاق در سراسر ایران است، به خوبی انجام داده است. این جایزه جایگاه خود را در شهرستان‌ها پیدا کرده که بسیار حائز اهمیت است. اما این جایزه باید از حالت سالانه خارج شود. جایزه فیروزه تا کنون ده دوره خود را گذرانده است و ما به دنبال فراهم کردن یک اکوسیستم پایدار برای آن هستیم تا وارد چرخه حرفه‌ای تولید، تجارت و صادرات شویم.

گوهری، افزود: اولین گام ما، همکاری‌های بین‌نهادی است. در جلسه‌ای که شورای سیاست‌گذاری برگزار شد، نهادهای مختلفی از جمله اتاق بازرگانی ایران، سازمان توسعه تجارت و منطقه آزاد قشم، تمایل خود را به همکاری ابراز داشتند. صنایع خلاق این قابلیت را دارند که به صورت کاربردی وارد خانه‌های ایرانیان و حتی خانه‌های خارجی شوند. ما می‌خواهیم بحث تجاری‌سازی و ورود به بازار را پیگیری کنیم تا این آثار صرفاً در دبیرخانه یا آرشیو باقی نمانند و به دست مصرف‌کننده برسد.

دبیر جایزه فیروزه، به سه هدف گام اولیه جایزه فیروزه برای تجاری‌سازی صنایع خلاق پرداخت و عنوان کرد: برای تجاری‌سازی، سه مسیر اصلی را دنبال می‌کنیم: اول، معرفی به تولیدکنندگان و سرمایه‌گذاران؛ دوم، دسترسی مستقیم مردم به محصولات؛ سوم، حمایت از حقوق هنرمند و مالکیت معنوی. در نهایت، یکی از کارهای مهم دیگری که قصد داریم انجام دهیم، برگزاری یک موزه دائمی فیروزه است که تمام اهداف جشنواره ما را محقق خواهد کرد.